Nijntje in de mode

Nijntje's allereerste jurkje was rood. In de loop der jaren bleef haar garderobe beperkt maar nu hebben modeontwerpers en -illustratoren een compleet nieuwe collectie voor haar gemaakt.

Modepop Barbie wordt regelmatig verwend met een door vooraanstaande modevormgevers ontworpen kledingsetje zodat ze de mode op de voet kan volgen. Het vertederende konijn Nijntje lijkt niet zo'n modegevoelig poppetje. Tekenaar Dick Bruna (1927) kleedt haar weliswaar geregeld in een nieuwe outfit, maar het basissilhouet is al ruim vijf decennia hetzelfde. De tentoonstelling 'Nijntje in de mode' zet het konijn plots letterlijk in de spotlights van de catwalk. Want nationale en internationale ontwerpers is gevraagd om voor haar een modieuze outfit te maken op ongeveer 40 centimeter hoge Nijntje-beelden van aardewerk. Ze staan deels opgesteld op de zogenaamde Nijn-walk.

Ninke Bloemberg, conservator mode en kostuums van het Utrechtse Centraal Museum, koos bewust voor een breed spectrum: "We laten zowel high fashion zien, zoals van Jan Taminiau, als dat van jong aanstormend Utrechts talent en 2-D-werk van illustratoren. Maar ook bijvoorbeeld Digna Kosse, die kunstwerken maakt die kledingstukken lijken maar die bestaan uit draadjes. Zij gaat dus terug naar de essentie, het minimale, net als Dick Bruna."

Voor Bloemberg was het leuk dat veel van de internationale ontwerpers zijn opgegroeid met Nijntje en dat zij de werkwijze van Dick Bruna inspirerend vinden. Ze stelden zich nu pas de vraag of Nijntje eigenlijk een jongetje of een meisje is. In het allereerste boekje uit 1955 staat het antwoord al: 'Zij trokken haar een jurkje aan en noemden haar toen Nijntje'.

Sommige ontwerpers creëerden een variant op een topstuk uit hun collectie. Nederlander Jan Taminiau verwijst naar de spectaculaire couturekleding uit zijn laatste show, waarin de mannequins af en toe oplichtten in het donker. Ook Nijntje kan nu letterlijk schitteren met sprankelende pailletten. Haar schoentjes zijn zelfs op maat gemaakt door een heuse schoenmaker. En net als in de show waar de gezichten van de modellen waren bedekt, is dat bij het konijntje ook het geval.

De Deense Nederlander Claes Iversen grijpt eveneens terug naar zijn laatste collectie. Zijn outfit is opgebouwd uit duizenden kraaltjes en sprankelt ons sereen tegemoet. Iversen meldt dat hij 'Nijntje wil bestrooien met vlinders, zoals bij mijn openingsoutfit van de show. De jurk is ontworpen en gemaakt in de lieflijke en naïeve geest van Nijntje.'

Voor Saskia van Drimmelen geen glitter en glamour. De voor haar werk kenmerkende eenvoud en puurheid vormen het uitgangspunt. Het sobere beige jurkje sluit perfect aan bij de heldere vormen van Nijntje. De aardewerk basis-nijn werd door haar vervangen door een zelfgemaakte witte knuffelvariant.

Nijntje is immens populair, de boekjes zijn in meer dan vijftig talen verkrijgbaar en Nijntje staat in de top tien van belangrijkste Nederlandse exportproducten. De zaalteksten zijn dus in het Nederlands, Engels en Japans. Want vooral in dat laatste land is ze zeer geliefd. Sinds het werk van de Japanse textiel- en modeontwerper Akira Minagawa (die zich presenteert onder het label 'Minä Perhonen') vorig jaar te zien was in het Tilburgse Textielmuseum rijst hier zijn ster. Zijn onderzoekende, speelse benadering past uitstekend bij het tijdloze konijntje. Bloemberg: "Zijn Nijnjurk is niet af. Ze kan haar jasje nog veranderen want er liggen knoopjes en andere elementjes bij. Er blijft nog iets in te vullen, net als bij de echte Nijn."

Ook enkele illustratoren is gevraagd hun visie op 'Nijntje in de mode' te geven. Net als Bruna tekent mode-illustrator Piet Paris het liefste met de hand. Hij is dol op de heldere tekeningen van Bruna. "Een dak is rood, het gras is groen. Ik houd ervan met weinig middelen een optimaal effect te bereiken." Illustrator Kate van Harreveld roemt Bruna's vermogen om een ruimtelijke voorstelling te vangen in een plat vlak.

Rondom het thema 'mode' zijn tevens talloze boekomslagen en affiches van Dick Bruna te bewonderen. Bloemberg: "We zijn verrast dat er zoveel leuke series waren te maken, bijvoorbeeld van zonnebrillen, hoeden en silhouetten. Daarom is het ook een tentoonstelling voor jong en oud geworden. Voor de kleintjes hebben we een geheime kinderroute. Ze mogen letterlijk onder de vitrines kruipen en kunnen daar bijvoorbeeld stofjes voelen of kleine opdrachten doen. Volwassenen moeten daarvoor echt diep door de knieën."

Dick Bruna Huis
'Nijntje in de mode' in het Dick Bruna Huis, Agnietenstraat 2, Utrecht, t/m 31 december.

www.centraalmuseum.nl Catalogus: €14,95.

Vanwege het Nationaal Museumweekend is het Dick Bruna Huis dit weekend gratis toegankelijk.

En later als ik groter ben

Dat duurt wel een paar jaar

Dan weet ik nu al wat ik word

Dan word ik tekenaar.

Zodat ik mij kan kleden

In een allerlaatste tendens

Als tweed met konijnen bont

Zodoende word ik bijna mens.

Fragment uit 'Ode aan Dick Bruna, Nijntje kleedt zich aan' door Lidewij Edelkoort

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden