Nieuwe fools moeten stokje van meesterfool overnemen

AMSTERDAM - Meesterfool Jango Edwards gaf de toeschouwers in het Amsterdamse Vondelpark afgelopen zaterdagmiddag een nuttige tip: als ze problemen hadden met lachen, konden ze altijd nog het omgekeerde van 'ah' zeggen. En mocht het nog steeds niet lukken, dan kon het publiek zichzelf kietelen met de veertjes die kwistig werden rondgestrooid.

De aankondiging dat er een ceremoniële lach-in zou plaatsvinden tijdens de opening van het Feast of Fools had een paar honderd volwassenen en kinderen naar het openluchttheater getrokken. Ze hadden er duidelijk zin in om hun mondspieren op te laten rekken. Zelfs blaffende honden kregen de menigte, mits goedgetimed, al aan het lachen.

Keurig in het pak kondigt Jango Edwards aan dat Amsterdam de komende week gaat veranderen in een 'City of Madness'. Een tweede generatie clowns zal het Festival of Fools dat twintig jaar geleden in deze stad werd geboren, een nieuwe impuls geven met voorstellingen, workshops en straattheater. Zonder gemeentelijke vergunning of subsidie, 'just for fun', net als toen. Bewust heeft Edwards niet gekozen voor de grote namen. Het talent moet zich nog bewijzen, net als toen.

Emmerslag

Hoe welwillend het publiek ook reageert, tot een massale lach-sessie komt het niet tijdens de korte openingsact. Zelfs de veertjes kunnen daar weinig verandering in brengen. Jango Edwards is wel komisch als hij in een potsierlijk kostuum een aria uit de opera 'Carmen' playbackt en bij elke bekkenslag een kei in een emmer keilt. Maar een meisje vraagt haar vader na drie dreunen terecht wat daar nog leuk aan is. “Als jij daar niet om kan lachen, kan ik je de grap ook niet uitleggen”, antwoordt hij wijs.

Achter het podium neemt Edwards minzaam de complimenten van een bewonderaar in ontvangst: “Je was weer geweldig, Jango!” De Amerikaan die samenwerkte met Fellini, Popov persoonlijk kent en een nieuwe stroming in de clownerie heeft geïntroduceerd - niet droevig of verstild, maar dwaas en energiek - zit ruim 25 jaar in het vak. Nederland is zijn thuisbasis.

Op de vraag of hij niet wat meer geschater had verwacht, reageert de clown met de paardestaart nonchalant. “Langer dan een minuut krijg ik de mensen toch niet aan het lachen. Hun gezichtsmondspieren zijn dan al te vermoeid.” Hij bevestigt dat het idee van een lach-in lijkt op de therapeutische sessies die de goeroe Bhagwan in de jaren tachtig liet houden.

“Lachen heeft ook bij mij een helende werking. Ooit kwam na een optreden een jongeman op me af die zei dat mijn grappen over suïcide goed bij hem waren aangekomen: hij zag er toch maar van af. Ik geloof dat ik onbedoeld zijn leven heb gered.”

In twintig jaar tijd is Amsterdam wel veranderd, vindt de geestelijke vader van het Festival of Fools. “Het lijkt wel of serieuze zaken zoals aids of uiterlijke verschijningsvormen zoals mode, meer prioriteit hebben. De stad heeft niet meer zoveel behoefte aan mensen die ongecompliceerd gek doen. Als ik in Zwitserland een dol feest organiseer, gaat iedereen uit zijn dak.”

Voor zijn masterclass op de Fools School in de Amsterdamse Melkweg hebben zich zo'n twintig leerlingen uit binnen- en buitenland opgegeven. Zij krijgen de komende week iedere dag vier uur training in animaties, straattheater en andere specialiteiten van Jango Edwards, Johnny Melville en Daniel Rovai, twee andere rotten in het vak. De studenten staan zaterdagavond ook in de speciale Fools-productie 'Waiting for d'Artagnan, 'een variant op Beckett met een vleugje Marx Brothers'. Deze nieuwe generatie fools zal het stokje over moeten nemen, want Jango Edwards wil volgend jaar vertrekken uit Amsterdam. Waar hij naartoe gaat, weet hij nog niet. Maar hij zoekt in elk geval een plek waar hij de 'zoute oceaanlucht' kan opsnuiven.

Zwijmelend

Zaterdagavond had hij de hasj-dampen kunnen ruiken die opstegen uit het Vondelpark. Oude fans zaten zwijmelend naar een mega-scherm te kijken waar dia's een overzicht gaven van de turbulente festival-geschiedenis. “Hi Robbie!', riep een vrouw enthousiast bij het zien van een witgeschminkte jongen met een rode neus. Ze kwam zelf ook nog in beeld als een vertederend hippie-meisje.

Zondagmiddag nam de opperclown weer rennend en springend deel aan een revue die grotendeels plaatsvond onder een dreigende wolkenhemel. Het publiek juichte er des te harder om, tot een haag van paraplu's het zicht op het podium ontnam. Alleen de volhouders wachtten het slotevenement af: Jango Edwards' duik in het meer. De veertjes van de vorige dag waren toen allang verregend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden