Nieuwe kieswet in Italië: chaos in het verschiet

Het systeem is gelanceerd door Ettore Rosato, parlementslid voor de regerende Democratische Partij. Beeld EPA

De nieuwe Italiaanse kieswet moet parlementaire stabiliteit bieden, maar die lijkt er niet te komen.

Het was al twee jaar een eindeloos terugkerend refrein in de Italiaanse politiek en media: de nieuwe kieswet. Die moest er komen omdat het kiessyteem dat in 2015 tijdens de regering van Matteo Renzi werd ingevoerd – Italicum genaamd, kieswetten hebben in Italië altijd een Latijnse naam – niet bleek te stroken met de grondwet.

Daardoor zat het land opgescheept met twee oude, verschillende kiessystemen: een voor de Tweede Kamer en een voor de Senaat. President Sergio Mattarella voorzag een parlementaire puinhoop en eiste dat Italië een nieuwe kieswet zou hebben voordat hij het parlement ontbindt – de zittingsperiode zit er begin 2018 op.

Rosatellum

Die nieuwe kieswet is er nu gekomen: gisteren keurde het parlement Rosatellum goed. Het systeem is gelanceerd door Ettore Rosato, parlementslid voor de regerende Democratische Partij. Rosatellum is een mix: ongeveer een derde van de parlementariërs wordt gekozen via het districtenstelsel en de rest via evenredige vertegenwoordiging. Voor coalities is er een kiesdrempel van 10 procent, voor partijen is die 3 procent.

Het nieuwe systeem bevoordeelt partijen die voorafgaand aan de verkiezingen een coalitie vormen. Dat maakt de Vijfsterrenbeweging woedend: die beweert dat Rosatellum is ontworpen om te voorkomen dat zij aan de macht komt. De partij wil immers met niemand regeren omdat geen enkele andere partij deugt.

Maar volgens opiniepeilers en analisten dreigt er na de parlementsverkiezingen, die waarschijnlijk in maart worden gehouden, niemand stevig aan de macht te komen. De afgelopen dagen barstte het in de media van de speculaties: hoe komt het parlement er volgend jaar uit te zien, welke partij krijgt hoeveel zetels? De kans is groot dat zowel een rechtse als een linkse coalitie en de Vijfsterrenbeweging onvoldoende zetels voor een comfortabele meerderheid zullen winnen.

Geen garantie

“Dit systeem biedt geen enkele ­garantie op stabiliteit. We belanden in een moeras, waarin elke beslissing wordt uitgesteld. De twijfel die de ­internationale gemeenschap al over ons economisch herstel begint te hebben, zal uitgroeien tot een storm”, schreef een columnist in dagblad La Repubblica.

Hoe het ook zij: nu de kieswet er is, kan de verkiezingscampagne losbarsten. De centrum-linkse ex-premier Renzi wil een comeback maken. Zijn Democratische Partij zou samen met een links partijtje goed zijn voor 30 procent van de stemmen. De Vijfsterrenbeweging haalt mogelijk 28 procent.

De centrum-rechtse ex-premier Silvio Berlusconi, inmiddels 81, gaat met zijn Forza Italia onverschrokken opnieuw het strijdgewoel in, ook al mag hij zelf geen regeringsleider worden omdat hij is veroordeeld voor belastingfraude. In combinatie met de anti-EU-partij Lega Nord en een kleine rechtse partij krijgt Berlusconi wellicht 33 procent van de stemmen. Sommige analisten voorspellen een ‘paarse regering’ waarin Renzi en Berlusconi het voor het zeggen hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden