Nijkamp stapelde artikel op artikel

VU-econoom putte uit eerder werk voor nieuwe publicaties. Twijfelachtige praktijk, vindt de onderzoekscommissie.

Peter Nijkamp heeft geregeld delen uit eigen werk gekopieerd in nieuwe wetenschappelijke publicaties, zonder duidelijk te maken dat hij zichzelf citeerde en dat het geen nieuw onderzoek betrof.

Dit hergebruik van eigen werk heeft bij de emeritus hoogleraar regionale economie van de Vrije Universiteit zulke vormen aangenomen dat de commissie-Zwemmer, die de publicaties van Nijkamp tegen het licht heeft gehouden, spreekt van 'een twijfelachtige onderzoekspraktijk'. Maar die conclusie neemt het college van bestuur van de VU, dat de commissie aan het werk had gezet, niet over.

Het omvangrijke oeuvre van professor Nijkamp - 2330 publicaties sinds 1970 - kwam ruim een jaar geleden onder vuur te liggen. Het begon ermee dat een promovenda van hem, Karima Kourtit, werd beschuldigd van plagiaat. Allengs werd ook Nijkamp hiervan beticht, maar de zaak werd pas echt groot toen de hoogleraar werd beschuldigd van zelfplagiaat. Het grote aantal artikelen zou het resultaat zijn van uitbundig knippen en plakken.

Een interne commissie van de VU concludeerde vorig jaar zomer dat er sprake was geweest van plagiaat. Vorige week echter oordeelde het Lowi, het landelijk orgaan wetenschappelijke integriteit, dat Nijkamp en Kourtit niet veel te verwijten viel. Ze waren onzorgvuldig geweest met hun citaties, maar dat was volgens het Lowi nog geen schending van wetenschappelijke integriteit.

Een tweede commissie, onder leiding van Jaap Zwemmer, emeritus hoogleraar belastingrecht van de Universiteit van Amsterdam, kreeg de opdracht het gehele werk van Nijkamp onder de loep te nemen.

De commissie onderzocht 261 publicaties van na 1995 en trof in 60 artikelen overlappingen aan van meer dan 50 woorden - soms ging het om veel grotere passages, tot meer dan een pagina. De commissie noemt dit laakbaar en constateert dat dit "past in de kennelijk door Nijkamp gekozen publicatiestrategie, waarbij kwantiteit leidend lijkt te zijn".

Het college van bestuur neemt het rapport over, maar onderschrijft deze twee conclusies niet. De vereniging van universiteiten heeft vorig jaar richtlijnen vastgelegd in een gedragscode, laat een woordvoerder van het college weten, en de commissie heeft de artikelen van Nijkamp niet per stuk en ook niet inhoudelijk aan die richtlijnen getoetst. "De commissie heeft slechts met een computerprogramma gezocht naar overlappingen, maar heeft niet per artikel gekeken om wat voor teksten het gaat."

Dat zou nader onderzoek vergen, maar het college heeft besloten daarvan af te zien. Veel van Nijkamps publicaties zijn immers vóór de vaststelling van die richtlijnen verschenen. "De uitkomst van het onderzoek van de commissie-Zwemmer roept echter wel de vraag op of het principe dat wetenschap oorspronkelijk moet zijn, systematisch geweld is aangedaan", zegt Frank van der Duijn Schouten, rector magnificus van de VU. "Mede aan de hand van dit rapport intensiveren wij binnen de VU het gesprek over dit thema: wat is onze norm en hoe spreken wij elkaar op deze norm aan?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden