nieuws03woensdag

Piet Hein Donner (Trouw)

Ernst Hirsch Ballin kan nog niet in de schaduw van Gerrit Zalm staan

Redactie: Hans Goslinga, Cees van der Laan, Teun Lagas

Het heugelijke feit werd deze week als een leuk nieuwtje door Justitie naar buiten gebracht. Ernst Hirsch Ballin had een record gebroken: met 2871 dagen de langstzittende bewindspersoon op Justitie. Sinds 167 jaar.

Voorwaar een prestatie voor een minister van een departement dat voortdurend mikpunt van kritiek is. Als het gaat om te lage straffen, te softe rechters, ontsnapte tbs’ers, te hoge boetes en reeksen van schadalen en schandaaltjes, dan kan het departement het in de ogen van de politiek en een deel van de media vrijwel nooit goed doen. „Ik kan hier wel een veldbedje neerzetten”, verzuchtte Piet Hein Donner ooit na het zoveelste debatje in de Kamer.

Kortom, Justitie is een departement met een hoog afbreukrisico, zoals dat in Binnenhof kringen heet. Donner, de voorganger van de recordhouder, moest aftreden vanwege de Schipholbrand. Winnie Sorgdrager (1994-1998) lag permanent onder vuur.

Hirsch Ballin kent dit risico maar al te goed uit eigen ervaring. In 1994 moest hij als minister van justitie aftreden vanwege de IRT-affaire, een gezag- en opsporingscrisis rond een regionaal rechercheteam in Amsterdam. Zijn kersverse collega op Binnenlandse Zaken, Ed van Thijn, sleurde hij in zijn val mee. Van Thijn had kort daarvoor het burgemeesterschap van Amsterdam neergelegd om minister te worden. Toen hij daags na het aftreden van Hirsch Ballin naar zijn vaste plek in de Trêveszaal toog om de ministerraad bij te wonen, werd hij door een woedende minister Hanja Maij-Weggen de deur gewezen. „Wat doe jij hier. Wegwezen!’’, zou ze naar naar zijn hoofd hebben geslingerd. In de IRT-affaire waren de verantwoordelijkheden van beide ministers onlosmakelijk met elkaar verbonden, meende zij. Die dag trad hij inderdaad af.

Deze IRT-affaire leverde nog een andere anekdote op over Hirsch Ballin. Toen de IRT-affaire op zijn hoogtepunt was beland, lag hij wekenlang thuis op bed, geveld door een hernia. Een tv-journalist had zich in de bosjes verborgen om hem te betrappen bij het uitlaten van de hond om zo te onthullen dat de minister de boel zat te flessen. „Hij stond er blijkbaar in de hoop dat ik met veerkrachtige tred de hond zou uitlaten. En dat terwijl we helemaal geen hond hebben.”

Dat die tv-journalist dacht dat de minister een hond had kan te maken hebben met het loopje van de minister; na elke stapt hupt hij naar voren. Hirsch Ballin lijkt het zelf een veerkrachtige pas te vinden, gezien het bovenstaande citaat, maar waarnemers zien vooral een minister die voortgetrokken lijkt te worden door een onzichtbare hond.

Op Justitie mag Hirsch Ballin dan een record hebben gevestigd, als ook andere departementen in oogschouw worden genomen, stellen die 2871 dagen van deze minister niet zo veel voor. De in 2006 vertrokken minister Gerrit Zalm was met 3727 dagen de langstzittende minister van financiën, een feit waar hij zelf heel blij mee was. Zalm wekte vaak de indruk dat het allemaal wel mee viel met zijn werkbelasting op Financiën door zich te laten fotograferen en filmen tijdens het flipperen op de departementale flipperkast. Ook probeerde hij altijd om zes uur thuis te zijn als zijn vrouw de piepers van het vuur haalde.

Beide heren doen slechts voor spek en bonen mee als het gaat om de echte records in de politiek. Dan komen de echte politieke kanonnen in beeld. Ruud Lubbers was met elf jaar de langstzittende premier. Wij sluiten niet uit dat Jan Peter Balkende dat record in zijn achterhoofd heeft als hij zich wellicht weer kandidaat stelt voor het lijsttrekkerschap van het CDA. Sicco Mansholt was met twaalf jaar de langstzittende politicus op Landbouw. Bijzonder is bovendien dat hij in zes kabinetten heeft gezeten.

Maar hij is in beide opzichten geen recordhouder. Dat is namelijk Josef Luns, die het als minister van buitenlandse zaken achttien jaar lang uithield, in wel acht kabinetten. In beide categorieën staat hij op nummer 1.

Hirsch Ballin en Zalm kunnen nog een voorbeeld nemen aan Jan Pronk, dertien jaar op Ontwikkelingssamenwerking. Wordt zijn tijd op Milieu ook meegerekend dan staat hij met 16 jaar op de tweede plaats van langstzittende ministers. Zijn partij, de PvdA, vond dat wel genoeg. Pronk zelf had best door willen gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden