Nieuwe garde politici schudt Spanje op

Generatie van na Franco pleit voor verdere democratisering

De nieuwe partijen Ciudadanos (Burgers) en Podemos (Wij kunnen) dagen het politieke establishment in Spanje uit. En met succes. Vlak voor de parlementsverkiezingen staan zij hoog in de peilingen. De nieuwkomers kunnen een beslissende rol spelen bij de herschikking van de machtsverhoudingen.

De economische crisis, de harde bezuinigingen en corruptieschandalen hebben het vertrouwen in de gevestigde orde danig aangetast. De liberale Ciudadanos en het linkse Podemos zijn voortgekomen uit dit onbehagen. Hun aanhangers zijn vooral jongere kiezers, en jong zijn hun partijleiders; dertigers die na de dictatuur van generaal Franco zijn geboren.

De paardenstaartdragende politicoloog Pablos Iglesias (37) zag als eerste kans munt te slaan uit de onvrede. Hij wist vanuit de straatprotesten tijdens de crisis een activistische partij op te tuigen die verrassende resultaten behaalde bij de jongste Europese en lokale verkiezingen. De partij, Podemos, die in één adem wordt genoemd met het Griekse Syriza, wil brede sociale hervormingen doorvoeren.

De radicale toon van Podemos creëerde ook ruimte in het centrum. De energieke Catalaanse advocaat Albert Rivera (36) bouwde de lokale anti-onafhankelijkheidspartij Ciudadanos uit tot een landelijk alternatief. Hij wil de arbeidsmarkt liberaliseren, maar heeft ook een sociale agenda. Zijn partij streefde Podemos de afgelopen maanden in rap tempo voorbij, hoewel het er nu vlak voor de stembusgang weer om spant.

De aanhangers van de nieuwe partijen groeiden op tijdens de democratie, die decennia werd vormgegeven door de conservatieven en sociaaldemocraten. De jonge generatie vindt het nu hoog tijd dat Spanje verder democratiseert.

Zij wil dat de gepolitiseerde rechtspraak onder handen wordt genomen, het kiesstelsel hervormd, en corruptie hard aangepakt. Daar hoort ook bij dat familieleden worden bijgestaan in de zoektocht naar vermisten uit de Franco-tijd, én dat de laatste symbolen van zijn regime worden verwijderd. Daar is onder de oude politiek nauwelijks werk van gemaakt, vinden Ciudadanos en Podemos.

Over hoe dit alles moet gebeuren lopen hun meningen behoorlijk uiteen. De nieuwkomers hebben daarom de traditionele partijen als coalitiepartner nodig om hun plannen uit te voeren. Want een absolute meerderheid in het parlement lijkt met de komende verkiezingen uitgesloten.

Ciudadanos zou het meest geneigd zijn om samen te werken met de regerende conservatieve Volkspartij die ondanks een voorspeld fors verlies nog steeds de grootste lijkt te worden. Als het links zondag meezit is ook een Portugese variant mogelijk, waarbij sociaal-democraten met radicaal links regeren.

Ciudadanos zou ook nog kunnen aanschuiven bij een links alternatief. De partij van Rivera is ideologisch het meest flexibel en lijkt daarom dé sleutel in handen te hebben voor de vorming van een nieuwe regering.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden