Niod vreest straks niet meer het Niod te zijn

Met een alarmerend persbericht gaf het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod) dinsdag lucht aan zijn vrees voor de toekomst. Door een vergaande reorganisatie zou het instituut zijn onafhankelijkheid en zijn identiteit verliezen.

De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) wil zijn geesteswetenschappelijk instituten - Niod, Meertens Instituut, Huygens Instituut, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en het Netherlands Institute for Advanced Study (Nias) - rond 2015 onderbrengen in twee gebouwen in Amsterdam. Een pand voor de onderzoekers en één voor de collecties.

De voor- en tegenstander van de vorming van het KNAW Humanities Centre aan het woord.

VOOR: Theo Mulder, directeur instituten van KNAW
"De zorg voor de alfawetenschappen vormt de achtergrond van ons besluit om deze zes instituten in één organisatie onder te brengen. De KNAW wil daarvoor 15 miljoen euro investeren in een tijd dat overal fors wordt bezuinigd.

We denken dat die investering beter tot zijn recht komt als die zes instituten samenwerken, met name op gebied van IT. Dan krijg je vernieuwend onderzoek, ontsluiting van archieven en kan je grote databestanden analyseren.

Voorop staat dat de instituten hun naam, identiteit en wetenschappelijke onafhankelijkheid behouden. Wel komen zij in twee gebouwen. De collecties gaan naar het IISG in Amsterdam-Oost. We investeren daar vijf miljoen euro in. De onderzoekers komen in een pand in de binnenstad van Amsterdam, zo dicht mogelijk bij de universiteit. Alle opties zijn nog open, maar de representativiteit daarvan niet zal onderdoen voor die van het Niod-onderkomen aan de Herengracht.

Ik begrijp de pijn van de medewerkers. Er komt een ander gebouw en een andere manier van werken. Maar we moeten niet overdrijven, de locaties liggen op fietsafstand van elkaar. De kwaliteit van het Niod hoeft daar niet onder te lijden.

Vier instituten zijn akkoord. Behalve het Niod heeft ook het KITLV bezwaren, dat wil in Leiden blijven omdat het vindt dat het meer bij de Universiteit Leiden hoort. We gaan er nog over praten."

TEGEN: Marjan Schwegman, directeur Niod
"Mijn grootste bezwaar tegen deze vorming van een mega-instelling is dat het Niod daardoor dreigt te worden opgesplitst in twee delen: onderzoekers en collectie. Bij ons staat alles in dienst van het produceren en verspreiden van betrouwbare kennis over de oorlog. De samenwerking tussen onderzoekers en archiefmensen is daarbij onontbeerlijk. Door die splitsing gaat bijvoorbeeld de dienstverlening op maat, geschikt voor zowel onderzoekers als oorlogsslachtoffers en nabestaanden sterk achteruit. Onze publieksfunctie wordt volkomen uitgehold. Je kunt eigenlijk spreken van de opheffing van het Niod.

Dat er veranderingen komen in de bedrijfsvoering, daar zijn we niet tegen. Dat we gebruik gaan maken van mensen die de digitale technologie in hun vingers hebben, dat vinden we een verbetering.

De KNAW vindt dat de instituten nu te veel mensen in dienst hebben voor het in stand houden van de collectie. Bij ons is dat aantal helemaal niet exorbitant. De aantallen onderzoekers en het aantal archiefmensen houden elkaar in evenwicht. De kracht van onze instelling zit erin dat zij met elkaar samenwerken.

De aandacht gaat nu te veel uit naar het gegeven dat we uit ons pand aan de Herengracht moeten. Dat is voor ons niet het belangrijkste argument. Dat zal wel pijn doen, maar erger is dat Niod ophoudt Niod te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden