Niks ruimhartig Europees beleid asielzoekers

Boedapest verstaat iets heel anders onder 'Europese waarden' dan Berlijn: christelijk Europa moet behouden worden door de grenzen te sluiten

Terwijl West-Europese politici worstelen met de huidige vluchtelingencrisis, liggen de zaken voor veel van hun Oost-Europese collega's simpel: vluchtelingen uit het Midden-Oosten, Azië en Afrika horen in Europa eigenlijk niet thuis. Vandaag zullen de regeringsleiders van de 'Visegrádgroep', Hongarije, Slowakije, Tsjechië en Polen, tijdens een top in Praag daarom nog eens benadrukken dat zij niets voelen voor een ruimhartig Europees asielzoekersbeleid.

De chaotische taferelen dezer dagen bij het Keletistation in Boedapest overschaduwen een beetje dat Hongarije geen enkele niet-Europese vluchteling een asielstatus wil geven. Slowakije en Tsjechië willen kleine aantallen aanvaarden, maar eigenlijk alleen Syrische christenen. Polen heeft plek voor iets meer dan de eerder toegezegde tweeduizend vluchtelingen, maar niet veel meer. De Poolse en Hongaarse regeringen waarschuwen beide dat de Visegrádlanden ook de eerste zijn die vluchtelingen uit Oekraïne moeten opvangen, mocht de situatie daar escaleren.

Zowel in Berlijn en Parijs als in Boedapest en Bratislava spreken politici voortdurend over Europese waarden, maar de bijeenkomst in Praag zal nog eens duidelijk maken dat de verschillende delen van Europa daar totaal verschillende dingen mee bedoelen. Terwijl West-Europese politici democratie, Europese solidariteit en humanitaire waarden benadrukken, beklemtonen de Visegrádleiders het Europese christendom en de noodzaak dat christelijk Europa te behouden met het sluiten van de grenzen.

De Hongaarse premier Orbán trekt zich dan ook weinig aan van kritiek zoals die van de Franse minister van buitenlandse zaken Fabius, die meent dat het Hongaarse prikkeldraadhek niet past binnen de Europese waarden. Bovendien, aldus de premier, is Hongarije, samen met Spanje, momenteel het enige land dat daadwerkelijk de buitengrenzen van Europa verdedigt en zich daarmee aan het Schengenverdrag houdt. Ook rond de Spaanse enclave Ceuta in Marokko staat een hek.

Het Hongaarse parlement beslist deze week over nieuwe maatregelen, zoals de inzet van militairen langs de grens en de bouw van kampen naast het hek, zodat vluchtelingen niet verder Hongarije in hoeven. Vanaf 15 september wordt het menens met de grensbewaking, zei Orbán gisteren, zonder te zeggen wat hij daarmee bedoelt.

Op de achtergrond speelt meer dan een verschil in waarden. De oude Oostbloklanden zijn grotendeels blank: ze hebben geen koloniaal verleden en kenden geen of nauwelijks gastarbeid. Onbekend maakt onbemind en opiniepeilingen wijzen keer op keer uit dat rond de 70 procent van de Hongaren, Tsjechen en Polen geen buitenlander als buurman wil. In het Slowaakse Nagymáros is al gedemonstreerd tegen een gepland opvangkamp voor christelijke Syriërs.

Een krachtdadig standpunt tegen vluchtelingen doet politici dan ook geen kwaad. Begin dit jaar was Orbáns populariteit fors gedaald, nu zit die weer in de lift. In Slowakije vinden binnenkort verkiezingen plaats. Zittend premier Fico is de absolute koploper in de peilingen: er wordt zelfs gespeculeerd over een tweederde meerderheid voor zijn partij. Dat zou hem ongekende mogelijkheden geven de wetgeving naar zijn hand te zetten, en een stevig standpunt tegen vluchtelingen kan net het zetje zijn dat hem aan die meerderheid helpt.

Orbán en Tusk botsen over christelijke waarden

De Hongaarse premier Orbán was gisteren speciaal naar Brussel gekomen om zijn beklag te doen over de EU-aanpak van de migrantencrisis. "Dit is geen Europees probleem, maar een Duits probleem", zei hij, verwijzend naar de migranten die zijn gestrand in Boedapest en het liefst naar Duitsland willen. "Niemand wil in Hongarije blijven."

In een opiniebijdrage voor de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung had Orbán bovendien alarm geslagen over de komst van de vele, veelal islamitische migranten naar de EU. "Is het niet zorgwekkend dat de christelijke cultuur in Europa nauwelijks nog in staat is Europa aan zijn eigen christelijke waardenstelsel te houden?"

Deze passage kwam hem op een opmerkelijk weerwoord te staan van Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders. Hij was een van de drie EU-kopstukken bij wie Orbán op bezoek ging.

Orbán en Tusk behoren allebei tot de christen-democratische Europese koepelpartij, de EVP. "Een verwijzing naar het christendom in het openbare debat over migratie moet in de eerste plaats de bereidheid betekenen om solidariteit en opofferingsgezindheid te tonen", aldus Tusk, met Orbán aan zijn zijde. "Voor een christen zou het niet mogen uitmaken welk ras of geloof of welke nationaliteit de hulpbehoevende persoon vertegenwoordigt."

Christoph Schmidt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden