Nieuwe president moet hoop bieden

Ierland strijdt om een ambt 'dat helemaal niet meetelt' Nieuwe man moet vooral boven de partijen staan

Schuilend onder haar paraplu op de hoek van Grafton Street, de Kalverstraat van Dublin, wacht Grace Walsh (21) op de aankomst van Michael D. Higgins (70). De Labourkandidaat is de enige man die de onverwachte koploper Sean Gallagher (49), een televisiebekenheid, nog van een overwinning in de presidentsverkiezingen zou kunnen afhouden. Hij is zo klein van postuur dat er tussen alle fotografen, televisiecamera's en campagnemedewerkers nauwelijks een glimp valt op te vangen van Higgins.

"Ik heb nooit een aandeel gekocht, nooit een bedrijf gehad. Ik ben honderd mijl verwijderd van de Keltische Tijger" (de term die gebruikt wordt om de sterke economische groei in de jaren negentig aan te geven). Higgins wordt steeds roder tijdens dit passievolle betoog waarmee hij zijn rivaal aanvalt die enkele onregelmatigheden in zijn zakentransacties moest toegeven. Want Gallagher is behalve bekend van de tv als panellid in het programma 'Dragon's Den' ook ondernemer.

Alle aandacht gaat uit naar de reputatie van de kandidaten. Vandaag wordt de nieuwe symbolische eerste burger van Ierland gekozen. De president moet boven de partijen staan. De kandidaten kunnen dus niet debatteren over beleidsstandpunten. Met als gevolg een harde en persoonlijke verkiezingsstrijd waarbij de skeletten uit de kast rollen.

"Het is ongelooflijk dat we zoveel tijd en geld besteden aan een verkiezing voor een ambt dat helemaal niet meetelt", vindt David Farrell, professor politicologie aan University College Dublin. "Het presidentschap maakt de persoon. Iedereen kan lachen en handen schudden."

Als er iets is dat de Ieren in hun nieuwe eerste burger zoeken dan is het hoop. Met het land op zijn knieën en overgeleverd aan het lot van Europese politici om tot een oplossing voor de eurocrisis te komen, willen de Ieren iemand die hen vertrouwen kan geven in een nieuwe toekomst. "Ik zie overal om me heen een totaal gebrek aan vertrouwen. Vooral jongeren voelen zich totaal ontmoedigd", zegt Walsh.

Voor haar is Higgins de enige waardige presidentskandiaat in het veld van 'zeven dwergen' - zo genoemd omdat er geen zwaargewichten meedoen. "Michael D. is de enige met een relatief schoon verleden én de juiste ervaring", vindt de vers afgestudeerde econoom.

Maar veel Ieren, en jongeren in het bijzonder, voelen zich aangetrokken tot de ondernemersgeest van Gallagher, die slechtziend is en zich van boer via sociaal werker opwerkte tot miljonair met een bedrijf dat huizen bekabelt. "Ik ben twee keer werkloos geweest. Ik weet hoe dat voelt. Mijn belangrijkste missie is om banen te creëren", luidt zijn boodschap al ligt het scheppen van banen straks niet in zijn macht als president. Daarnaast benadrukt hij een onafhankelijke kandidaat te zijn. Dat vindt meer dan de helft van de Ieren het belangrijkst.

Veel Ieren zijn woedend over de vorige generaties politici van de dominante regeringspartij Fianna Fáil die de Keltische Tijger niet wisten te beteugelen, hun oren lieten hangen naar de machtige lobby's van projectontwikkelaars en banken en in sommige gevallen hun zakken zouden hebben gevuld met steekpenningen - de Ieren spreken van de 'bruine enveloppencultuur'. Maar in de laatste dagen van de campagne met alle aandacht gericht op de koploper wordt het steeds duidelijker dat Gallagher niet zo onafhankelijk is als hij zich voordoet. Het voormalige partijlid blijkt veel nauwer betrokken bij het nu zo onpopulaire Fianna Fáil dan hij eerder had toegegeven. "Het is bizar dat hij nog zo populair is bij de kiezers", meent Farrell.

De professor: "Het laat zien dat we nog niet helemaal op de rand van de afgrond staan. Het ligt niet in de aard van de Ieren om de straat op te gaan. En de maatregelen zijn hier nog niet zo hard als in Griekenland. Het land is niet geïmplodeerd zoals in IJsland. Maar dat kan iedere dag gebeuren als de eurzone niet met een oplossing komt."

In het laatste televisiedebat waarin Gallagher zich ongemakkelijk voelde, moest de ondernemer een genânte u-bocht maken. Hij moest toegeven dat hij in 2009 voor een diner om fondsen te werven voor Fianna Fáil, een cheque van 5000 euro had ontvangen van een man die veroordeeld was voor het smokkelen van brandstof.

Bij het tellen van de stemmen zal duidelijk worden of dit hem op de valreep het presidentschap heeft gekost.

Kopstuk Sinn Féin maakt geen kans
Sinn Féin, de politieke tak van het voormalige Ierse Republikeinse Leger (Ira), probeert in de Ierse Republiek voort te bouwen op het succes van het vredesproces en de gedeelde regering in Noord-Ierland. Om zijn basis te verstevigen vaardigde de partij voor de presidentsverkiezingen kopstuk Martin McGuinness af, de populaire vice-eersteminister van Noord-Ierland. De politicus houdt vol dat hij al in 1974 de Ira verliet, al gelooft niemand dat.

Ondanks voortdurende vragen over de slachtoffers die het Ira-geweld in Ierland heeft gekost, kreeg McGuinness het niet over zijn lippen om deze doden als 'moord' te veroordelen. Kans om president te worden, zou hij nooit maken. Sinn Féins strategie was volgens professor David Farrell om de positie van de partij te verstevigen ten opzichte van het zwaar onder vuur liggende republikeinse Fianna Fáil, en om nu alle kritiek, vragen en beschuldigingen over het gewelddadige verleden over zich heen te laten komen in de hoop dat dat in een volgende campagne minder een rol zal spelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden