Reportage

Nieuwe Zijderoute zet het Kazachse platteland buitenspel

De economische voordelen van modernisering en nieuwe infrastructuur slaan vooral neer in de grote steden zoals de voormalige hoofdstad Almaty. Beeld Getty Images

Op het platteland van het Kazachstan wordt letterlijk druk aan de weg getimmerd. De Nieuwe Zijderoute moet het land voorspoed brengen, maar niet iedereen profiteert.

Het contrast is groot tussen het middelgrote, Kazachse stadje Zjarkent, vlak aan de Chinese grens, en de grote stad Almaty, zo’n vier uur rijden verderop. In Almaty zijn dikke Landrovers en gloednieuwe Lamborghini’s geen uitzondering in een olierijk land dat economisch floreert. In Zjarkent rijden oude, rokende Lada’s uit de voormalige Sovjet-Unie en grommende Audi’s uit de jaren 90 rond: die zijn goedkoop en makkelijk te repareren.

“Taxi, taxi!” roepen de taxichauffeurs naar bezoekers van de lokale markt. Ze willen hen maar al te graag voor een paar honderd tenge voor de deur afzetten. Nog geen euro, maar voor de bewoners van Zjarkent telt elke cent: sommige mensen verdienen maar duizend tenge per dag. En dat terwijl de Nieuwe Zijderoute volgens de overheid voor welvaart en voorspoed had moeten zorgen.

De Nieuwe Zijderoute door Kazachstan Beeld Trouw L&F

Een gloednieuwe snelweg tussen de grens met China en de voormalige hoofdstad Almaty werd twee jaar geleden officieel geopend. De weg is onderdeel van het Nieuwe Zijderoute-project, dat China ongeveer tien jaar geleden introduceerde: spoorlijnen en snelwegen die onder meer Europa met China verbinden. Inmiddels zijn de meeste delen van het project klaar: een spoorlijn en een snelweg snijden dwars door de Kazachse steppe.

De Kazachse minister van buitenlandse zaken, Kairat Abdrachmanov, heeft meerdere malen beloofd dat niet alleen China en Europa winnen bij de nieuwe verbindingen: “Ook Centraal-Azië, de Kaukasus en Turkije zullen profiteren van de infrastructurele projecten”. Hij beloofde dat de inwoners van de Almaty-regio, waar Zjarkent ook ligt, het verschil in hun portemonnee zouden merken, bijvoorbeeld doordat er aan de grens een speciale economische zone verrijst.

Straal voorbij

Maar hoewel de economie van Kazachstan groeit met zo’n 4 procent per jaar, is die economische groei voor inwoners van Zjarkent vooralsnog een sprookje. Het verkeer, dat vroeger door Zjarkent moest en geld in het laatje bracht, rijdt het stadje nu op 20 kilometer afstand straal voorbij zonder de restaurantjes en cafeetjes te bezoeken. Klanten blijven weg. 

De grens met China ligt op drie kwartier rijden van Zjarkent en leverde altijd economische bedrijvigheid en mogelijkheden voor de bewoners van de regio. Mensen met een vrachtwagen of een auto konden hierdoor tot voor kort flink bijverdienen. “Bij de oude grensovergang konden we in ruil voor wat geld gewoon doorrijden”, zegt Roestam Joesoepov, die zo’n twee jaar geleden een oude vrachtwagen, een opknappertje, op krediet kocht. De eerste maanden reed hij een aantal keer heen en weer van China naar de Oezbeekse hoofdstad Tasjkent.

Nadat de nieuwe grensovergang openging, kreeg Joesoepov met zijn oude vrachtwagen echter alleen nog maar korte ritjes toegewezen. “Dat is veel minder winstgevend dan de lange ritten”, zegt hij. “Nu is alles geautomatiseerd en ambtenaren in Astana bepalen wie er wel of niet door mag.” Alleen gloednieuwe vrachtwagens mogen gelijk doorrijden en krijgen de goedbetaalde ritten. Nu staat Joesoepov met zijn oude vrachtauto soms weken in de rij bij de grens.

Achterblijvers

Astana. Beeld AP

De economische voordelen van modernisering en nieuwe infrastructuur slaan nu vooral neer in de grote steden zoals Almaty en hoofdstad Astana. In de grote steden van Kazachstan is er werk en veel mensen trekken dan ook daarheen, terwijl de achterblijvers op het platteland met krimpende mogelijkheden blijven zitten.

Noerlan, de broer van Joesoepov, verdient zijn geld als taxichauffeur tussen Zjarkent en Almaty. Soms pikt hij een partij goederen mee aan de Kazachse zijde van de vrijhandelszone met China. Hij verscheept dat op de achterbank: telefoons en leren jassen.

“Contrabande”, grinnikt hij. Iedere inwoner mag maar 25 kilo per maand vrij importeren, maar via-via kan Noerlan aan een grotere partij komen. Heeft hij geen problemen met de politie dan? “O, dat is heel simpel, een vriend van mij werkt bij de politie, die bel ik dan even op. Zo gaat dat op het Kazachse platteland: Zo vader zo zoon, en zo overheid zo volk”, verontschuldigt hij zich.

Hij mag hopen dat deze vorm van corruptie vooralsnog niet wordt aangepakt, ook al is het tegelijkertijd een van de grootste problemen van Kazachstan. “Soms zie je mensen wonen in van die grote huizen, dan vraag ik me af waar dat geld vandaan komt”, zegt Joesoepov. “Maar bij deze weet ik het wel”, wijst hij naar een nieuw gebouwd bakstenen huis, dat opvalt tussen de scheefgezakte kleien ­huizen: “Daar woont een politieagent”.

Lees ook:

Hoe China Oost-Europa verleidt met investeringen

China tracht ook Oost-Europa te verleiden met investeringen, tot ongenoegen van Brussel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden