FrankrijkVrijheid van meningsuiting

Nieuwe Franse wet tegen haat op internetroept veel twijfels op

Parlementslid Laetitia Avia, initiatiefneemster van de wet die sociale media opdraagt op hatelijkheden binnen 24 uur te verwijderen.Beeld AFP

Twitter, Facebook en andere platformen moeten in Frankrijk uitingen van haat voortaan binnen 24 uur verwijderen.

De Franse Tweede Kamer nam woensdag een omstreden wet aan die slachtoffers van online racisme en discriminatie belooft te beschermen. De internetreuzen moeten vanaf deze zomer ingrijpen als gebruikers van hun diensten het slachtoffer worden van ‘flagrante hatelijkheden’. 

Hiermee worden beledigingen bedoeld die te maken hebben met afkomst, religie of seksuele voorkeur. Maar ook de ontkenning of ophemeling van misdaden tegen de menselijkheid en seksuele intimidatie. Platformen die dergelijke ‘content’ niet binnen een dag verwijderen riskeren een boete tot 1,25 miljoen euro. Voor oproepen tot geweld of pedoseksuele boodschappen geldt zelfs een termijn van een uur.

Op deze manier moet een einde komen aan de straffeloosheid die nu heerst op internet, aldus initiatiefneemster Laetitia Avia. ‘Op de goede wil van de platformen hoeven wij niet te rekenen’', zei Avia, die lid is van LREM, de partij van president Macron. ‘Het is aan de staat om nu duidelijke regels te formuleren’, viel de staatssecretaris digitale zaken Cédric O haar bij.

Er komt geen rechter aan te pas

Maar buiten de kring van LREM is er nauwelijks sprake van enthousiasme voor de wet. Tegenstanders vrezen dat de wet een gevaar is voor de vrijheid van meningsuiting. Bovendien wordt de censuur - een middel dat alleen de rechterlijke macht in bijzondere omstandigheden kan gebruiken - geprivatiseerd, benadrukken zij. Want alles wordt uitbesteed aan de internetbedrijven, er komt geen rechter aan te pas.

Volgens de supporters van Avia is die angst ongegrond. De wet zou alleen heel expliciete teksten op het oog hebben. Zo expliciet, dat er geen lange juridische procedure voor nodig is om ze als haat te kwalificeren. 

Dat stelt de critici niet gerust. De geest van het Franse recht wordt hier volledig op zijn kop gezet, meent bijvoorbeeld de advocaat Stanislas François. “Vrijheid is de regel, de beperking de hoge uitzondering. Dit is een heel triest moment voor de publieke vrijheden.” 

De platformen zullen bovendien, zegt onder anderen de journaliste en activiste Zineb El Rhazoui, geneigd zijn het zekere voor het onzekere te nemen. En daardoor mensen te snel mensen het zwijgen opleggen.

De door een fatwa bedreigde El Rhazoui is ook tegen omdat de wet haar van slachtoffer zou kunnen veranderen in een dader. Want aanvankelijk wilde Avia ‘islamofobie’ in de wettekst opnemen. Dat is ‘moslimhaat’ geworden, omdat de kritiek op een religie of ideologie volledig vrij is en niet kan worden ingeperkt. Maar hierna zaaide Avia veel verwarring doordat zij de beladen term bleef gebruiken in een aantal openbare optredens. 

Voor wie anonieme haters wil vervolgen is de wet ook erg slecht nieuws, zegt El Rhazoui die tot nu toe een van haar belagers veroordeeld wist te krijgen. ‘Het bewijsmateriaal verdwijnt binnen 24 uur. Het wordt dan heel lastig om iemand te achterhalen.’

Lees ook: Een kleine website, maar groot in rechts-extremisme

8chan werd door rechts-extremisten gebruikt om terreurdaden aan te kondigen. Is de site zonder regels de ultieme plek voor de vrijheid waar internet ooit voor bedoeld was of is het tijd die utopie definitief te vergeten? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden