Niks geleerd

Hajo Meyer blijft meieren. Op 10 februari schreef hij in Trouw dat de politiek van Israël overeenkomst vertoont met die van het Derde Rijk. Toen daarop felle kritiek kwam, onder anderen van Tamarah Benima en mijzelf, reageerde hij als de vermoorde onschuld. Op 16 februari en op 22 februari, alweer in deze krant, wrong hij zich in bochten om recht te praten wat krom is.

In zijn eerste artikel sprak hij nog op hoge toon van de Kristal-nacht. Hij had een grote mond over Lebensraum, collectieve vergelding en racisme. Nu gaat hij plotseling op de kleintjes letten. Wacht eens even, zó letterlijk heeft hij het nou ook weer niet bedoeld! Hij heeft het huidige Israël alleen maar vergeleken met 'Duitsland tot 1938'! Dat hij door iedereen verkeerd wordt begrepen, is de schuld van de redactie van Trouw, die de kop boven zijn artikel heeft veranderd! Daar had niet moeten staan: 'Israël doet denken aan nazi-Duitsland', maar: 'Déjà vu, de nachtmerries van een uit Duitsland afkomstige jood -een persoonlijke visie op de recente gebeurtenissen in Israël'.

Dat komt weliswaar neer op precies hetzelfde, maar volgens Meyer is het iets volkomen anders. Zijn critici, zo zegt hij, kunnen niet lezen. Wat beuzelen ze toch over Auschwitz? Hij heeft met geen woord over Auschwitz gerept!

De critci van Hajo Meyer brengen Auschwitz niet voor niets ter sprake. Hij is daarmee zelf begonnen, op 4 november 2000 in de Volkskrant. Zijn inmiddels wekelijkse bijdragen aan Trouw staan namelijk niet op zichzelf, hij hoort zichzelf zo graag praten dat hij zijn prietpraatjes her en der verkondigt. Ook in de Volkskrant heeft hij betoogd dat de Israëlische politiek op die van nazi-Duitsland lijkt. De kop zal ik buiten beschouwing laten, want met de koppen boven zijn stukken heeft de arme Meyer het kennelijk slecht getroffen. Ik beperk me tot de inhoud.

In de Volkskrant, net als in Trouw, vergelijkt hij joden met nazi's. Maar hij gooit er nog een schepje bovenop. De joden, zo zegt hij, zijn van de twee het ergst. Niet alleen heeft Duitsland zich sinds 1945 voorbeeldig gedragen en 'het humanitaire denken in de praktijk gebracht', zelfs tijdens de oorlog waren Duitsers de kwaadsten niet. 'Tot op het laatst bleven er goede Duitsers', aldus Meyer. 'Ik kreeg zelfs eens uit medelijden brood van een SS'er in Auschwitz.'

Maar de joden? Tuig van de richel is het. Terwijl Duitsland door het verleden werd gelouterd, weigeren zij nog steeds hardnekkig lering uit Auschwitz te trekken. 'Ik had gehoopt dat de joden hetzelfde van de Tweede Wereldoorlog zouden hebben geleerd als ik', aldus Meyer. 'Maar het tegendeel is waar. De joden hebben niks geleerd.'

De joden hebben van Auschwitz niets geleerd. Dat is het kernpunt van alle stukken die Meyer schrijft. Alsof Auschwitz geen vernietigingskamp is geweest, maar een levensschool. Alsof er in die brij van modder, uitwerpselen en bloed een diepzinnige wijsheid verborgen was, die Meyer als enige heeft begrepen. Alsof hij de Duitsers erkentelijk is voor zijn gevangenneming, zijn deportatie, zijn dwangarbeid. Alsof vernedering en mishandeling van hem een 'beschaafder mens' hebben gemaakt.

'Dat wij in Auschwitz niet beter, niet menselijker, niet filantropischer en zedelijk rijper zijn geworden', schrijft Jean Améry, 'spreekt vanzelf'. Ook Primo Levi laat hierover geen twijfel bestaan. Van Auschwitz, aldus Levi, is niemand beter geworden. 'Smart baart smart.' Kortom, van Auschwitz hebben joden niets geleerd, omdat er van Auschwitz niets te leren vált. Daarvan bestaat nauwelijks een schrijnender bewijs dan de onzin die Meyer in het openbaar uitkraamt. Misschien gaat hij er volgende week in Trouw mee door? Ik kap ermee, want het is om te huilen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden