Nieuwe leider voor Labour

Labour lijkt de nogal linkse Jeremy Corbyn als haar nieuwe leider te gaan kiezen. Bij sommigen roept dat herinneringen op aan Neil Kinnock, de lijsttrekker die er maar niet in slaagde de Conservatieven te verslaan.

Spitting Image' zette Neil Kinnock neer als een volstrekte malloot. De makers van het satirische poppenprogramma hadden er een handje van om ver te gaan met de karikaturen van Britse politici, maar in het geval van de Labourleider waren de sketches wel erg dodelijk. Hun Kinnock bleef maar raaskallen en was geobsedeerd door het veroveren van de regeringsmacht. Ondertussen lukte het hem dat maar niet. Er bestaat een Spitting Image-fragment waarin Kinnock door een partijgenoot moet worden herinnerd aan het huisnummer van de ambtswoning op Downing Street (10), waarna het schaduwkabinet zich probeert voor te stellen hoe een Labourpremier er uitziet: Kinnock in een blauwe jurk met een handtas.

Dat was een verwijzing naar zijn grote tegenstander, Margaret Thatcher, leider van de Conservatieven en premier. Die kwam in 1979 aan de macht en had haar mede door de Falklandoorlog vergrote populariteit verzilverd met een nieuwe zege in 1983.

In de nasleep van die nederlaag voor Labour werd Kinnock op het schild gehesen als de nieuwe leider. De mijnwerkerszoon uit Wales zat al sinds 1970 in het Lagerhuis maar was voor zijn nieuwe positie toch jong (41 jaar) en onervaren. Zou het hem lukken Thatcher te verslaan, dan zou hij de eerste Britse premier sinds 1924 zijn die ging regeren zonder eerst deel uit te hebben gemaakt van het kabinet.

In het programma van Labour ging het nog over nationalisering van sleutelindustrieën en eenzijdige ontwapening. Kinnock probeerde echter zijn partij langzaam maar zeker meer naar het politieke midden te manoeuvreren. Hij werd daarbij achtervolgd door spoken uit zijn eigen verleden: ooit had de Labourleider ook radicale ideeën verkondigd. De Conservatieven, Thatcher voorop, maakten Kinnock voortdurend belachelijk. Ze noemden hem "de zwetser uit Wales" en "Kinnochio". Ze beweerden ook dat militanten het voor het zeggen hadden binnen Labour, daarbij geholpen door een langdurige mijnwerkersstaking onder leiding van de bloedfanatieke Arthur Scargill.

Bij de stembusgang in 1987 lukte het de Britse sociaaldemocraten wel de Conservatieve meerderheid iets te verkleinen, maar Thatcher behield de meerderheid en kon doorregeren.

De Britse politiek heeft normaliter weinig geduld met leiders die verkiezingen verliezen, maar Kinnock mocht blijven. Hij zou de langstzittende oppositieleider worden. Krampachtig zocht hij naar de juiste, succesvolle toon. Wat niet hielp, was dat adviseurs met tegenstrijdige raadgevingen kwamen. Volgens sommigen kwam Kinnock te weinig los van het ouderwets linkse gedachtegoed om grote groepen kiezers in het politieke midden aan te spreken. "Zijn waarden en retoriek zijn nog altijd die van de 'have-nots'. Hij is te veel socialist en haat het idee dat hij als iets anders gezien zou kunnen worden." Anderen vonden juist weer dat Kinnock verraad pleegde aan het socialisme. Hij probeerde te veel de staatsman uit te hangen. Dat leidde maar tot weinig aansprekende, wollige frases, terwijl het electoraat hunkerde naar de ouderwetse Kinnock: eenvoudig, direct en gepassioneerd.

Na de coup bij de Conservatieven, waar de brave John Major Thatcher opvolgde, rook Labour kansen. Maar Kinnock kon zijn voorsprong in de peilingen niet omzetten in een electorale zege. In 1992 leidde een nieuwe verkiezingsnederlaag tot zijn opstappen als partijleider. The Sun had op de dag van de stembusgang nog maar eens voeding gegeven aan oude angsten: 'If Kinnock wins today, will the last person to leave Britain please turn out the lights.'

Kinnock werd, nadat Blair in 1994 wel lukte waarin hij nooit was geslaagd (de verkiezingen winnen), eurocommissaris in Brussel. Daar diende hij twee termijnen. In 2005 kreeg hij als baron van Bedwellty een zetel in het Hogerhuis.

Lang werd Kinnock door politieke historici gezien als een ridder van de droevige figuur. De laatste jaren neemt de waardering voor zijn verdiensten toe. Steeds meer mensen beschouwen hem als de wegbereider voor de electorale successen van Blair, als de man die met veel moeite het naar links afgedreven Labour weer salonfähig maakte.

Net als Blair heeft ook Kinnock deze week gewaarschuwd voor de verkiezing van een leider (Corbyn) die Labour uit de markt prijst. Links moet kiezen tussen het laten horen van een proteststem en het veroveren van de macht. Kinnock wil het laatste. Hij sprak eerder al zijn voorkeur uit voor Andy Burnham, een meer gematigde kandidaat dan Corbyn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden