Nieuwe Spaanse partij haalt Podemos rechts in

Ciudadanos nu vierde macht in Spanje, met een pro-Europees en liberaal programma

Podemos heeft er een concurrent bij. Waren tot nu toe alle ogen vooral op dit 'enfant terrible' van de Spaanse politiek gericht, morgen zal ze de aandacht moeten delen met de liberale partij Ciudadanos (Burgers). Verwacht wordt dat deze van oorsprong Catalaanse partij bij de regionale- en gemeenteraadsverkiezingen het goed gaat doen.

Ciudadanos aangevoerd door de energieke voorman Albert Rivera (35) is pro-Europees. Verder is de partij fel gekant tegen afscheiding van Catalonië. Ciudadanos klom afgelopen maanden in de landelijke peilingen op tot de vierde politieke macht van het land. Voor de lokale verkiezingen zijn de verwachtingen dan ook hooggespannen. De partij zou wel eens een sleutelpositie kunnen krijgen in het Spaanse politieke landschap dat aan het versplinteren is.

Maar wie zijn de 'Burgers' eigenlijk? "Wij geloven in de vrije markt, maar ook in sociale politiek", vertelt Ignacio Aguado (32) in het campagnekantoor in een chic deel van Madrid. Aguado is advocaat en lijsttrekker van Ciudadanos voor de regio Madrid.

Ciudadanos positioneren binnen een links-rechtsperspectief is achterhaald, vindt hij. Pragmatisme lijkt het toverwoord voor de partij die zich richt op een brede groep stemmers die teleurgesteld is in de gevestigde politiek. "Nu zijn er in Spanje vooral veel armen en veel rijken. Wij willen weer een krachtige middenklasse creëren. Misschien lijken wij wel een beetje op D66", suggereert hij.

Maar dan waarschijnlijk wel een stuk rechtser, denkt politicoloog Pablo Simón van de Carlos III Universiteit in Madrid. Hij denkt dat de partij ideologisch meer tegen de VVD aanschurkt: "Ze spelen graag met deze ambiguïteit omdat de partij nu groei doormaakt."

Ciudadanos heeft prestigieuze Spaanse economen, zoals Luis Garicano van de London School of Economics, aan zich verbonden. "Deze economen zijn misschien ook sociaal, maar boven alles zijn het liberalen", zegt Simón.

De speerpunten van de partij spitsen zich toe op corruptiebestrijding en economische hervormingen. Rondom migratie neemt Ciudadanos - in elk geval op lokaal niveau - soms harde standpunten in. Zo steunden partijleden in Catalonië de inperking van toegang tot ziekenzorg voor illegale immigranten.

Ciudadanos presenteert zich graag als het redelijke alternatief voor stemmers die politieke verandering willen maar Podemos te extreem vinden. Aguado vindt dat deze partij is blijven steken in 'boosheid'. "Podemos stuurt aan op een klassenstrijd tussen arm en rijk. Voor mij is dit discours passé."

Podemos had de afgelopen maanden - nog los van de concurrentie van Ciudadanos - zo haar eigen problemen. De partij onder leiding van universiteitsprofessor Pablo Iglesias, kreeg te maken met aantijgingen van corruptie. Verder werd Podemos in een harde anti-campagne steevast neergezet als een pion van Venezuela. Onlangs stapte kopstuk en ideoloog van de partij, Juan Carlos Monedero, op nadat hij Podemos publiekelijk had gewaarschuwd voor het verlies van de radicale inborst.

Ondanks die tegenvallers staat Podemos in de peilingen in de gemeente Madrid op flinke winst. In de gemeente Barcelona zou de door Podemos gesteunde lijst de verkiezingen zelfs winnen.

In Madrid zou volgens de voorspellingen de Partido Popular (PP) alsnog aan het langste eind trekken ook al wordt de partij geplaagd door corruptieschandalen en verantwoordelijk gehouden voor harde bezuinigingen en torenhoge werkloosheid.

Mocht de regeringspartij toch de grootste worden rond Madrid, dan zullen andere partijen moeten bijspringen om een regering te kunnen vormen.

Politicoloog Simón denkt dat de PP Ciudadanos heeft onderschat: "Voor het eerst is er nu een partij die stemmen afsnoept van rechts, terwijl de Partido Popular zich in de campagne vooral op Podemos heeft gericht. Onhandige aanvallen over de Catalaanse oorsprong van de partij hebben niets geholpen en nu hebben ze Ciudadanos nodig", concludeert hij.

Ciudadanos zou dus wel eens de partij kunnen zijn die de Partido Popular na zondag in Madrid en elders aan een meerderheid kan helpen. Voordeel van Ciudadanos is volgens Simón dat de partij zowel linksom als rechtsom steun kan geven. Podemos daarentegen is beperkt tot links. Maar Ciudadanos is niet van plan in een coalitie plaats te nemen als ze niet de grootste wordt in Madrid, zegt Aguado: "Wel kunnen wij per thema steun geven aan een minderheidsregering."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden