Nieuwe held voor Portugal

Portugal heeft sinds zaterdag een nieuwe held. In de meeste voetbalducumenten die handelen over Euro 2000 is zijn naam zelfs niet te vinden. Francesco Costa luidt de officiële naam van de doeltreffende schutter, maar de voetbalwereld gebruikt uitsluitend de koosnaam Costinha. Vertaald in het Nederlands: Costaatje.

Eric Hornstra

Het is niet voor niets dat Eusebio, die in de jaren zestig als superster van Benfica en Portugal furore maakte, na het laatste fluitsignaal van Veissière het veld opstapt om de middenvelder persoonlijk te omhelzen. Wie in de 95ste minuut van een cruciaal duel een beslissende treffer (1-0) maakt kan immers rekenen op eeuwige roem. Zeker in een land als Portugal, dat na het bereiken van een halve-finaleplaats in 1984 nooit meer de faam van onuitputtelijk talentenreservoir kon waarmaken.

Eusebio glimt. Hij heeft er een zware drie kwartier opzitten. Roemenie heeft in de tweede helft het initiatief gehad en de vrije trappen van Hagi dragen niet bij aan de gemoedsrust. Het zenuwachtige opspringen en de vertwijfelde armgebaren vanaf de tribune zijn gelukkkig verleden tijd. Nu zit de witte handdoek waarmee Eusebio tijdens de wedstrijd zijn transpirende hoofd heeft gedept om zijn arm gedrapeerd. Eusebio zwaait fanatiek naar de aanhang en balt zijn vuist. De held van weleer beweegt zich als een godfather tussen de spelers en gelooft in het elftal. ,,Dit elftal is het sterkste Portugal van de laatste dertig jaar'', beweert hij. ,,Kijk naar de concentratie, kijk hoe dit elftal als een team samenwerkt.'' Maar Eusebio is tegelijkertijd niet blind voor de mindere vertoning in het Gelredome. Roemenië komt kracht en vernuft tekort, Portugal kan met de 3-2 tegen Engeland rustig voor de wind varen. Dat zijn slechte voortekenen, die in de wedstrijd uitkomen. ,,Klopt'', zegt Eusebio. ,,De tactiek deugde niet. We waren duidelijk te defensief.''

In een wedstrijd die voorbestemd lijkt in 0-0 te eindigen is Costinha tenslotte de gelukkige. Costinha, de reserve, slechts een sieraad op de bank en eigenlijk meegenomen om bij blessures of schorsingen paraat te staan. Eén hele interland en twee bescheiden invalbeurten, meer had bondscoach Humberto Coelho hem tot dusverre niet gegund.

Het is door de lafhartigheid van diezelfde coach dat Costinha zijn kans krijgt. Portugal zakt na een redelijke eerste helft -met een werkelijk explosief eerste kwartier- onthutsend ver terug. De schuld van de trainer? Waarschijnlijk wel, want niemand vat de ingrepen van Coelho. Nuno Gomes en Joao Pinto -altijd scherp in de zestien-meter- moeten binnen het uur plaats maken. Met de zwervende Sa Pinto en Sergio Conceicao als vervangers is de stootkracht voorin op slag verdwenen.

Na 87 minuten verdwijnt ook Rui Costa. De gangmaker van het duel tegen Engeland wordt in het Gelredome misbruikt in het voorzichtige concept van Coelho, die de 0-0 koestert als een fraaie trofee. De verbindingsman die aanvankelijk het spel mag dirigeren, krijgt daarom na de rust de rol van verdedigende middenvelder. Het effect is navenant: Rui Costa presteert niets meer en maakt plaats voor Costinha, die ongetwijfeld juist om zijn controlerende kwaliteiten wordt verkozen.

De 25-jarige middenvelder van AS Monaco denkt er zelf anders over. Ver in de blessuretijd maakt hij gebruik van zijn relatieve onbekendheid. Figo mag een vrije trap nemen, de Roemeense verdedigers bekommeren zich als vanzelfsprekend om de kopkracht van Fernando Couto en Jorge Costa en de anonieme Costinha glipt stiekem tussen de gelederen om in vrije positie doelman Bogdan Stelea te verschalken.

Die ontknoping is een mirakel, meent de geblesseerde ex-PSV'er Abel Xavier. ,,Die gekke Costinha wist zeker dat-ie er tegen Roemenië in zou komen. 'En ik ga hoe dan ook scoren' beloofde hij.'' ,,Dat heb ik gezegd'', knikt Costinha in de catacomben. ,,Ik had een raar voorgevoel. Tijdens de warming up kreeg ik het idee dat ik zou invallen. En ook dat ik met mijn rechtervoet het doel zou vinden. Het idee ebde weg, toen ik tien minuten voor het einde nog steeds op de bank zat. Het werd tenslotte niet de trap, maar een kopdoelpunt. Ook mooi, toch?''

Costinha is ijdel. Schaar hem niet onder Portugals tweede keus en waag het evenmin aan zijn onbekendheid te refereren. ,,Ik heb in korte tijd een grote sprong voorwaarts gemaakt. Een paar jaar geleden speelde ik voor Nacional Madeira, een tweede divisieclub. Ik tekende bij Valencia, maar kreeg problemen met trainer Valdano. Daarom verkaste ik à la minute naar AS Monaco. En met die club heb ik een fantastisch seizoen gehad.''

Achter de rug van Costinha sluipt een grote naam naar buiten. Hagi, de Maradona van de Karpaten, heeft in de wedstrijd Pinto neergekegeld. Hij krijgt het geel van Veissière, een kaart met gevolgen. Hagi speelt morgen niet tegen Engeland en heeft vrijwel zeker zijn laatste interland achter de rug. Anoniem.

Costinha en Hagi op de zaterdag, in dezelfde gang van het Arnhemse Gelredome: hoe smal kan de scheidslijn tussen heroïek en tragiek zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden