Nieuwe media in India willen de onaanraakbaren een stem geven

kastesysteem | In India is de emancipatie van Dalits, devoormalige onaanraakbaren, in volle gang.

Ashok Das (33) arriveert rond tien uur 's morgens bezweet bij zijn kantoortje net buiten de Indiase hoofdstad New Delhi. De oprichter en hoofdredacteur van het maandblad Dalit Dastak komt rechtstreeks uit de nachttrein uit Gujarat naar kantoor.

Das opent het zware hangslot van het winkelrolluik, duwt een postzak uit de weg en neemt plaats achter zijn bureau. Kort daarna arriveren zijn twee medewerkers, die er nog maar net bij passen in de ruimte van tien vierkante meter. Van buiten doet weinig vermoeden dat hier op twee ouderwetse computers een volwaardig tijdschrift wordt geproduceerd.

De hoofdredacteur heeft geen tijd om uit te rusten na zijn reis van ruim zestien uur. Hij wil direct aan de slag met een voorpaginastuk over protesten van zogenoemde Dalits in de westelijke deelstaat Gujarat. De Dalits zijn de laagste groep in het hindoeïstische kastesysteem, waar Das zelf ook toe behoort en waar hij zijn tijdschrift voor maakt. "Er waren duizenden mensen bij het protest", vertelt hij. In veel reguliere nationale media werd weinig aandacht besteed aan de protesten.

Das begon in 2012 zijn tijdschrift Dalit Dastak (letterlijk 'Dalit Klop') om de groeiende groep geletterde, sociaal bewuste Dalits van een eigen informatiekanaal te voorzien. De afgelopen jaren werden meer media door en voor Dalits opgericht, hoewel de meeste, anders dan Dalit Dastak, exclusief online zijn en vaak in het Engels. De opkomst van deze media getuigt van een emancipatieproces onder de voormalige onaanraakbaren. Veel Dalits worden nog steeds slecht behandeld, maar ze pikken dit lang niet altijd meer.

Dat bleek ook in de deelstaat Gujarat. Tientallen Dalits uit een subgroep die van oudsher de lichamen van dode koeien verwerken, weigerden dit nog langer te doen en begonnen de beesten rottend achter te laten. Das en andere Dalit-media zorgden ervoor dat dit werd opgemerkt.

Andere onderwerpen in Dalit Dastak variëren van Dalit-deelnemers aan de Olympische Spelen tot de verkiezingsplannen van Dalit-politici. Ook wil Das zijn lezers bewuster maken van het gedachtengoed van Dr. Bhim Rao Ambedkar (zie kader). Boven zijn bureau hangt een foto van de Dalit-activist.

Zelf vult Das elke maand tenminste de helft van het blad; de rest komt van vrijwilligers, activisten en academici, onder wie Vivek Kumar, hoogleraar sociologie aan de Jawaharlal Nehru Universiteit in Delhi. "De tijd was rijp voor een apart nieuwsblad voor Dalits", zegt Kumar. "De algemene media schrijven bijna alleen over Dalits als slachtoffers, niet als nieuwsmakers."

Dalit Dastak heeft succes. De oplage is sinds 2012 gestegen van 2000 tot 25.000 stuks. De maandelijkse kosten van ongeveer 3000 euro worden grotendeels gedekt door verkoop en advertenties, maar hoofdredacteur Das betaalt zichzelf nog geen salaris. Zijn twee medewerkers krijgen ongeveer 150 euro per maand. Toch vindt Das zijn werk ruimschoots de moeite waard. "Aparte media voor Dalits zijn belangrijk. Het helpt ons met het opbouwen van zelfvertrouwen en een eigen identiteit."

DE held van de dalits

Hoofdredacteur Ashok Das laat zich bij het maken van zijn blad inspireren door de ideeën van Bhimrao Ramji Ambedkar, de in 1956 overleden grote voorvechter van de Dalits.

Ambedkar was een tijdgenoot van Mahatma Gandhi en een van de belangrijkste sociale hervormers van India. De jurist en econoom was grotendeels verantwoordelijk voor de Indiase grondwet, waarin het behandelen van Dalits als onaanraakbaar verboden is.

In de jaren twintig begon hij protesten tegen onaanraakbaarheid, onder meer bij openbare waterbronnen. Ook moedigde hij Dalits aan te stoppen met hun traditionele werk, zoals het opruimen van poep en dode koeien.

Zijn strijd bracht hem in botsing met Mahatma Gandhi. Gandhi, zelf afkomstig uit een hoge kaste, pleitte vooral voor eenheid binnen de hindoegemeenschap. Ambedkar keerde het hindoeïsme de rug toe en bekeerde zich tegen het einde van zijn leven samen met een half miljoen volgelingen tot het boeddhisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden