Nigeria benoemt anticorruptie-team

Maar honderd dagen na verkiezing Buhari is er nog steeds geen nieuw kabinet

Corruptie is zo alomtegenwoordig in Nigeria dat het vrijwel het eerste is wat een bezoeker verwelkomt. Bij aankomst op het vliegveld zal een douanier bij het uitoefenen van zijn of haar gebruikelijke taak steevast de vraag stellen: "Wat heeft u voor me?" Ook agenten en andere ambtenaren hengelen constant naar extra geld. Gisteren maakte de nieuwe Nigeriaanse president Muhammadu Buhari, die nu zo'n tien weken aan de macht is, de benoeming bekend van een zevenkoppige commissie die hem moet adviseren in de strijd tegen corruptie en de hervorming van het strafrecht.

Corruptie is volgens velen het grootste probleem in de samenleving: het bestendigt structurele onderontwikkeling, armoede en een diepgeworteld wantrouwen in de macht, waar het grote graaien nog schaamtelozer plaatsvindt. De perfecte ingrediënten voor een maatschappij waarin je alleen vooruitkomt als je je handen in de snoeppot weet te krijgen. Niet meedoen is bijna geen optie. En dus houdt corruptie iedereen in een wurggreep, van de straat tot de staat.

Een van de redenen dat Buhari dit jaar als eerste oppositieleider tot president werd verkozen, is zijn plechtige belofte om corruptie hard aan te pakken. Het helpt dat de sobere Buhari, in tegenstelling tot zijn voorganger Goodluck Jonathan, op dat vlak brandschoon is - hij staat zelfs de helft van zijn presidentiële salaris af en verdient nu 32.000 euro per jaar. Als dictator in de jaren tachtig had hij weinig achting voor mensenrechten, maar het bestrijden van corruptie en verkwisting waren ook toen al zijn stokpaardjes.

Buhari schat dat overheidsfunctionarissen de afgelopen tien jaar maar liefst 135 miljard euro aan overheidsgeld hebben gestolen. Een onderzoek van de Afrikaanse Unie van begin dit jaar is een stuk voorzichtiger: Ruim 31 miljard verdween er volgens dat rapport tussen 2001 en 2010 uit de olieopbrengsten, de ruggegraat van Nigeria's economie, via corruptie, belastingontwijking en illegale winstoverdracht naar buitenlandse rekeningen.

Officieel doet Nigeria al sinds 1999, toen het land na jaren van militair bewind weer een democratie werd, aan corruptiebestrijding. De instanties die daar voor opgericht werden, hebben niet kunnen voorkomen dat het met het graaien door ambtenaren en politici de afgelopen zestien jaar onverminderd door is gegaan. De nieuwe adviseurs moeten daar verandering in brengen

Aan het hoofd van dit adviseursteam staat Itse Segay, hoogleraar rechtsgeleerdheid en mensenrechtenactivist. Ook de andere leden van Buhari's anticorruptieteam zijn voornamelijk academici en activisten.

Op welke termijn Sagay en zijn team met aanbevelingen aan Buhari zullen komen, is nog onduidelijk. Maar de president wacht intussen niet af. Hij heeft alvast tegenover de Amerikaanse president Obama, die hij onlangs bezocht, gezegd op jacht te gaan naar de volgens hem 135 miljard euro publiek geld die naar het buitenland is weggesluisd. Een groot deel daarvan zou namelijk in de VS terecht zijn gekomen.

Sommigen vinden dat Buhari juist jacht zou moeten maken op de politici in eigen land die het geld hebben verduisterd. Maar Kolawole Olaniyan, schrijver van een boek over corruptie in Afrika, prees Buhari in de Nigeriaanse krant Vanguard. Hij vindt het terughalen van geld juist een slimme manier om de prikkel tot corrupt gedrag weg te halen bij de compleet nieuwe lading functionarissen. Buhari heeft namelijk de bezem gehaald door bijna elke laag van het ambtenarenapparaat. Het leger is opgeschud en hij heeft een nieuw hoofd aangesteld van het staatsoliebedrijf, een van de belangrijkste functies in het land en de sector waar corruptie welig tiert.

De aanstelling van technocraat Emmanuel Ibe Kachikwu zou een signaal zijn dat Buhari's nieuwe kabinet ook uit technocraten zal bestaan, zoals velen hopen. Maar over het nieuwe kabinet is nog steeds vrijwel niets bekend. Iets waar iedereen erg zenuwachtig van wordt; de eerste honderd dagen van Buhari's alleenheerschappij zijn bijna een feit. En dat is een echo uit zijn verleden waar de Nigerianen liever niet naar teruggaan. Buhari heeft beloofd in september zijn bewindslieden bekend te zullen maken. De gegadigden moeten volgens hem allemaal grondig doorgelicht worden op een corrupt verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden