Nieuwe helden staan klaar

Eindelijk is er beweging in de schaakhiërarchie. Tot voor kort claimde Gary Kasparov het alleenrecht op de wereldtitel. In een tijdsbestek van enkele maanden wordt de wereld echter voorgesteld aan twee nieuwe kampioenen.

Eric Hornstra

De oude helden mogen af door de achterdeur, de nieuwe staan klaar. Vladimir Kramnik loste Gary Kasparov in Londen reeds af als sterkste speler en aan het eind van het jaar zal ook bekend zijn wie de Fide-titel zal overnemen van Alexander Khalifman. De regerend kampioen kreeg in de kwartfinalepartijen klop van de Indiër Viswanathan Anand. Om de Fide-hoofdprijs wordt op dit moment gespeeld in New Delhi, maar voor de finale vindt nog een verhuizing plaats naar Teheran.

De knock-out-formule van de Fide was al vaak onderwerp van kritiek. Voorzitter Kirsan Iljoemsjinov houdt er eigenzinnige meningen op na. Als modernist juicht het staatshoofd van Kalmukkië elke inkrimping van de bedenktijd toe en de ultrakorte matches die hij voorstaat maken van het officiële wereldkampioenschap min of meer een loterij. Vooral de rapid-partijen in de tiebreak doen menig favoriet sneuvelen. In die wild-west ambiance kregen vorig jaar relatief onbeduidende deelnemers als Khalifman, Akopian en Nisipeanu in Las Vegas zomaar toegang tot de halve finales.

Gelukkig verloopt het toernooi in New Delhi meer volgens de lijn der verwachtingen dan de editie van 1999. Naast Michael Adams, die er de laatste keer in Amerika reeds bij was, schaarden ook de topfavorieten Alexei Sjirov en Viswanathan Anand zich bij de laatste vier. Van de kanonnen ging slechts Alexander Morozevitsj (in de vierde ronde) onderuit.

Een van de belangrijke smaakmakers is niettemin wederom een bij het grote publiek onbekende ster: Alexander Grisjoek. De in oktober 1983 geboren Rus begon in New Delhi eenvoudig tegen de Braziliaan Lima, maar knoopte in de volgende rondes een serie gearriveerde vedetten op. Achtereenvolgens Smirin, Serper, Ehlvest en Tkatsjev moesten het hoofd buigen voor de tiener.

Voor insiders kent de naam Grisjoek geen geheimen meer. In het recente verleden kwam de rijzende ster goed voor de dag in Reykjavik en bij het New York open. Ilia Smirin, de winnaar van het laatste toernooi, was zeer onder de indruk van de toen nog zestienjarige. ,,Hij heeft aanvallend vermogen, is een snelle rekenaar en bewijst in mindere posities over sterke zenuwen te beschikken'', was zijn eerbiedige commentaar. Nog imponerender waren Grisjoeks overwinningen in Sint Petersburg (Tsjigorin Memorial), Torshavn en bij een jongerentoernooi in Lausanne.

Wie denkt dat Rusland zijn leidinggevende rol geleidelijk zal verliezen, komt bedrogen uit. Toptalenten worden er nog immer aan de lopende band gevormd. Schaakfotografen hoeven zich daarom geen zorgen te maken: de komende jaren zullen nieuwe portretten de denksportkolommen vullen. Alexander Grisjoek weet andere hemelbestormers als zijn landgenoot Alexander Galkin en de Oekraïner Ruslan Pomoniarov naast zich.

Anand en Sjirov beseffen ongetwijfeld dat de tijd in hun nadeel werkt en hebben alle belang bij een spoedige wereldtitel. De papieren zijn tot dusverre gunstig voor hen beiden. Anand leidt voor eigen publiek comfortabel met 2-1 tegen Adams. De aandacht concentreert zich echter met name op de halve-finalematch tussen Grisjoek en Sjirov, een strijd waarvan de uitkomst onvoorspelbaar lijkt. Sjirov deed de liefhebbers smullen door in de eerste partij materiaal te geven voor het vlechten van een matnet. Grisjoek was niet uit zijn evenwicht en sloeg onmiddellijk terug met een snelle zegetocht in partij twee. Gisteren sloeg de balans -na een interessant gevecht- door in het voordeel van Sjirov.

Voor de vroegere Let Alexei Sjirov heeft het gecombineerde evenement in New Delhi en Teheran een pikant tintje. Mocht hij eventueel de eindzege grijpen, dan wacht hem wellicht een tweekamp tegen Vladimir Kramnik, een tegenstander die hij reeds versloeg in de kwalificatierace om Kasparov uit te dagen.

Kramnik is niet gecharmeerd van de beledigende taal die Sjirov sindsdien heeft uitgeslagen. Niettemin heeft de nieuwe kampioen laten weten niet automatisch uit te gaan van een revanchematch tegen zijn voorganger Kasparov. ,,Het gevaar bestaat dan dat het WK een onderonsje wordt en dat is onwenselijk'', is zijn verzoenende mening.

Het is een wonderlijke ontwikkeling: waar het bestuurlijk in de schaakwereld een rommeltje blijft, lijken de topspelers eindelijk de deur op een kier te zetten naar nieuwe, meer harmonische episode.

Wit: Sjirov. Zwart: Grisjoek: 1. e4 e5, 2. Pf3 Pc6, 3. Lb5 a6, 4. La4 Pf6, 5. 0-0 Le7, 6. Te1 b5, 7. Lb3 d6, 8. c3 0-0, 9. h3 Pa5, 10. Lc2 c5, 11. d4 Lb7, 12. d5 Pc4, 13. a4 Pb6, 14. De2 Pxa4, 15. Lxa4 ba4, 16. c4 Pd7, 17. Txa4 Pb6, 18. Ta3 a5, 19. Pc3 a4, 20. Le3 Lc8, 21. b3 ab3, 22. Txb3 Ta6, 23. Teb1 f5, 24. Lxc5 dc5, 25. Pxe5 Pa4, 26. Pxa4 Txa4, 27. Pc6 Dc7, 28. e5 Ta6, 29. Df3 f4, 30. Te1 Lf5, 31. Tb5 Lc2, 32. Tb2 Lg6, 33. Td2 Le8, 34. Pxe7+ Dxe7, 35. d6 De6, 36. Db7 Lc6, 37. Dxa6 Lxg2, 38. f3 Lxf3, 39. Kh2 Lg4, 40. Db7 Dh6, 41. Dd5+ Tf7, 42. Kg1 Dxh3, 43. Dg2 Dh4, 44. Tf2 f3, 45. e6 Tf8, 46. e7 Te8, 47. d7 Lxd7, 48. Dxf3 Dg5+, 49. Kf1. Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden