Nieuwe middelbare Jenaplanschool

Een leerling van JenaXL in Zwolle geeft tijdens een les techniek commentaar op de inrichting van het lokaal. (FOTO HERMAN ENGBERS)

Achtstegroepers van een Jenaplanschool moeten daarna vaak naar een ’gewone’ middelbare school. In Zwolle kunnen ze sinds deze week door naar JenaXL.

Anouk rent opgewonden naar haar docente. „Ik heb een tof idee”, roept de dertienjarige vmbo-scholiere met pretoogjes. De uren van haar ’keuzewerk’ besteedt ze aan een studie naar apen. Ze sluit haar project af met een klassenuitje naar de Apenheul. „We kunnen een inzamelactie houden voor de kaartjes. En als ik nou bel met de directeur en op zoek ga naar een sponsor die het vervoer regelt?”

Anouk mag haar gang gaan. Ze is een van de 63 leerlingen die deze week zijn begonnen op JenaXL, een Jenaplanschool voor voortgezet onderwijs in Zwolle. Hier gaan alle leerlingen dagelijks van negen tot vier naar school, behalve op woensdag. Dan sluiten ze met z’n allen rond het middaguur de dag af met de ’Iederkomst’, die vandaag gaat over het opzetten van commissies. Zo moet er een sfeercommissie komen die onder leiding van een ouder de aankleding van de nieuwe school voor haar rekening neemt.

Op JenaXL wordt veel samengewerkt en hebben leerlingen veel inspraak. Vooral over hoe ze leren. Maar dát er geleerd moet worden, staat buiten kijf, zegt locatieleider Gijs van Andel. „Jenaplan gaat uit van verschillen. De ene leerling is talig, de ander heel technisch. Ieder leert op de manier die het beste bij hem past; daar hebben ze keus in. Maar wat ze leren, bepalen wij. Want uiteindelijk werkt iedereen naar het centraal examen toe.” Voor een biologieopdracht over het bloedvatenstelsel mag een leerling een cardioloog inschakelen, internet op of zijn kennis gewoon uit een boek halen.

Hoewel Jenaplanscholen in het basisonderwijs gestaag toenemen (nu ruim tweehonderd), komen ze in het voortgezet onderwijs nauwelijks van de grond. Er zijn er vijf. JenaXL is de eerste in vele jaren. Dat komt, denkt Jaap Meijer van de Nederlandse Jenaplan Vereniging, omdat er weinig draagvlak is bij docenten die zo’n school of afdeling op willen zetten. „Degenen die er wel aan beginnen, lopen tegen interne regels aan. De initiatieven stranden.”

In Zwolle ging dat anders. Ouders die in het basisonderwijs bewust voor Jenaplan hadden gekozen, wilden een Jenaplanschool voor voortgezet onderwijs voor hun kind. Zij kregen steun van de onderwijswethouder en het Thomas a Kempis College, de moederschool van JenaXL.

Zestien leerkrachten zijn een jaar lang omgeschoold tot Jenaplan-docent. Daarin schuilt het succes, denkt locatieleider Van Andel. „We komen allemaal uit het regulier onderwijs, maar zijn enorm enthousiast geraakt door dit concept. We krijgen alle ruimte voor onze Jenaplanvisie, en het werkt.” Hij geeft een voorbeeld: „Er is hier geen schoolbel. De eerste dag misten we vier jongens aan het begin van het kringgesprek, tot ergernis van de rest van de groep. We hebben erover gepraat en die jongens als groep erop aangesproken. Sindsdien zijn ze strak op tijd.”

Een groepje leerlingen van docente Andreke Laverman vliegt na het kringgesprek naar buiten, naar de openbare bibliotheek onder de school. „Door ze vrij te laten, leren ze met verantwoordelijkheden om te gaan”, zegt zij. „Ook dat is Jenaplan: we zijn met z’n allen verantwoordelijk voor de omgeving. Gaat het mis, dan lossen we het samen op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden