'Nieuwe site van Bussemaker is beledigend voor vrouwen'

Minister Jet Bussemaker. Beeld ANP
Minister Jet Bussemaker.Beeld ANP

Het is geen geheim dat ze een vrouwenquotum een 'paardenmiddel' vindt. Minister Bussemaker (emancipatie) doet er dan ook alles aan om deze maatregel te voorkomen: eerst met een streefcijfer, daarna met een databank voor topvrouwen en nu met de site www.navigerennaardetop.nl. Het is de zoveelste poging om vrouwen te strikken voor de top van het bedrijfsleven, maar in Europa raakt Nederland juist steeds verder achterop.

Amber Dujardin

Op de website heeft Bussemaker de vrijkomende plekken in besturen van de 200 grootste bedrijven in Nederland in kaart laten brengen. "Het proces rond vacatures in de besturen van bedrijven is nog te vaak een black box waar het old boys network onderling de baantjes verdeelt", aldus de minister. "Dat doet geen recht aan het vrouwelijk talent dat staat te trappelen om in een bestuursfunctie aan de slag te gaan."

Laatste kans
Met de nieuwe website wil de minister het bedrijfsleven nog één kans geven voordat ze naar de laatste noodmaatregel grijpt: een vrouwenquotum. Nederland hanteert sinds 2013 een streefwaarde van dertig procent vrouwen in de bedrijfstop, maar zonder verplichting.

Bussemaker doet verwoede pogingen om een wettelijk quotum te voorkomen, maar vormt daarin een uitzondering op andere Europese landen. Noorwegen doorbrak het glazen plafond in 2003 als eerste met een quotum van veertig procent topvrouwen, gevolgd door Spanje, Frankrijk en IJsland. Duitsland verplicht sinds dit jaar bedrijven om eenderde vrouwen in de top aan te nemen, en België heeft sinds 2013 een quotum voor de top van de overheid.

Zo niet Nederland: in het huidige tempo zal het zeker tot 2027 duren voordat vrouwen hier dertig procent van de topfuncties vervullen, bleek uit eerder onderzoek. Toch wil Bussemaker niets van een quotum weten. "Natuurlijk is het makkelijk om de boardrooms beter in balans te brengen door daar een quotum aan te verbinden", zegt haar woordvoerder Odie Geerligs desgevraagd. "Maar een quotum is volgens Bussemaker een paardenmiddel, dat niet uitgaat van een intrinsieke motivatie van bedrijven zelf om zaken te veranderen."

Slakkengang
Hoewel het aantal vrouwen in topfuncties volgens de minister 'met een slakkengang' stijgt, ziet ze kleine stapjes in de goede richting. "Er is wel degelijk beweging in de bestuurskamers merkbaar", aldus Geerligs. "In 2014 werd in 43,4 procent van de vacatures voor raden van commissarissen een vrouw gekozen. In de eerste helft van 2015 steeg dit aantal tot 70 procent. Het vrouwelijk talent staat dus niet alleen op de drempel van de boardroom - de deur is opengezet."

Maar de doorstroom van vrouwen naar de top kost tijd, benadrukt Geerligs. "De meeste commissarissen hebben een zittingstermijn van vier jaar, met mogelijkheid tot verlenging. Het duurt dus zeker acht jaar, vóór alle commissarissen in Nederland vervangen zijn."

Dat het zo langzaam gaat, is Sandra Lutchman, directeur van Stichting Talent naar de Top dat de instroom van vrouwen aan de top bevordert, een doorn in het oog. "Mijn geduld raakt een beetje op. Ik had nooit verwacht dat mijn dochters nog zouden moeten wachten tot het streefcijfer een keer wordt gehaald. Deze site is een goed initiatief, het brengt transparantie en het is een instrument om te zorgen dat er meer vrouwen in de top komen. Maar vrouwen en bedrijven zullen daarnaast beiden in beweging moeten komen. Bedrijven moeten een goed klimaat creëren waarin vrouwen zichzelf kunnen zijn en carrière kunnen maken, zodat ze niet weer door de draaideur verdwijnen."

Oneerbiedig
Bercan Günel, oprichter van Woman Capital, is minder te spreken over het initiatief van Bussemaker. "Ik verwacht hier niets van. Dit is oneerbiedig en beledigend", zegt ze fel. "Het zijn wéér de vrouwen die zichzelf naar voren moeten schuiven, alsof het allemaal aan hen ligt. Er zijn genoeg vrouwen beschikbaar, maar het gaat om het doorbreken van inner circles. Ik geloof niet in bewuste discriminatie. Wel in diepe patronen die doorbroken moeten worden."

Bussemaker moet stoppen met experimenteren, vindt Günel. "Iedereen bedenkt maar wat. Het is tijd voor degelijk onderzoek: wat zijn de feitelijke barrières, wat hebben de initiatieven van de afgelopen jaren werkelijk opgeleverd en wat moet er nu gebeuren, zonder dat we de problematiek nog jaren vooruitschuiven? De afgelopen tien jaar heeft de overheid meer dan zestig miljoen gespendeerd aan allerlei experimenten, vooral hap snap beleid, maar er gebeurt helemaal niets. Zonde van het geld en de inspanningen."

null Beeld Bercan Günel
Beeld Bercan Günel
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden