Nieuwe rebellie bedreigt Burma

In een kamp in het noorden van Rakhine worden mensen opgevangen die op de vlucht zijn voor het geweld. Beeld EPA

In de Burmese regio Rakhine, bekend van de verdreven Rohingya, ontstaat een nieuwe opstand, nu van boeddhistische rebellen. Het leger dreigt weer keihard op te treden.

De Burmese regeringsleidster Aung San Suu Kyi had gisteren een zeldzaam overleg met de machtige legerchef van haar land. De voormalige dissidente besprak met de commandant de groeiende opstand van boeddhistische rebellen in de kustregio Rakhine, bij de grens met Bangladesh. De rebellen brachten veiligheidstroepen daar vrijdag een gevoelige slag toe. "Het kantoor van de president heeft de strijdkrachten opdracht gegeven tot een operatie om de terroristen te verpletteren", aldus een woordvoerder van Suu Kyi na het overleg.

De Burmese Rakhine-regio kwam de laatste jaren vooral in het nieuws vanwege een opstand van islamitische Rohingya. Het Burmese regeringsleger reageerde daarop met een bikkelharde anti-guerilla-operatie, waarna ruim 700.000 leden van de Rohingya-minderheid de grens over vluchtten naar Bangladesh. Nu groeit in dezelfde regio een opstand van de Arakan Army (AA), een boeddhistische rebellengroep van etnische Rakhine, die de meerderheid vormen in het gebied.

De AA-rebellen strijden voor autonomie voor Rakhine, dat zij 'het land van Arakan' noemen en dat tot de achttiende eeuw een zelfstandig koninkrijk was. Zij beschouwen de Burmanen, die in Burma als geheel de meerderheid vormen, als koloniale onderdrukkers. "Arakan is van ons", verklaarde een AA-woordvoerder vorige week. "Als de Burmanen terugkeren naar hun geboortegrond, zal er niet meer worden gevochten."

De Arakan Army, zo'n tien jaar geleden opgericht, omvat naar schatting enkele duizenden geüniformeerde strijders. Zij zijn beter bewapend en georganiseerd dan de Rohinga-rebellen. De AA-strijders kregen hun training bij een andere militie in het noorden van Burma, waar zij ook hun eerste gevechtservaring opdeden, en proberen nu voet aan de grond te krijgen in Rakhine.

De regio Rakhine, in het westen van Burma Beeld Brechtje Rood

Sinds begin december neemt het geweld in het geplaagde gebied hierdoor weer toe. Zo viel de Arakan Army afgelopen vrijdag, op Burma's Onafhankelijkheidsdag, enkele politieposten bij de grens met Bangladesh aan. Daarbij werden dertien politiemensen gedood. De AA-rebellen openden het vuur 's morgens vroeg, kort nadat in het hele land de vlag was gehezen om de onafhankelijkheid te gedenken, en ze wisten tenminste een van de posten kortstondig te bezetten. Maar volgens de AA-woordvoerder moest aan het symbolische tijdstip niet te veel waarde moest worden gehecht: "Wij zijn nog niet onafhankelijk. Vandaag is niet onze Onafhankelijkheidsdag."

Het geweld is typisch voor Burma, dat sinds zijn onafhankelijkheid in 1948 voortdurend worstelt met zijn etnische en religieuze diversiteit. Het Zuidoost-Aziatische land omvat tientallen etnische groepen en evenzoveel talen. De Burmanen, die voor het overgrote deel boeddhistisch zijn, vormen twee derde van de bevolking en overheersen. Zij hebben de macht in het leger, bekleden sleutelposities in het bestuur, en proberen hun taal en cultuur op te leggen. En dat leidt al decennia tot gewapend verzet door allerlei rebellengroepen, vooral in grensregio's.

Macht van de generaals

Regeringsleidster Aung San Suu Kyi, die in 2016 na decennia van militaire dictatuur aantrad, maakte van vredesoverleg met de milities een topprioriteit, maar boekte nog weinig succes. Daarbij speelt ook dat de generaals op het gebied van veiligheid nog steeds grotendeels de dienst uitmaken. Vorige maand kondigden de Burmese strijdkrachten wel een eenzijdig staakt-het-vuren aan in het noorden en noordoosten van het land, in de hoop vredesoverleg van de grond te krijgen. Maar dat staakt-het-vuren geldt niet voor de regio Rakhine, waarschijnlijk omdat de militairen de boeddhistische rebellen geen kans wil geven om daar voet aan de grond te krijgen. Een regeringwoordvoerder riep burgers in Rakhine gisteren op een persconferentie op om de AA geen hulp te geven. "Willen ze een cyclus van geweld die generaties duurt?" vroeg hij retorisch. "Tegen de Rakhine-burgers die de Arakan Army steunen, wil ik zeggen: denk niet aan jezelf, maar denk aan de volgende generatie."

Weer een klap voor gevluchte Rohingya

Het geweld is slecht nieuws voor de honderdduizenden Rohingya die bivakkeren in vluchtelingenkampen in Bangladesh. Het wordt hierdoor nog onwaarschijnlijker dat zij veilig kunnen terugkeren. Burma en Bangladesh proberen al enige tijd een begin te maken met de repatriëring van de Rohingya naar Burma. Maar toen de terugkeer in november zou starten, bleken er ineens geen Rohingya te vinden die de tocht wilden ondernemen. Veel vluchtelingen vrezen in Burma terecht te komen tussen dezelfde streekgenoten die hen eerder terroriseerden. Ook zijn ze bang voor het Burmese leger, dat hen eerder verdreef.

Lees ook: 

Geen Rohingya die nu al terug durft naar Burma

Nieuwe afspraken met de Verenigde Naties over terugkeer naar Burma overtuigen gevluchte Rohingya nog lang niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden