Niksige 'Traviata' met Aïnhota Arteta als indrukwekkende Violetta

AMSTERDAM - Het is om de Baskische sopraan Aïnhota Arteta en de Russische bas Vassili Gerello dat de herneming van 'La Traviata' bij de Nederlandse Opera het vermelden waard is. Zii maakten de première zaterdagavond in het Muziektheater in ieder geval tot een vocale belevenis, en daar gaat het toch om in opera.

De Violetta Valery zoals Giuseppe Verdi die in klank modelleerde, doorloopt een heel scala aan emoties over haar leven dat ten einde dreigt te lopen wegens een slopende longziekte, en over de echte liefde die haar overvalt wanneer Alfredo Germont tot haar hart weet door te dringen. De Amerikaanse tenor Marcus Haddock deed dat met een wat dikke stem, met een huilerig bijeffect, waardoor ik niet echt onder de indruk kwam van zijn schokkende invloed op Violetta.

De dame met de camelia zoals Alexandre Dumas die beschreef in zijn roman en waaruit Francesco Piave voor Verdi het prachtige libretto distilleerde, komt voor het eerst tot zichzelf. 'E strano' zingt ze dan, 'Vreemd is dat'. Aïnhota Arteta zong deze scène met een mooi sentiment naar de spannende pauze die Verdi componeerde, waarna Violetta in het losbandige 'Follie!' (Dwaasheid) losbarst, om de 'gioia' (vrolijkheid) te bezingen van het vrije leven. En toch...

Het was een doodzonde dat enkele zogenaamde operaliefhebbers de spannende stilte met vinnig handgeklap verscheurden tussen de scène en de aria. Maar dat werd gauw afgeblust door sissende omstanders. De extase die Arteta in de 'gioia'-aria legde, contrasteerde perfect zoals Verdi dat bedoelde met de scène en aria die het derde bedrijf tot zo'n ontroerend hoofdstuk uit de operageschiedenis maakt. Violetta is door haar tbc tot de rand van leven en dood gevoerd; zij wacht nog maar op een ding: de terugkeer van Alfredo die zii omwille van de eer van zijn familie heeft verlaten.

Een zangeres hoeft weliswaar het spoor van Verdi maar te volgen, maar er wordt toch het uiterste gevraagd om die omslag effectvol in klank te creëren. Wanneer dat ook nog dient te gebeuren in een onmogelijk decor dat waarschijnlijk een Parijs zolderkamertje moest voorstellen, en waarbij Violetta niet in een bed ligt, maar op een stoel hangt, dan is het helemaal een prestatie om door die tegenwerkende omstandigheden heen te zingen en spelen. Arteta wist te ontroeren; haar groot en stralend geluid voerde zij terug tot de expressieve nuances van een krachteloze vrouw.

Van zo'n artieste is het duidelijk dat zii in l993 het eerste vocalistenconcours onder patronage van Placido Domingo won. En niet alleen de stem maar ook haar mooie verschijning droegen bii aan het succes dat zij behaalde. Het werd bevestigd in een met juichkreten doorspekt slotapplaus.

Zij werd vanuit de orkestbak bekwaam gedragen door Ralf Weikert, een doorkneed operadirigent die het Nederlands Philharmonisch Orkest tot zeer gaaf ensemble-spel inspireerde. De ouverture, waarin Verdi met ijle strijkersklanken al de trieste afloop in een vooruitblik aangeeft, bracht het gemoed meteen in de juiste emotionele stemming. Die kwaliteit had ook de begeleiding van het derde bedrijf. Maar de plichtmatigheid waarmee de spannende ontmoeting tussen Violetta en de vader van Alfredo (met een stevige, indringende bariton gekarakteriseerd door Vassili Gerello) werd ingekleurd, en de aansluitende feestscène in het huis van vriendin Flora, hulden het hele tweede bedrijf in een matte sfeer. De strijkers vlamden niet en de blazers bleven hangen in mooi, verzorgd spel. Ralf Weikert betoonde zich de vakman die prachtig op de balans lette, de detaillering in de gaten hield, maar geen vonken van vervoering deed opspringen. En dat mag je toch uitgerekend in deze opera verwachten. Dat hij de meeste koorscènes niet gelijk kreeg met het orkest, verbaasde me.

De indruk van matheid over deze produktie werd echter in de voornaamste mate opgewekt door de niksige regie en dito aankleding van het vormgevend team onder leiding van regisseur Alfred Kirchner. Enkele individuele scènes van Violetta solo, of met vader Germont, of de vernedering van Violetta door Alfredo rond en op de speeltafel, oogden redeliik, maar de basisopzet was verre van spannend. Kirchner slaagde er in om te accentueren hoe onmogeliik breed het toneel van het Muziektheater is door Traviata te karakteriseren als lijstheater (in het tweede bedrijf staan er kleine lijsttheatertjes op het podium, en in het derde bedrijf kijk je tegen een uitklapbaar kamertje aan) gevuld met smartlappen. Violetta wierp zich ter aarde, Alfredo mepte met een tak om zich heen, vader Germont wapperde met zijn wandelstok. Je zou er theater-hater van worden.

In deze productie zijn de kleine rollen aan Nederlanders toebedeeld; de kersverse winnaar van de Nederlandse Muziekprijs Geert Smits profileerde zich in de ensembles duidelijk met zijn kleine rol van markies d'Obigny.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden