Opinie

Nieuwe zorgpremie zal de kosten juist opjagen

Aanvraagformulieren voor zorgtoeslag Beeld ANP

Vanuit politiek-bestuurlijk perspectief is er sprake van een evenwichtig regeerakkoord, waarbij pijnlijke standpunten zijn uitgeruild. In de ogen van de burger is er echter helemaal geen sprake van uitruil, maar van opeenstapeling. De huiseigenaar die met moeite de hypotheekrente kan betalen en bovendien bang is voor zijn baan, voelt zich dubbel bedreigd  door de aangekondigde beperking van zowel de aftrek als de WW-duur.

Mij bekruipt het gevoel dat bij de onderhandelingen niet de burger, maar het beleid centraal heeft gestaan. Als oud-onderhandelaar herken je direct de hand van de ambtenaren van Financiën, die van de informateurs Henk Kamp en met name van hun oude baas Wouter Bos de vrije hand kregen bij hun geliefde spel: draaien aan de fiscale knoppen. Zij beleefden nu hun mooiste moment, toen zij de opdracht kregen het aloude VVD-standpunt (de nominale premie fiscaliseren) te combineren met de PvdA-wens van een inkomensafhankelijke premie en eigen risico.

Niet iedereen vraagt zorgtoeslag aan
Bij de hervorming van het zorgstelsel, waartoe werd besloten door Balkenende I in 2002, werd hiervoor juist niet gekozen, maar voor een gecombineerde aanpak. De lagere inkomens worden gecompenseerd door zorgtoeslagen. Uiteraard leidt dat tot meer bureaucratie, maar daar staat tegenover dat lang niet iedereen de zorgtoeslag aanvraagt. Er zijn mensen die een meevaller hebben gehad, of zwart hebben bijgeklust (10% van onze economie is zwart). Zij dienen geen aanvraag in. De geautomatiseerde verwerking van de inkomensafhankelijke zorgpremie door de Belastingdienst zal tot een stijging van het aantal gebruikers leiden. Het eerste miljard aan tegenvallers dient zich dus al aan.

De VVD-gedachte dat het zichtbaar maken van de hoge nominale premie de burgers bewust maakt van de kosten van de zorg, heb ik in 2002 van de onderhandelingstafel geveegd. Het werkt juist contraproductief. Maar weinig werknemers nemen echt de moeite hun loonstrookje te doorgronden, het gaat om het eindresultaat: wat houd ik netto over? Bovendien wen je heel snel aan een nieuw netto salaris als dat een of twee tientjes hoger uitvalt, maar je went nooit aan een gepeperde nota van de zorgverzekeraar. Dit zal het gebruik van de zorg alleen maar doen toenemen, vanuit de gedachte "Ik heb er toch fors voor betaald!" Bij de lagere inkomens die maandelijks slechts enkele tientjes premie gaan betalen en geen toeslag meer hoeven aan te vragen, is er helemaal geen rem meer op de zorgconsumptie. Het patroon dat men voor ieder pijntje naar de huisarts gaat en niet naar de drogist, wordt zo niet doorbroken.

Belastingdienst
En dan heb ik het nog niet gehad over de problemen bij de Belastingdienst, die op dit moment helemaal niet in staat een dergelijke omvangrijke operatie uit te voeren. Er zal weer personeel moeten worden aangenomen en opgeleid, de automatisering verder worden verbeterd en aangepast. Alle reden om de tijd te nemen voor de invoering van het nieuwe inkomensafhankelijke ziektekostenstelsel.

Twee jaar voorbereiding is minimaal gewenst. Er zijn veel scherpe kantjes die moeten worden afgevijld. Daarnaast is het verstandig de teruggaaf van 500 euro die aan werkende belastingbetalers is beloofd, niet te fiscaliseren in een maandelijks bedrag, maar ineens uit te betalen in de dure decembermaand. In 1998 gebeurde dat ook met de zg. Zalmsnip.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden