Nieuwe welkomstbrief voor vluchtelingen is 'afschrikbrief'

Asielzoekers uit Heumensoord protesteren tegen de langlopende asielprocedure, vorige week.Beeld anp

Wie de nieuwe versie van de brief van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, justitie) aan elke binnenkomende asielzoeker legt naast de oude, kan er niet omheen. De positie van de aankomende vluchteling is in de periode tussen de brief uit oktober en de update van deze week, verslechterd.

Beide brieven hebben als doel informatie geven aan de nieuwkomers, zegt de staatssecretaris. Bij hun eerste contact met Nederland krijgt elke asielzoeker in de taal van het land van herkomst - de brief wordt uitgegeven in acht talen - helder te horen wat hem of haar hier te wachten staat. Sinds oktober is het beleid aangepast en de wachttijden zijn opgelopen. Logisch dus dat er een nieuwe versie moest komen, legt zijn voorlichtster uit.

Maar Jasper Kuipers, adjunct-directeur van VluchtelingenWerk Nederland, is geschrokken van de harde toon en de nog hardere informatie in de laatste brief. "Er staat slecht nieuws in, niet alleen voor de asielzoekers, maar ook voor Nederland."

Vijf punten

Hieronder de brief in vijf punten, met de gevolgen die VluchtelingenWerk vreest.

1. Hardere toon
In de eerste brief die Dijkhoff schreef op 19 oktober 2015 stond nog in de eerste zinnen. 'Ik begrijp dat u graag zo snel mogelijk duidelijkheid wilt krijgen over uw toekomst.' De eerste zinnen van de nieuwe brief wordt niet meer van 'begrijpen' gerept.

Jasper Kuipers: "Die tweede brief is meer nog dan de eerste een afschrikbrief. Dat is ook de bedoeling van de staatssecretaris, geeft hij zelf toe. Hij hoopt dat asielzoekers aan hun thuisland laten weten: kom maar niet naar Nederland. Maar zo doet Nederland wel hard mee aan wat het waterbedbeleid van Europese landen wordt genoemd. We drukken heel hard op het bed en hopen dat asielzoekers in een ander land opduiken dan het onze. Waar Nederland in Europees voorzitterschap nu naar zou moeten streven, is juist bedenken hoe alle landen samen een zo menswaardige opvang mogelijk kunnen voor deze oorlogsvluchtelingen."

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, Veiligheid en Justitie).Beeld Anp

2. U krijgt geen asiel als...
Direct na de intro volgt een opsomming van wie géén asielrecht heeft. Er is tegenwoordig een lijst met veilige landen, waaronder Albanië en Servie. Wie daarvandaan komt, wordt snel afgewezen, schrijft de staatssecretaris. En wie zich liet registreren in een ander EU-land, die moet naar dát land terug om daar beoordeeld te worden.

Kuipers: "Natuurlijk is het goed om heldere informatie te geven over wie weer weg zal moeten. Maar ik vind het opmerkelijk dat Dijkhoff in het najaar nog met een plan kwam om Syriërs, die uit een duidelijk oorlogsland komen, versneld wél toe te laten. Wat is er met dat beleid gebeurd? Waarom vertelt hij dat niet in die welkomstbrief? Die brief is niet geschreven om vluchtelingen goede info te geven, want dan zou je dat ook vermelden. Nu gaat het vooral over wie er geen asiel krijgen."

3. U moet heel lang wachten
Wie in Nederland aankomt, wordt geregistreerd en belandt daarna lange tijd in de noodopvang. Wachten, wachten, tot een aanvraag in behandeling wordt genomen. In de brief uit oktober werd verteld dat het zes maanden kan duren voor de IND met jou aan de slag gaat. Die tijden zijn, door de grote toestroom van de laatste maanden, verder uitgelopen naar zeven maanden voor de start van de procedure en vijftien maanden voor het antwoord er is.

Kuipers: "Onze medewerkers zitten in de opvangcentra en merken een toenemende onrust onder asielzoekers vanwege het lange wachten. Dat dit nu nog langer wordt, daar schrik ik van. Hebben we niks geleerd uit de jaren negentig, toen mensen ook veel te lang in azc's zaten? Dat is echt slecht voor hun motivatie om uiteindelijk te integreren. Je moet juist meteen beginnen met het leren van de taal, met het zoeken naar werk. Nu gaan we dus weer asielzoekers lange tijd afzonderen, zij raken gefrustreerd, verliezen hun initiatief. Dit is ook slecht voor Nederland."

4. Wie geld heeft, moet meebetalen
Deze alinea stond nog niet in de vorige brief. Indien u vermogen of inkomsten heeft, moet u dit melden. Mogelijk moet de asielzoeker bijdragen in de eigen opvang.

Kuipers: "Dit geen nieuw beleid. Dit is al jaren zo. Wie vermogen heeft, moet meebetalen, dat is ook best logisch. Alleen waarom staat dit er opeens in? Daar zit een politiek doel achter, de staatssecretaris, van VVD-huize, wil graag uitstralen: wij hebben een streng asielbeleid."

5. Het duurt jaren voor uw familie kan overkomen.
In oktober schreef Dijkhoff nog over gezinshereniging: "Op dit moment kan ik helaas niet aangeven hoeveel tijd dit kost." Nu kan hij dit wel: langer dan twee jaar.

Kuipers: "Twee jaar! Deze mededeling gaat echt veel onrust geven. Zoveel Syriërs bijvoorbeeld hebben familie nog in Aleppo of Damascus of in Libanon of Turkije en willen vrouw en kinderen zo snel mogelijk over laten komen. Dagelijks verschijnen ze nu al met foto's aan de balie en laten die aan de medewerkers zien. Uit Griekenland horen wij berichten over minderjarige kinderen die zelf naar Europa komen. Ze kunnen niet wachten. Of mensen reizen terug om zelf hun familie op te gaan halen, dat horen wij ook. Ze gaan nog grotere risico's aan om in Europa te komen. Dit lange wachten moet natuurlijk als afschrikking werken, maar ik geloof daar niet in. Uiteindelijk komen veel van deze mensen toch deze kant op."

Een vrouw loopt door een gemeenschappelijke tent in Heumensoord.Beeld Anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden