Nieuwe politiek is een zeepbel

Na het politieke debacle van afgelopen zomer moet er een nationale regering komen, waaraan partijen kunnen meedoen die bij de verkiezingen minstens acht zetels halen. Een informateur moet zo'n kabinet nu al voorbereiden.

P. Peereboom poneert dit ongebruikelijke idee in het Trouw-debat over de stelling: 'CDA en VVD moeten verder in de geest van Pim'. Hij is het oneens met de stelling, omdat de politiek naar zijn mening geen persoonlijke maar universele voorwaarden moet scheppen, waardoor mensen zich kunnen ontplooien.

Veel meer deelnemers aan de discussie zijn tegen de stelling, maar om andere redenen. Zo valt het sommigen op dat er al over een coalitie CDA-VVD werd gesproken, voordat er een nieuwe verkiezingsdatum was vastgesteld. Anderen zien in de VVD geen goede partner voor de partij van Balkenende, omdat in die combinatie het sociale gezicht en de C van het CDA zou worden verkwanseld. Joop Wassenaar wil terug naar de tijd van Den Uyl, die in 1974 'gewoon zonder met de ogen te knipperen vertelde dat de bomen niet de hemel ingroeiden'.

Teleurstelling is er ook, omdat de droom van een centrum-rechts kabinet dat zou afrekenen met 'de dictatuur van links', al zo snel in gruzelementen ligt. De 'geest van Pim' is aan CDA en VVD niet besteed, schrijft Pieter Zevenhuizen. Het demissionaire kabinet stemde 'op een achternamiddag' en 'zonder de burger te horen' in met uitbreiding van de Europese Unie. 'Waar is de democratie?' Hij hoopt op een nieuwe leider, die 'intellectueel en visionair' en uitgerust met de gave van het woord Fortuyns mantel aantrekt. Want 'de onvrede in de samenleving is nog nooit zo groot geweest'.

Meer mensen vragen zich af of de coalitie wel serieus oog had voor wat Fortuyn aan de orde stelde. Niet alleen tiert de criminaliteit volgens sommigen nog steeds welig ('Bij ons in Hoogvliet is laatst nog de kas van een winkelcentrum geroofd'), het 'algemeen gevoel van onbehagen' bestaat nog steeds. Een 'maatschappelijke verandering met minder paternalisme, meer directe democratie en meer discussie' verwacht Rob Coenen niet van CDA en VVD. Hadden we ook maar een districtenstelsel waarin je mensen kiest die je kunt vertrouwen, verzucht F. Vermeulen. Of een tweepartijensysteem, vindt Jantien Brak.

Velen misprijzen het optreden van de LPF in de afgelopen tijd, soms in sarcastische woorden. Pims gedachtegoed was goed, maar zijn club was een warboel. Pim had ideeën, maar 'leg die 1,6 miljoen LPF-kiezers een vragenlijstje met concrete beleidsvoorstellen voor en ze verschillen onderling als de dag van de nacht' (Hannes Minkema). In enkele maanden tijd is aangetoond dat 'Pim en zijn volgelingen wel veel riepen maar geen oplossingen hadden voor de problemen'. Slechter dan het laatste halfjaar kan nauwelijks, merken sommigen op. Op de Trouw-site werd luid getwist over de zegeningen van Pim, de achterlijkheid van de islam en de Gouden Eeuw waarin Nederland groot werd dankzij de allochtonen.

Een conclusie is daar niet uit op te maken. Wel verwachten velen dat CDA en VVD hun programma's zullen aanpassen aan de actuele situatie en dat een aantal LPF-kiezers straks, 'een ervaring rijker', naar die partijen kan terugkeren -beter dan in zee te gaan met de 'ruziemakers' en de 'gebakken lucht' van LPF. N. Veldhuijsen denkt overigens dat CDA en VVD na 22 januari geen boodschap meer zullen hebben aan de voormalige LPF-aanhang.

Nogal wat lezers vonden dat het CDA beter kan doorgaan in de geest van het christendom dan in die van Pim. Zij zijn teleurgesteld over de sociale koers van de partij na 15 mei. In de afspraken met VVD en LPF is te weinig solidariteit met de zwakkeren in de samenleving getoond, milieu en openbaar vervoer kwamen er bekaaid af en ook de omgang met 'de vreemdeling' is niet in overeenstemming met de C van CDA. Opvallend vaak wordt de CDA-leiding geadviseerd de overdenking van Huub Oosterhuis bij de uitvaart van prins Claus na te lezen en ter harte te nemen. Diverse CDA'ers pleiten openlijk voor een coalitie van hun partij met PvdA, en soms ook met GroenLinks. Het gedachtegoed van Fortuyn staat haaks op dat van het CDA. J. Sueters heeft de vermoorde politicus nooit gehoord over 'mensen die alleen van de AOW moeten leven, die op grove wijze de belasting ontduiken of die zichzelf verrijken met opties'.

Anderen gunnen de Lijst Pim Fortuyn een nieuwe kans. Egbert Talens vindt een lijmpoging met Nawijn c.s. nog steeds de 'enige oprechte' houding van CDA en VVD. Een doorgewinterde CDA-stemmer zegt op de LPF te stemmen -'mits die wel met vertrouwde kandidaten komt'- als het CDA de VVD inruilt voor de PvdA. Peter van Dalen waarschuwt voor escalatie in de grote steden, als CDA en VVD de zaken die Fortuyn heeft aangekaart (zoals aanpak van illegalen, criminaliteit en terreur in het openbaar vervoer) overboord gooien: dan komen autochtonen en allochtonen misschien wel gewapend tegenover elkaar te staan. Anco de Knijff wil dat de media van alle partijleiders integer vragen wat hun partij heeft geleerd van het optreden van Fortuyn.

G. Roebersen wil dat CDA en VVD niet de geest van Fortuyn volgen, maar duidelijk maken dat consumentisme in de politiek tot niets leidt. 'Nieuwe politiek is net zo'n zeepbel als nieuwe economie.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden