Nieuwe minister Hugo de Jonge is geen man van de softe aanpak

Vetkuif en designschoenen, tevens bewonderaar van Pim Fortuyn.Beeld Phil Nijhuis

Wie zijn de nieuwelingen in het kabinet? Vandaag: Hugo de Jonge (40). De minister van volksgezondheid is voor het CDA de gedroomde vicepremier. Deze week verdedigt hij zijn eerste begroting.

Als broekie van 23 jaar vertelde Hugo de Jonge zijn collega's waar het op stond: de basisschool in een Rotterdamse achterstandswijk, waarvan hij zojuist adjunct-directeur was geworden, presteerde onder de maat. "Hugo was duidelijk: wij deden het zelf niet goed", zegt oud-collega Pia Poot. "Hij is dan niet van de discussies. Hij komt vertellen wat zijn plan is en zo gebeurt het."

Een doener, soms met een grote mond, maar altijd betrokken, zo typeren oud-collega's de nieuwe minister van volksgezondheid Hugo de Jonge. De CDA-minister staat bekend om zijn praktische instelling.

Dat het zo snel is gegaan met Hugo de Jonge heeft Pia Poot, de huidige directeur van de Da Costa-school, niet verbaasd. "Wij zagen toen al: die gaat niet twintig jaar voor een klas staan. Hij is iemand die dingen wil veranderen." Nog steeds krijgen de kinderen op de oude school van De Jonge elke week tien uur extra les, dankzij het geld dat Hugo de Jonge later als wethouder regelde voor alle achterstandsscholen.

De Jonge geldt als politiek talent. Bij zijn partij CDA zijn de verwachtingen hooggespannen. De 40-jarige oud-onderwijzer is niet voor niets vicepremier gemaakt. In die rol wordt hij het 'CDA-gezicht' binnen het kabinet.

Opvallen doet hij bij voorbaat, al is het maar omdat hij moeilijk in een vakje is te plaatsen. Een gelovige CDA'er uit de stad, met vetkuif en designschoenen, die gelooft in gemeenschapszin en eigen verantwoordelijkheid, tevens bewonderaar van Pim Fortuyn. Hij zal niet stilletjes opereren, zoveel staat vast.

"Hugo is pratend geboren, zeggen wij thuis altijd", zegt zijn broer Marien de Jonge. De bekendste anekdote in de familie gaat over kleuter Hugo die zijn entrée maakt op de basisschool. "Hij stapte binnen: 'Hallo allemaal, kinderen!' Dat is Hugo. Makkelijk in de omgang, met een opgeruimdheid waar mensen moeilijk weerstand aan kunnen bieden."

Hervormd

Hugo de Jonge komt uit een hervormd nest, net als CDA-leider Sybrand van Haersma Buma. Het zijn de kringen van de vroegere CHU. Vader De Jonge was predikant in de Hervormde Kerk in Zeeland. Martien de Jonge: "Wij hoorden als jongens altijd het verhaal over hoe zijn vader uit Zeeland wegtrok, om als eerste in een familie van landarbeiders een opleiding te krijgen. De hele familie had geld bij elkaar gelegd. Daarna was het geld op; voor de anderen was die kans er niet. Dat verhaal heeft ook op mijn broer altijd veel indruk gemaakt."

Het idealisme uit het domineesgezin drukte zijn stempel op de keuzes van Hugo de Jonge, ook in zijn latere loopbaan, zegt oud-Kamerlid Jan de Vries van het CDA. "Hij is zeker geen carrièrepoliticus. Anders ga je niet in een Rotterdamse achterstandswijk werken." De Vries haalde de Rotterdamse leraar dertien jaar geleden naar het Binnenhof, om onderwijsmedewerker te worden van de fractie. "Ik kende hem nog van de pabo, waar ik werkte en hij studeerde. Ik zei: dat is iemand die met de poten in de klei heeft gestaan. Hugo heeft oog voor de praktijk. Al snel bleek dat hij een groot politiek talent had. Hij is slim en snel. Soms ongeduldig. Als je met hem over het onderwijs of de zorg praat, gaat het altijd over de mensen die er werken, over de kinderen of cliënten."

Leefbaar Rotterdam

Als minister van volksgezondheid krijgt Hugo de Jonge de verantwoordelijkheid voor een van de meest beladen politieke thema's van de afgelopen jaren: de ouderenzorg. Hoe gaat hij de onrust wegnemen in het land over slechte verpleeghuizen? Het vergt politieke behendigheid, die Hugo de Jonge in overvloed heeft. "Als je het acht jaar volhoudt in Rotterdam, als wethouder, zonder met iemand ruzie te krijgen, dat is knap", zegt Salima Belhaj, Kamerlid voor D66. Ze kent De Jonge uit Rotterdam, waar ze raadslid was en samen met De Jonge een 'regeerakkoord'schreef toen D66 en het CDA samen de stad bestuurden met Leefbaar Rotterdam. Dat de onwaarschijnlijke coalitie van D66, CDA en Leefbaar het zo goed deed, was ook omdat Hugo de Jonge politiek gezien wel bewondering had voor de no-nonsense stijl van Leefbaar. Als twintiger was hij al fan van Pim Fortuyn geweest, en had diens opkomst in de Nederlandse politiek met bewondering gade geslagen.

Als wethouder onderwijs en welzijn was Hugo de Jonge niet van de softe aanpak: hij sloot slecht presterende scholen, vond dat de opvang van drugsverslaafden van de Pauluskerk averechts werkte, en bepleitte dat moeders die hun kinderen verwaarlozen, verplichte anticonceptie moeten ondergaan. Aan dat laatste, omstreden, plan dankt Hugo de Jonge zijn landelijke bekendheid. Dat hij afgelopen voorjaar, midden in de verkiezingscampagne, weer over het thema begon deed in Rotterdam de wenkbrauwen wel even fronsen: dat plan was toch allang begraven? Kwestie van politieke behendigheid: het leverde De Jonge flink wat aandacht voor 'zijn' CDA. Soms klinkt ook de kritiek: De Jonge is een tikje ijdel, en dol op die aandacht.

Er is grote kans dat de CDA-minister komende jaren in de zorg herhaalt wat hij eerder al deed in Rotterdam. In het debat in de Tweede Kamer gaat het deze week over zijn 'Pact voor ouderenzorg', om eenzaamheid onder ouderen te bestrijden - precies zoals Rotterdam al sinds 2014 doet. In de thuiszorg regelde hij dat hulp aan kwetsbare mensen niet meer in 'uren' wordt geleverd, maar in 'doelen'.

Montere calvinist

Marja van Bijsterveldt, oud-minister van onderwijs, voorspelt een mooie toekomst voor Hugo de Jonge. "Hij is een montere calvinist". Hij was tijdens haar ministerschap haar politiek assistent. "Hij legde de lat hoog: we moesten dingen beréiken, de mensen moeten er iets van merken. Hij draagt echte CDA-waarden uit: mensen moeten het samen doen. Een praktische kerel die weet wat er leeft. De meeste mensen wonen niet in Den Haag. Hugo de Jonge beseft dat heel goed."

Moeilijke klus: meer personeel werven voor verpleeghuizen

In het begrotingsdebat deze week heeft de Tweede Kamer weer dringende vragen over de ouderenzorg. Het geld is nu wel geregeld, maar hoe zorgt minister Hugo de Jonge dat de ouderen in verpleeghuizen ook snel merken dat er meer personeel voor ze is?

Nog deze week klaagden de bekende actievoerders Hugo Borst en Carin Gaemers dat er in de verpleeghuizen nog weinig is veranderd. Zelfs in de verpleeghuizen die acuut extra geld kregen, is de zorg nog niet verbeterd, zeggen zij.

Op medisch-ethisch gebied zijn er van de nieuwe minister geen nieuwe plannen te verwachten. Vorige week schreef De Jonge nog in een brief aan de Tweede Kamer dat er een pas op de plaats komt.

Zijn dilemma: het kabinet heeft beloofd dat de maatschappelijke discussie over bijvoorbeeld euthanasie en embryoselectie wél doorgaat. Ook daar is De Jonge verantwoordelijk voor.

Lees ook de andere artikelen uit deze serie:
Aflevering 1: Wopke Hoekstra (CDA)
Aflevering 2: Cora van Nieuwenhuizen (VVD)
Aflevering 3: Menno Snel (D66)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden