Nieuwe taakverdeling buitenlands beleid op til

DEN HAAG - Het is niet uitgesloten dat vanaf volgend jaar Nederland nog slechts een staatssecretaris voor ontwikkelingssamenwerking heeft, handelend onder een minister voor buitenlandse zaken met zware verantwoordelijkheden. In ieder geval is nu al duidelijk dat bij de komende kabinetsformatie zeer zorgvuldig zal worden gekeken naar de taakverdeling tussen diverse departementen op buitenlands politiek gebied.

Het rommelde al langer binnen diverse politieke partijen ten aanzien van Ontwikkelingssamenwerking: wat is vervuiling en wat niet; welke financiele minimumnorm moet worden gehanteerd voor de Nederlandse hulp?

Maar inmiddels is ook het Nederlands buitenlandbeleid in breder opzicht onder druk komen te staan.

De aanzet hiertoe wordt gegeven door minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking in zijn nota 'Een wereld in geschil'. In de nota geeft hij aan dat de huidige wereldchaos vraagt om een geintegreerd internationaal samenwerkingsbeleid, waarbij conflictbeheersing en vredeshandhaving, noodhulp, politieke ondersteuning en economische opbouw in elkaar overlopen. Bezinning op de huidige internationale rechtsorde is broodnodig. Alle handen dienen daarbij uit de mouwen te worden gestoken, strikte instandhouding van schotten tussen Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking is inefficient, zo concludeert Pronk.

Diverse particuliere ontwikkelingsorganisaties als bijvoorbeeld de Novib luidden direct de noodklok: Pronk zou, na meer dan 3 jaar als 'Hansje Brinker' te hebben gefunctioneerd, nu zelf de deur naar vervuiling wijd open hebben gezet.

Ouderwetse hulp

Zo eenvoudig is het niet. Pronk ziet zelf het liefste dat een nieuwe minister van ontwikkelingssamenwerking ongeveer 1,5 procent van het Bruto Nationaal Produkt onder zijn beheer krijgt (een stijging met enkele miljarden ten aanzien van de huidige 6,42 miljard) waarmee hij vredesoperaties, opvang van asielzoekers, noodhulp en economische heropbouw kan financieren. Zo hoeft het dus niet te leiden tot bezuinigingen op ouderwetse hulp.

Maar wezenlijker is dat Pronk in zijn nota een brede visie op het Nederlands buitenlands beleid van de toekomst neerzet. Sommige ambtenaren op Buza schijnen zeer tevreden te zijn dat Pronk op deze wijze zijn eigen ambtelijk apparaat lijkt op te heffen om op te gaan in een groot ministerie van buitenlandse zaken. Dat zou in hun ogen mooi zijn. Net als oud-minister Van den Broek steekt het vele diplomaten dat Ontwikkelingssamenwerking verhoudingsgewijs een rijk departement is waar het bij Buitenlandse Zaken schraalhans keukenmeester is.

Zij staan in hun verlangen naar een geintegreerde rol van Ontwikkelingssamenwerking niet alleen. Vorige week stelde CDA'er Jaap de Hoop Scheffer in zijn bijdrage aan het CDA-jaarboek dat voortaan een staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking voldoende zou zijn, juist omdat het accent bij internationale hulpverlening richting vredesoperaties is verschoven. Het zal Pronk zelf wellicht verbazen, maar inhoudelijk kunnen CDA-Kamerleden zich op grote lijnen in zijn betoog vinden.

Bevoegdheden

Het compromis bij de volgende coalitie-onderhandelingen tekent zich derhalve al af. In plaats van een breed ministerie voor internationale economische betrekkingen - waarover nog slechts twee jaar geleden in de Haagse politiek een verhitte richtingenstrijd werd gevoerd - komt er een breed politiek ministerie van buitenlandse zaken, waaronder internationale hulpverlening wordt gebracht.

Om politieke bevoegdheden zuiver te houden komt hiervoor een staatssecretaris die zich in het buitenland minister mag noemen. (Tenzij voor de portefeuille-verdeling in het nieuwe kabinet een extra ministerspost noodzakelijk blijft).

Rest een prangende vraag: waar was het ministerie van buitenlandse zaken bij het opstellen van deze brede visie op het Nederlandse buitenlandbeleid?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden