Nieuwe glorietijd lonkt voor Argentijns spoor

Regering investeert bijna een miljard in verouderde spoorwegen

BUENOS AIRES - Met veel geronk en zwarte rook rijdt een oude diesellocomotief het station van Once binnen. Vlak voor de trein tot stilstand komt knijpen wachtende passagiers de ogen samen en houden hun handen voor de oren tegen het knarsende gepiep van de remmen. Dit ongemak is vanaf eind deze maand voorbij, dan arriveren spiksplinternieuwe treinstellen die volgens de Argentijnse minister van transport 'comfortabeler zijn dan een limousine'. Argentijnen mogen weer trots zijn op hun spoorwegen, ondanks de schuldencrisis waar het land zich sinds twee weken in bevindt.

In en om het station van Once is het een drukte van jewelste. Het is een ov-knooppunt: de belangrijkste spoorlijn, Línea Sarmiento, vervoert jaarlijks 125 miljoen Argentijnen van de provincie naar de hoofdstad Buenos Aires. Op Once stappen mensen meestal over op metro- of stadsbuslijnen. Op 26 februari 2012 beukte een trein van de Sarmiento in op het station. Slecht onderhoud had gezorgd voor kapotte remmen. De ramp kostte 51 passagiers het leven en 703 mensen raakten gewond. Anderhalf jaar later botste een trein op dezelfde lijn door de stootblokken en vernielde het perron. De machinist was in slaap gevallen. Er vielen enkele gewonden maar de Argentijnen verloren het vertrouwen in de spoorwegen. Het aantal passagiers liep sindsdien met een vijfde terug.

De Argentijnse spoorwegen kennen een rijke maar ook tragische geschiedenis. Argentinië was het eerste land in Zuid-Amerika dat over een groot spoorwegennet kon beschikken. Aangelegd door Britse spoorwegbaronnen, die de grondstoffen die het land rijk is snel naar de havens wilden krijgen om ze naar Europa te exporteren. President Juan Domingo Perón nationaliseerde in de jaren veertig van de vorige eeuw de talloze spoorwegbedrijven en organiseerde ze tot de nationale Argentijnse spoorwegen.

Schrijver Paul Theroux beschreef in 1978 de markante route van de Trans-Patagonië Express, die van de stad Viedma aan de Zuid-Atlantische kust naar het in de Andes gelegen kuur- en skioord Bariloche reed. De historische spoorlijn is onlangs - na twintig jaar stil te hebben gelegen - met subsidie van de overheid heropend. Met succes: de kaartjes zijn tot halverwege 2015 uitverkocht. In de komende maanden wordt ook de lijn naar de noordelijke provincie Tucumán heropend met een wekelijkse dienst.

Het herstellen van de lange trajecten is een lang gekoesterde wens van president Cristina Fernández de Kirchner, zelf afkomstig uit het afgelegen Patagonië. Volgens de president was het opnieuw nationaliseren van de spoorwegen nodig omdat de concessiehouders er een potje van maakten. "De treinramp op Once heeft aangetoond dat de privatisering is mislukt en dat de concessiehouders geen oog hebben voor mensenlevens", aldus de president.

Katarina Garrick en Nina Perez reizen alle werkdagen met de Sarmiento. Als studenten hebben ze geen keuze want een auto en de benzine kunnen ze niet betalen. "De trein is nu nog vies en onveilig maar wel goedkoop", vertelt Nina. Een ritje van 50 kilometer met de Sarmiento kost nog geen 10 eurocent sinds de regering de spoorwegen vorig jaar nationaliseerde.

De regering Kirchner investeerde bijna 1 miljard euro in het onderhoud van de rails, aankopen van nieuw materieel, het opleiden van machinisten en het installeren van beveiligingscamera's in de treinstellen. "Het is een stuk beter geworden, de nieuwe treinstellen hebben ook airconditioning en mooie stoelen. Maar ik voel me 's avonds nog steeds onveilig", vertelt Katarina, die liever in de avonduren agenten in de trein ziet.

De Argentijnse spoorwegen zijn voorzien van een flinke impuls en de regering Kirchner hoopt de oude glorietijd van het spoor, zoals Theroux beschreef, te doen herleven. Forensen zoals Katarina en Nina aarzelen nog: "Pas als er de komende twee jaar eens geen ongelukken en berovingen zijn is er sprake van een verbetering."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden