Nieuwe gastarbeiders

Om het tekort aan IT-personeel op te heffen, is de Duitse regering bereid bedrijven vergunningen te verstrekken om zo'n tienduizend hoogopgeleide Indiërs te werven. Zeker nu de Duitse economie uit het dal klimt, zal de vraag naar IT-deskundigen alleen maar toenemen. Het plan van kanselier Schröder heeft felle kritiek uitgelokt van de christen-democraten. Zij zijn tegen, omdat er in Duitsland nogal wat werklozen rondlopen. Inmiddels is de discussie ook naar Nederland overgewaaid.

In de serie 'de nieuwe gastarbeider' van de Amsterdamse Balie en de Volkskrant, pleit Piet Borst, hoofd van de sectie moleculaire biologie van het Nederlands Kanker Instituut, voor een ruimhartige toelating van jonge buitenlandse onderzoekers tot de Nederlandse onderzoekslaboratoria. Hij vreest voor de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek als Nederland niet bereid is de concurrentie met andere Westerse landen aan te gaan om spoedig meer buitenlandse onderzoekers aan te trekken. Piet Borst: ,,Het biomedisch onderzoek loopt hard. Wie er een paar jaar uitstapt, is ver achterop geraakt. Herintreding is nauwelijks een optie. Vandaar de roep om jonge onderzoekers uit ontwikkelingslanden, uit Oost-Europa, Azië of Zuid-Amerika.'' Volgens Piet Borst wemelt het in die landen van studenten die graag biomedisch onderzoek willen doen, maar daar in eigen land geen geld voor krijgen. Verwijzend naar de ervaring van Amerikaanse instituten met buitenlandse onderzoekers, concludeert Piet Borst dat het om mensen gaat die 'vaak eindigen als hoogleraar, succesvol industrieel en zelden in een getto. Een enkeling gaat terug naar het moederland en begint een bedrijf of een academische lab, een ideale maar zeldzame vorm van ontwikkelingshulp'.

Maar is de Westerse jacht op jong talent uit de tweede en de derde wereld wel verantwoord? Beroven wij de ontwikkelingslanden niet van mensen die met schaars geld zijn opgeleid en bovendien hard nodig zijn om de ontwikkeling van het eigen land te bevorderen? In de jaren zestig werden migranten geworven voor laag betaalde banen, omdat men in het rijke Europa geen belangstelling had voor banen in de mijnbouw, de textiel en in de zware industrie. De mechanisatie en de computerisering hebben veel van deze mensen eind jaren tachtig in de werkloosheid doen belanden.

Het multicultureel drama heeft ons geleerd hoe er in Nederland gedacht wordt over de komst van nieuwe migranten. Is het dan niet hypocriet om uitsluitend vanwege het eigenbelang nu wel te pleiten voor het toelaten van hoogopgeleide migranten? Piet Borst stelt zich ook deze vraag, maar zijn eindconclusie is helder. Borst: ,,Het perspectief voor onderzoekers in ontwikkelingslanden is slechter dan ooit. Door internet zijn arme onderzoekers goed geïnformeerd over de geavanceerde onderzoekstechnieken die ze in eigen land niet kunnen toepassen. Uiterst frustrerend. Zelf willen ze niets liever dan ontkomen naar een Westers land.''

Als bedrijven en onderzoeksinstituten hun druk op de overheid vergroten, zullen ze ongetwijfeld vaker toestemming krijgen om hoogopgeleide buitenlanders naar Nederland te halen. De vraag is er en de salarissen zijn aantrekkelijk. Dus zullen ze wel komen. Ik ben realist genoeg om dit onder ogen te zien, maar ik blijf het een etnocentrische benadering vinden met te veel het accent op het eigen belang. Een andere werkwijze zou kunnen zijn dat Nederlandse onderzoeksinstellingen juist in de genoemde landen onderzoek stimuleren door geld beschikbaar te stellen voor de inrichting van moderne laboratoria en de aanschaf van moderne technologie. Lukt dat niet, dan vind ik compensatie voor het naar het Westen halen van 'hersens' uit ontwikkelingslanden op zijn plaats. Een mogelijkheid is het financieel steunen van opleidingsinstituten aldaar om vervangend talent te kweken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden