Nieuwe eerste divisie is nog niet optimaal

Grotere clubs twijfelen aan andere opzet competitie. Kleinere clubs zijn blij met extra thuiswedstijden.

"In de eerste divisie is het altijd feest. Ze kunnen het weten, ze zijn er geweest!" Het was vooral in de jaren negentig een gevleugeld spreekkoor op de tribunes van de eredivisie als tegen een pas gepromoveerde club werd gespeeld. Het was kleinerend bedoeld, maar toch klonk er ook fascinatie in door. Daar in de schaduw van de eredivisie, daar gebeurde nog eens wat. Dat was het echte, rauwe voetbal.

Saai is het nog altijd bepaald niet op Nederlands tweede niveau. Naast spectaculaire wedstrijden in klassieke stadions gingen er de afgelopen jaren ook vier clubs failliet en een aantal clubs heeft nog altijd de grootste moeite om overeind te blijven.

Om de noodlijdende competitie nieuw leven in te blazen werden deze zomer drie reserveteams (het tweede van Ajax, PSV en FC Twente) en een amateurclub uit de topklasse (Achilles '29) toegevoegd. De speeldagen werden van de vaste vrijdagavond gehaald en uitgesmeerd over het weekeinde, tot zaterdagmiddag en maandagavond aan toe. Een deal met tv-zender Fox moest zorgen voor meer aandacht en inkomsten.

Lang niet alle clubs konden zich vinden in de plannen, maar uiteindelijk was dit compromis voor iedereen 'de minst slechte oplossing', zoals Jelle Beuker van de Coöperatie Eerste Divisie (CED) het destijds formuleerde.

Nu een derde van het seizoen erop zit, zien vooral de grotere clubs de veranderingen niet altijd als verbeteringen, zo blijkt uit een rondgang. De 'kleintjes' zijn positiever gestemd en allang blij dat de competitie weer uit twintig clubs bestaat in plaats van de zestien die vorig jaar resteerden na de ondergang van AGOVV en SC Veendam. Extra (thuis)wedstrijden betekenen immers extra inkomsten.

Bij eerstedivisieclubs die recent nog in de eredivisie tegen de eerste elftallen van topclubs speelden is de animo voor de tweede garnituur een stuk minder. De reserves kunnen niet promoveren of degraderen en spelen dus voor spek en bonen mee. De om promotie strijdende clubs ergeren zich bovendien aan de wisselende samenstelling van de reserveteams, die nu eens vijf selectiespelers opstellen en dan weer met A-junioren opdraven. Competitievervalsing, klinkt het dan.

"Over de zes wedstrijden die je in een seizoen tegen reserves speelt middelt zich dat wel uit," vindt Telstar-voorzitter Peter de Waard. "We hebben hier met z'n allen voor gekozen en moeten ook geduld hebben om er aan te wennen."

Een ander heikel punt is de speeldag. Vooral de zaterdagmiddag - als veel supporters en sponsors werken of zelf voetballen - trekt weinig fans. Het tijdstip dat in Engeland en Duitsland al jaren populair is, kost clubs in Nederland bijkans de kop. Sparta, De Graafschap en Fortuna Sittard verloren duizenden toeschouwers. Ook in de eredivisie laat de crisis en het gemakkelijke alternatief van betaal-tv zijn sporen na in de toeschouwersaantallen, maar in de eerste divisie is de daling veel groter.

"Het is voor supporters en sponsors niet meer duidelijk wanneer we spelen; dat is elke week weer anders," zegt Fortuna-directeur Martin Masset. "Normaal trekken we zo'n 4500 toeschouwers, nu komen er vaak maar 3000. Dan draaien we net break-even of maken zelfs verlies. De gestegen mediagelden van Fox heffen dat verlies niet op. 1000 toeschouwers minder per wedstrijd scheelt ons aan recette en catering zeker twee ton in een seizoen." Ook de maandagavond is voor veel fans onhandig. De reserves trekken bij thuiswedstrijden ook niet veel meer supporters dan ze deden in de beloftencompetitie. Toch is Fox wel te spreken over de maandag. De dan rechtstreeks uitgezonden wedstrijd wordt relatief goed bekeken.

Fox zendt momenteel drie wedstrijden rechtstreeks uit op het betaalkanaal. De samenvattingen zijn op de late vrijdag- en maandagavond op het open net te zien. "Dat kan wel beter, want veel mensen weten nog niet wanneer het wordt uitgezonden," zegt Jelle Beuker van de CED. "De kijkcijfers van 300- à 400.000 van vorig seizoen worden bij lange na niet gehaald, maar dat komt ook doordat de zender nieuw is. Of het op termijn realistisch is om alle wedstrijden rechtstreeks uit te zenden, betwijfel ik. Je kunt dan denk ik beter 's avonds in een half uur alle doelpunten laten zien. Dat zijn dingen waar we op basis van de ervaringen van dit seizoen naar gaan kijken."

De vier nieuwe teams staan na dertien wedstrijden op plaats 15 tot en met 18. Alleen Almere City en hekkensluiter FC Oss staan lager. Achilles '29 richtte zich op één punt per wedstrijd en haalt dat vooralsnog. Voor de reserves is de ranglijst ondergeschikt aan de ontwikkeling van de talenten. "Zoals verwacht is de tegenstand hier groter dan in de beloftencompetitie", aldus een woordvoerder van PSV. "Dus kunnen onze talenten sneller sportieve weerstand ontwikkelen. Dat was het idee en daarom zijn we ook tevreden over hoe het tot nu toe gaat."

Ook in Eindhoven loopt het publiek niet warm voor het tweede elftal, maar na een aantal wedstrijden met een paar honderd toeschouwers trok het duel met Fortuna door een actie in de herfstvakantie toch 8000 supporters.

"Alles is nieuw en het is even zoeken naar wat werkt, maar aan dit soort acties zie je dat er wel potentie is," zegt Gijs de Jong, manager competitiezaken van de KNVB.

Er moet nog wat veranderd worden en er kan ook nog wat veranderd worden, maar geef de nieuwe opzet een kans, is de mening van de meeste betrokkenen.

"In de winterstop gaan we evalueren,'' zegt Beuker. "Dan kun je al kleine dingen veranderen. Zaterdagavond 18.45 uur vinden veel clubs bijvoorbeeld te vroeg, dat kan best naar 20.00 uur. Voor verdere aanpassingen moet je denk ik wachten tot de zomerstop. Wijzigingen aanbrengen tijdens de competitie is pas echt competitievervalsing."

Uiteindelijk doel is dat promotie en degradatie naar de topklasse mogelijk wordt, waardoor een open voetbalpiramide ontstaat. "De toetreding van Achilles '29 is heel belangrijk om te zien waar je als amateurclub tegenaan loopt in het profvoetbal. Daaraan kunnen we zien welke licentie-eisen realistisch zijn en welke niet."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden