Nieuwe universiteit wil geen speelbal zijn

TETOVO - Tetovo: maandenlang lag deze stad in het noord-westen van Macedonië in de frontlinie van de strijd tussen de guerrilla's van het Albanese bevrijdingsleger (UCK) en de veiligheidstroepen van de Macedonische regering. Gisteren opende daar een nieuwe universiteit de deuren, de Zuidoost-Europese (ZOE) Universiteit. In de volksmond wordt het ook wel aangeduid als het Stoel-college, naar de Nederlandse oud-minister van buitenlandse zaken Max van der Stoel, die zich het vuur uit de sloffen heeft gelopen dit instituut te realiseren.

De politiek moet zich verre houden van deze onderwijsinstelling, proclameerden de meeste sprekers gisteren tijdens de officiële opening van de ZOE-Universiteit. Wetenschap brengt mensen dichter bij elkaar, aldus rector Abazi. Politiek, zo wil hij maar zeggen, drijft juist een wig. Abazi: ,,Een besluitvaardige houding, uitbanning van vooroordelen en goed onderbouwde principes zijn de uiteindelijke doelen van de moderne wetenschap. Verlichte individuen zullen de republiek Macedonië naar een stralende toekomst leiden.''

Een van die verlichte individuen zou Blerim Memedi moeten zijn. Hij staat op het punt te beginnen aan een studie rechten. ,,We mogen geen speelbal worden van de huidige etnische spanningen in Macedonië'', zegt Blerim, Albanees en twintig jaar oud, na de inhuldiging. ,,Dit is een instituut voor onderwijs en onderzoek. Als we dat goed doen, zal dat uiteindelijk automatisch een positief effect hebben op de verhoudingen in dit land.'' Studente Suza Mustafa: ,,We zijn hoopvol en we geloven dat deze universiteit een goed voorbeeld zal zijn. We erkennen de verantwoordelijkheid die op onze schouders is gelegd.''

Het Stoelcollege is bedoeld multi-etnisch te zijn, toegankelijk voor alle bevolkingsgroepen in Macedonië, en drietalig: Albanees, Macedonisch en Engels. Maar de realiteit leert dat vrijwel alleen Albanezen zich hebben aangemeld.

En ondanks de afkeer van politieke inmenging is de universiteit wel degelijk een politiek instrument. Naast de algemene universiteiten in Skopje en Bitola, waar slechts mondjesmaat in het Albanees wordt gedoceerd, bestaat de Albanese universiteit van Fadil Suleimani, eveneens in Tetovo: sterk bekritiseerd vanwege haar fel-nationalistische opleiding en lage onderwijsniveau. De Macedonische regering heeft deze instelling nooit willen erkennen, laat staan financieren. Suleimani, zelf een extreem-nationalistische Albanees, betaalt zijn oogappel uit donaties van de Albanese diaspora en, naar kwade tongen beweren, uit de opbrengsten van de Albanese drugshandel.

Na lang soebatten realiseerde de Macedonische regering zich uiteindelijk ook dat er wel degelijk behoefte is aan hoogstaand hoger onderwijs in het Albanees en uiteindelijk kreeg een internationale groep onder leiding van Max van der Stoel, toestemming de nieuwe universiteit op te zetten als een dam tegen het radicalisme van Suleimanis instelling. Maar het moest wel een privé-instituut worden, gefinancierd uit internationale fondsen -Nederland droeg ruim tien miljoen gulden bij. De overheid schonk alleen de grond waarop de universiteitsgebouwen werden opgetrokken.

De opening van het instituut valt in een roerige periode. Maandenlang heeft er een halve burgeroorlog gewoed in Macedonië. Nu het parlement onlangs heeft ingestemd met een aantal grondswetswijzigingen die de positie van de Albanese minderheid moet verbeteren, zijn de spanningen weliswaar afgenomen, maar de dreiging van een hernieuwd conflict is nog lang niet weg.

Vorige week kwamen er nog drie Macedonische politiemannen om in een gevecht. In enkele dorpen rond Tetovo liepen UCK'ers rond, in uniform en gewapend, hoewel zij volgens het vredesakkoord ontwapend en gedemilitariseerd zouden moeten zijn. Er circuleren zelfs hardnekkige geruchten dat het radicalere deel van het UCK van plan zou zijn de wapens volgend voorjaar weer op te pakken. En dit keer niet om de positie van de Albanezen te verbeteren, maar om grondgebied te veroveren.

Hoe voelt het om in die omstandigheden een studie op te pakken op een instituut dat multi-etniciteit en onderlinge verdraagzaamheid zo hoog in het vaandel heeft. Blerim: ,,Natuurlijk ligt mijn hart bij de Albanese zaak. Ik was erg begaan met de strijd van het UCK en ik ben blij met de resultaten. Maar er moet nu een andere periode aanbreken, een periode van opbouw. Ik ben tegen de opdeling van dit land. Ik wil de mogelijkheid hebben om te studeren, om bij te dragen aan de ontwikkeling. Dat zal niet lukken als er weer oorlog uitbreekt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden