Nieuwe Nederlandse muziek met landschappelijke kleur

De directe omgeving vormt een natuurlijke inspiratiebron voor kunstenaars van alle tijden, en dat niet alleen voor schilders. Ook componisten weten zich omgeven door een veelheid aan zintuiglijke indrukken, die hun leefwereld uitmaken. Wanneer componist Peter-Jan Wagemans zijn zevendelige cyclus voor twee piano's 'Het Landschap' noemt, vraagt hij daarmee aandacht voor een breed kader van muzikale sferen en gevoelens. De pianisten Tomoko Mukaiyama en Fred Oldenburg kunnen in de cd-opname HET LANDSCHAP/CONCERTO (Attacca Babel 9785) dan ook de vele facetten van hun pianistiek etaleren.

Veelvuldig maakt Wagemans in zijn oeuvre gebruik van verwijzingen en citaten. Rond melodieën en ingevingen ontleend aan het gregoriaans, negro-spirituals, koralen en de jazz-muziek weet hij niettemin zijn eigen universum te creëren, met prachtige verstilde, maar ook heftige en vrolijke klankmomenten. Het feest der herkenning is bij het beluisteren van deze cd derhalve constant nabij. Overal leunt de muziek als het ware ergens tegen aan, zonder een moment vaste steun te vinden.

Is de teneur van de Wagemans-cd vooral sferisch en romantisch van aard, de componist KLAS TORSTENSSON (Composers' Voice Highlights CV 32) tapt uit een heel ander vaatje. In 'Urban Solo' creëert hij met simpele middelen een duidelijke tegenstelling tussen landelijke (traditionele) en stedelijke (moderne) invloedsferen. Sopraan Charlotte Riedijk, voor wie hij het werk schreef, verkent in het eerste deel de klankmogelijkheden van haar stem aan de hand van een traditioneel Libanees lied. In het tweede deel 'rapt', stampt en vingerklikt de zangeres op een rauwe, agressieve manier, die zo van de straat lijkt te komen, maar in feite zeer doordacht is.

In 'Urban Song' bouwde de componist het basismateriaal van 'Urban Solo' uit tot een grote compositie voor zangstem, groot ensemble (het Asko o.l.v. Stefan Asbury) en computers. Met deze werken en het weergaloze orkeststuk 'Stick on Stick' (in een uitvoering door het Radio Symfonie Orkest o.l.v. Zoltán Peskó) presenteert Torstensson zich op deze cd als een zeer eigentijds en uiterst serieus te nemen componist.

In de jubileum-reeks van Donemus (de promotie-organisatie voor Nederlandse Muziek) brengt elk van de Nederlandse orkesten een cd uit met een recente opname van een voor hun belangrijk Nederlands componist. Het Balletorkest heeft gekozen voor JOEP FRANSSENS (Donemus CV 36). Alle drie de orkestwerken op deze cd ('Echo's', 'Phasing' en 'Sanctus') zijn zeer landschappelijk van aard. Eindeloze glooiingen van langzaam verschuivende klanken bepalen het akoestische beeld. Hoogtepunten ontstaan nooit abrupt, maar kondigen zich lang van tevoren aan en verdwijnen even langzaam uit beeld.

Terwijl 'Echo's' nog een redelijk eigen signatuur heeft, verdrinkt 'Sanctus' met zijn plechtstatige hobo-cantilene aldra in het clichématige. Het beluisteren van deze cd geeft de sensatie van een bad in hevig geparfumeerd water. Het is niettemin 'echte' orkestmuziek, die vanwege haar rustgevende karakter bij velen een warm onthaal zal vinden.

Het landschappelijke speelt een literaire rol in het strijkkwartet van Konrad Boehmer op een cd gewijd aan nieuwe strijkkwartetten door het LEONARDO QUARTETT (BV Haast CD 9615) uit Keulen. De titel van het kwartet, 'Et in Arcadia Ego', refereert aan de aanwezigheid van de dood, ook in de paradijselijkste omgeving. De compositie is ronduit verrassend: boeiend en idiomatish geschreven, hecht geconstrueerd en meeslepend om naar te luisteren. De leden van het Leonardo Quartett tonen zich zeer bevlogen vertolkers van dit op hun verzoek geschreven werk.

De andere kwartetten op deze cd zijn van sterk wisselende kwaliteit. 'The String Quartet of the Week' (in één week geschreven) van Willem Breuker doet bij de aanvang aan Janácek denken, maar verzandt allengs (tijdnood?) in nietszeggende walsjes. De 'Variaties' en 'Finale' die Hanns Eisler in 1938 voor strijkkwartet componeerde, zijn virtuoos, maar stilistisch obligaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden