Nieuwe Britse premier May kan soft-Brexit bieden

opvolging Na 26 jaar krijgen de Britten weer een vrouwelijke minister-president. Theresa May wilde zelf geen breuk met de EU, maar moet wel met Brussel gaan onderhandelen.

SANDER BECKER en REDACTIE BUITENLAND

Drie weken na de klap van het Brexit-referendum begint het stof in Groot-Brittannië geleidelijk neer te dalen. Zo ontstaat er eindelijk politieke duidelijkheid aan de kant van de Conservatieve Partij, waar Theresa May gisteren als enige kandidaat overbleef om partijleider en premier David Cameron op te volgen. Morgen vindt de wisseling van de wacht plaats. Dan krijgen de Britten, 26 jaar na het vertrek van Margaret Thatcher, weer een vrouw als regeringsleider.

Eigenlijk zou het nog twee maanden duren voordat Camerons opvolger bekend zou worden. May zou eerst nog de strijd moeten aangaan met rivale Andrea Leadsom. Maar de laatste verloor dit weekend veel steun door de onhandige opmerking dat zij als moeder een betere premier zou zijn dan de ongewild kinderloze May. Leadsom oogstte een storm van kritiek en trok zich gisteren terug.

Terwijl Labour nog volop met een leiderschapscrisis worstelt, is het door de stroomversnelling bij de Conservatieven eerder dan verwacht duidelijk wie de regie krijgt over de Brexit-onderhandelingen. Onder de premierskandidaten hebben alle overtuigde Brexiteers - Boris Johnson, Michael Gove en Andrea Leadsom - het veld geruimd. Ook Nigel Farage, de populistische leider van de eurosceptische Ukip-partij, is opgestapt. May, die zelf wel in de EU geloofde, moet de klus nu klaren.

Dit betekent dat Brussel in de onderhandelingen niet te maken krijgt met een Brexiteer van het eerste uur, maar met een vrouw die de breuk vooral zal voltrekken omdat het volk het wil. Ze heeft de Britten weliswaar beloofd dat ze er het maximale uit zal slepen en dat ze de Brexit tot 'een succes' zal maken. Maar EU-leiders hopen vooral dat May minder met een gestrekt been het overleg in zal gaan dan haar concurrenten. Ook de beurzen reageerden positief.

Hoe May de Brexit-deal precies voor zich ziet, blijft onduidelijk. In haar speech van gisteren hield ze haar kruit droog. Ze ontvouwde alleen een nieuwe visie voor de toekomst van het land, geschoeid op sociaal-liberale leest. Zo zei ze de stem voor de Brexit te interpreteren als een aanklacht tegen de groeiende ongelijkheid tussen de elite en 'gewone werkende mensen'. Die sociaal-economische kloof wil ze verkleinen, onder andere door de hoge beloningen van bestuurders in de bedrijfstop aan te pakken en door meer betaalbare huizen te bouwen.

Over het heikele thema 'immigratie uit EU-landen' repte May met geen woord. Dit wekt de indruk dat zij deze kwestie naar de achtergrond probeert te schuiven en dat ze wellicht bereid is het Europese vrije verkeer van personen te blijven accepteren in ruil voor toegang tot de interne Europese markt. Volgens harde Brexiteers zou zo'n knieval voor de EU 'verraad' betekenen aan de uitslag van het referendum.

Veel Britten groeien geleidelijk toe naar dit 'Noorse model', ook wel 'soft-Brexit' genoemd, waarbij er zo weinig mogelijk verandert ten opzichte van nu. Tijdens de Brexit-campagne was immigratie nog het belangrijkste thema. Maar uit een recente enquête, gemaakt voor The Independent, blijkt dat de soep niet meer zo heet wordt gegeten: 48 procent wil de huidige immigratie aanvaarden om toegang te houden tot de interne markt, en slechts 37 procent is bereid om het terugdringen van de immigratie te bekopen met een duur vertrek uit de interne markt.

Hoewel May zich inhoudelijk nog op de vlakte houdt, heeft ze al wel laten weten dat ze de onderhandelingen met de EU pas in werking zal stellen als Groot-Brittannië een strategie heeft bepaald. Dat zou niet voor het einde van het jaar zijn.

Voor de EU, die haast wil maken, is dit uitstel ongunstig. Toch neemt ook in Brussel de rekkelijkheid toe. Wanneer de scheiding, na de twee-jarige overlegperiode, begin 2019 een feit wordt, is dat in het jaar van de volgende EU-verkiezingen. Het zou ook meteen een natuurlijk moment zijn voor Britse Europarlementariërs om hun biezen te pakken.

undefined

In het kort

May is de enige kandidaatleider van de Conservatieve Partij en volgt dus premier Cameron op.

Ze stelt de start van afscheidgesprekken met Brussel uit.

May lijkt in de Brexit-besprekingen een vechtscheiding met de EU te willen vermijden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden