Nieuw type kerncentrale lost het afvalbezwaar op

De Kamer debatteert vandaag met de ministers Cramer en Van der Hoeven over kernenergie. Is het een duurzame optie, en vanaf wanneer?

Kernenergie is in zijn huidige vorm geen duurzame technologie, concludeerde het energieonderzoekcentrum ECN afgelopen najaar. De centrales zijn nu niet veilig genoeg, het afvalprobleem is niet opgelost en het risico dat de splijtstof wordt gebruikt voor kernwapens, is te groot. Bovendien is het maar een tijdelijke oplossing: bij het huidige gebruik zijn de winbare uraniumvoorraden over zeventig jaar op.

Dat kan anders worden met de komst van kerncentrales van de zogeheten vierde generatie, schreef ECN. Dat type zou je wel duurzaam, veilig en rendabel kunnen noemen. Alleen: het zijn concepten die nog op de tekentafel liggen. Vanaf 2030 kunnen ze als commerciële reactoren op de markt worden verwacht.

Met lichte tegenzin bevestigt André Versteegh van NRG, de nucleaire tak die een aantal jaren geleden van het ECN werd afgesplitst, dat de zes types kerncentrale die tot de vierde generatie horen, nog concepten zijn. „Maar de natriumgekoelde snelle reactor is al heel ver. Frankrijk wil in 2020 een prototype laten draaien.”

De wereld telt nu 435 kerncentrales, die 17 procent van de elektriciteit leveren. De meeste zijn van de tweede generatie – tot de eerste generatie behoren de demonstratiemodellen uit de jaren vijftig. Er zijn nu centrales van de derde generatie in aanbouw zoals de EPR in Finland, maar die verschillen niet wezenlijk van hun voorgangers: het gaat vooral om extra veiligheidsvoorzieningen die kwalijke gevolgen van kernsmelten moeten uitsluiten.

Al die centrales hebben één minpunt gemeen: ze gebruiken alleen het direct splijtbare uranium-235 dat minder dan één procent uitmaakt van het totaal. Uit de 99,3 procent uranium-238 wordt nauwelijks energie gehaald, maar dit wordt wel in een reactor omgezet in materialen als plutonium. Juist deze zogeheten transuranen maken met hun lange levensduur het nucleaire afval tot zo’n groot probleem.

Het nieuwe type moet in één klap met deze twee bezwaren afrekenen. Alle uranium wordt gespleten waardoor de wereld ineens duizenden jaren met kernenergie vooruit kan en er nauwelijks langlevend afval overblijft. Revolutionair is het idee niet: het gaat om snelle kweekreactoren, een type centrale dat in het DuitseKalkar nooit werd afgebouwd.

Kalkar stond niet bekend als een veilige kerncentrale.

Versteegh: „We zijn dertig jaar verder, de ontwikkelingen hebben niet stilgestaan. Bovendien waren de bezwaren tegen Kalkar politiek van aard. Het liep mis omdat uranium zo goedkoop was dat het niet rendeerde om een dure centrale te bouwen die alle uranium benutte.”

De kweektechnologie heeft haar grote belofte nooit waar kunnen maken. Waarom nu wel?

„Er moet in technisch opzicht nog wel wat gebeuren, maar veiligheid en afval zijn niet meer de grootste obstakels. Het zal afhangen van de politiek-maatschappelijke wil, en van de vraag of iemand in zo’n centrale wil investeren. We zijn gaan beseffen hoe kwetsbaar onze energievoorziening is. De Russen hoeven maar een paar keer de gaskraan dicht te draaien, of we bekijken de wereld heel anders.”

Gaan wij vanaf 2030 in Nederland weer kerncentrales bouwen?

„Misschien al eerder. Het is geen geheim dat Delta en Essent een vergunningaanvraag voorbereiden. Voor eentje van de derde generatie. Ze wachten eigenlijk alleen op een gunstig moment. Wellicht dienen ze dit jaar al hun aanvraag in. Dan kan hij er in 2020 staan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden