Nieuwe visser vaart elektrisch en raakt de bodem niet meer aan

Chinezen en Japanners zijn al geboekt voor dit jaar, zegt Urker visserman Hendrik Kramer aan boord van de MDV 1 'Immanuel'. Belgen, Duitsers, Schotten en Fransen zijn al langs geweest, maar ook van verre willen ze het varen op deze nieuwe, duurzame vissersboot met eigen benen ervaren.

Liggend aan de kade oogt het knalblauwe gevaarte met zijn hoge, spitse boeg als een mijnenveger van de marine. Die moet geruisloos door de golven klieven. Als de Immanuel de haven van Urk uitvaart is inderdaad amper een boegslag te voelen. Te horen is er ook niet veel trouwens, want de schuit is elektrisch aangedreven.

"Het is onze hoop op de toekomst", vertelt Kramer. "Na het dieptepunt in 2012, toen we amper een euro voor een schol kregen en onze brandstof 70 cent de liter kostte - onze boot verbruikte 50.000 liter per week - moest er iets gebeuren." Dat werd het Masterplan Duurzame Visserij (MDV), waarbij een nieuwe boot het uiteindelijke doel was. Die boot moet niet alleen de vaarkosten fors drukken, maar tevens het milieu en de marine ecosystemen zo maximaal mogelijk ontzien.

Kramer kent de weerstand bij de traditionele visserman tegen de groene bemoeizucht. "Ik heb dat minder. Ik wist wel degelijk dat het anders moest. Je wilt over twintig jaar ook nog vissen." Daarom besloten de Urker vissersfamilies Kramer en Romkes mee te doen met het Masterplan. Zij investeerden samen 3 miljoen euro in de boot. De rest van het 4,5 miljoen kostende project kwam van sponsors en overheidssubsidies.

Dat is inderdaad een hoop geld, vindt ook voorzitter Auke Hoefnagel van stichting MDV. "Het eerste model is altijd duur. Het idee is wel dat deze boot de standaard moet worden voor de Nederlandse vissersvloot. Daarom doet de overheid ook mee. Als de proeven straks goed uitvallen zullen er 100 tot 150 van deze boten worden gebouwd. Dan zal de prijs fors zakken."

De nieuwe boot is het neusje van de zalm, vertelt innovatiemanager van het project, Frans Veenstra. "We wilden niet voortbouwen op bestaande modellen. Dan word je nergens door geremd."

De belangrijkste ambitie van het MDV was een brandstofbesparing van 70 à 80 procent. "Dat hebben we bereikt door een totaal nieuwe rompvorm, met een langere waterlijn. In de opbouw is composiet, een heel licht materiaal, verwerkt. We wilden eigenlijk een opbouw die geheel van composiet is opgetrokken. Dat is niet alleen lichter, maar behoeft ook weinig onderhoud. De regelgeving houdt dat echter tegen. Composiet kan soms een milieuprobleem opleveren als je het verwerkt. De voortstuwing is hybride, een diesel-elektrische motor. Dat is de toekomst.

Pure dieselmotoren zijn in vijf jaar verdwenen. Die elektrische motor drijft rechtstreeks de schroef aan. De restwarmte van de motor wordt opgevangen in een warmteaccu en als nodig hergebruikt. Verder heeft de romp een speciale folielaag die voorkomt dat planten en dieren blijven aankleven. Ook dat vermindert de weerstand. Waar een paar jaar geleden op de Noordzee nog vier liter brandstof nodig was om een kilo platvis te vangen, is dat met deze boot teruggebracht tot een halve liter."

Ook met het nieuwe vistuig is een forse voortstuwing van de boot niet meer nodig. De netten raken de bodem niet meer, maar zweven erboven. Veenstra: "We hebben de twinrig- en de pulse-technieken gecombineerd. Dat heeft als voordeel dat je op meerdere soorten kunt vissen. Twinrig wordt voor de scholvangst gebruikt. De pulse-techniek is bedoeld voor tong. Door die combinatie is de verdiencapaciteit van de boot groter."

Ook is het twinrig/pulsetuig goed voor het behoud van ecosystemen, omdat de netten niet meer over de bodem schrapen. Veenstra: "De milieuvriendelijke vangstmethode wordt aan boord gecombineerd met een nieuwe verwerkingsmethode van de schol. Een stripmachine neemt het handwerk over. De vis wordt sneller gesorteerd, schoongemaakt en gekoeld. Dat komt de kwaliteit en de houdbaarheid ten goede."

Booteigenaar Kramer: "De hele visserijsector kijkt mee naar deze innovatie. Ik neem een groot risico, maar zie er brood in. De stand van de schol en de tong is goed. Die van de kabeljauw is zich aan het herstellen. Allemaal dankzij duurzaam beheer en sanering van de vloot. Deze boot geeft ons een voorsprong. Over vijf jaar is dit de standaard. Daar ben ik van overtuigd."

Vissersboot MDV 1 'Immanuel' oogt als een mijnenveger van de marine.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden