Nieuw soort coach voor probleemjongeren

(Patrick Post )

Werk onorthodox en verzin onorthodoxe oplossingen. Met die opdracht werd begin dit jaar een nieuw soort coach op Amsterdamse probleemjongeren afgestuurd. Wil het lukken?

Een leuk knulletje staat op de hoek van de straat in voetbalkleren te wachten. Bedeesd schuift hij op de achterbank. Zachtjes geeft Mourad antwoord. Ja, hij heeft zin in voetbal. Ja, zaterdag heeft hij zijn eerste wedstrijd gespeeld. Nee, het resultaat was niet zo goed. Zelf had hij een stuk of veertien tegentreffers geteld. Maar op de site stond 11-0, zegt jongerencoach Mohammed Ait Mouhou.

Mourad is ’een dossier’ van Ait Mouhou. Dit rustige twaalfjarige mannetje dat een lift krijgt naar training is niet altijd zo timide. Mourad kwam twee jaar geleden in beeld bij de hulpverlenende instanties toen hij samen met zijn twee jaar jongere broertje om half twaalf ’s avonds over het Staalmanplein in Amsterdam Slotervaart struinde.

Sindsdien is hij niet zomaar een kind meer, maar een probleemjongere. Staat hij te boek als slim, een potentiële leider. Een tikkende tijdbom zelfs.

„Hij kent het politiejargon te goed. Mourad hangt rond tussen de jongens van 22 jaar. Tussen drugsdealers. Het schijnt dat hij heel af en toe een klusje voor ze doet”, zegt Ait Mouhou die de leerling van groep 8 sinds de zomer begeleidt: „Hier zaten tot voor kort acht, negen instanties op”, heet dat in zijn eigen hulpverleningsspeak.

Er staan files van hulpverleners in ’probleemwijk’ Slotervaart, waar allerlei verschillende instanties een voor een aanbellen bij al die probleemgezinnen. Stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch presenteerde in februari een nieuw type: de 8-tot-8-coach. „Veel hulpverleners gaan over een deel van de problematiek: over de schulden, psychische problemen of over leerplicht. Deze jeugdcoaches gaan over alles. Zij gaan structuur in het leven van de jongeren én hun ouders brengen. Zij zijn verantwoordelijk voor de renovatie van het gezin. We noemen het een van 8-tot-8-arrangement, maar ze zijn 24 uur per dag voor die gezinnen bereikbaar.”

Er lagen 160 dossiers klaar. Probleemjongeren aangedragen door leerplichtambtenaren, politie of het sociaal investeringsplan SIP. De meeste van die jongens en meisjes begeven zich nog niet op het verkeerde pad, maar houden zich wel op in verkeerd gezelschap, zo werd erbij gezegd.

Marcouch noemt ze zijn pioniers en helden en verwacht van hen een onorthodoxe werkwijze én oplossingen. „Ik hoop dat jullie continu op zoek gaan naar nieuwe instrumenten die wél werken. Ik hoop dat jullie gaan experimenteren. Dat jullie niet te lang in de circuits van welzijnswerk blijven hangen. En dat het kind centraal blijft staan.” Met die instructies stuurde hij de achttien coaches in februari op pad.

Hoe onorthodox is een onorthodoxe werkwijze? De coaches belden aan bij families, wonnen het vertrouwen en begonnen zich te bemoeien met van alles en nog wat. Ze openden de koelkast om te kijken of er wel een goed ontbijt klaarstond. Ze bevalen ouders van een jongen die keer op keer te laat op school kwam naar de Kijkshop te gaan en een wekker te kopen. Ze kwamen in huishouders waar de televisie van de huiskamer naar de slaapkamer van de zoon was verplaatst. „Zo zag je wie er in die gezinnen eigenlijk de baas was.”

Mourad heeft twee jongere broertjes en een grote zus. Zijn ouders zijn gescheiden, na een huwelijk vol drank en huiselijk geweld. Moeder probeert met vallen en opstaan de draad weer op te pakken, maar de schuldsanering maakt het er allemaal niet makkelijker op. „Als je zo’n gezin een handje kunt helpen, is dat een kick”, zegt Ait Mouhou aan de zijlijn van het trainingsveld van de voetbalclub in Sloten.

Mourads moeder heeft geen geld voor sport, maar de 8-tot-8-coaches vonden voor haar de kortste weg naar het Jeugdsportfonds, dat geld doneert aan armlastigste gezinnen voor contributies en tenuetjes.

Mourad krijgt ook huiswerkbegeleiding, waarvoor het 8-tot-8-project vanaf deze week professionals inhuurt. „Hij doet het goed op school, zijn voorlopige schooladvies is havo. Maar bij huiswerkbegeleiding is er bijvoorbeeld ook aandacht voor sociale vaardigheden, voor structuur, voor leren leren. Op dat gebied valt hem nog wel wat bij te brengen”, zegt Ait Mouhou.

„Structuur in het leven op de terreinen gezin, school en vrije tijd. Dat zijn de belangrijke peilers voor jongeren. Als die goed ingevuld zijn, kun je ze de goede kant op kneden”, vertelt Ait Mouhou. Niet pamperen, niet volledig afhankelijk maken. En ze niet alleen laten tobben. Ook ouders en school moeten hun verantwoordelijkheid nemen.

De 8-tot-8-coaches in Slotervaart laten hun pupillen na ongeveer een jaar, en een vervolgperiode van ’monitoren’ weer los. „Ik wil in die tijd zorgen dat Mourad wat minder op straat rondhangt, dat hij hobby’s heeft, dat de situatie thuis beter is en dat hij naar de havo gaat”, aldus Ait Mouhou. „Ik kan niet beloven dat hij bankdirecteur wordt, maar ik denk wel dat hij dan weer perspectief heeft.”

Ait Mouhou praat liefdevol over een jochie dat als straatterrorist wordt gelabeld. „Sommige collega’s werken liever met oudere jongens. Ik vind jongens van deze leeftijd nog kneedbaar. Mourad en zijn familie waren in het begin heel schuchter, heel sceptisch. Zo gaat het altijd als je bij een gezin binnenkomt. Maar er komt een breekmoment. Dan zie je zulke dikke tranen.”

De 29-jarige Amsterdammer werkte acht jaar op Schiphol. „Ik was toe aan iets anders en zag een enorme uitdaging in het coach-zijn. Ik kom hier vandaan. Dit zijn jongens zoals ik. Alleen ik had een vader die me voortdurend, tot vervelens toe, achter mijn vodden aanzat.”

„Deze kinderen hebben zoveel te vertellen, ze hebben zoveel meegemaakt. Hoe dicht laat je dat als hulpverlener tot je komen? Dat vind ik het moeilijke van dit werk. Daar heb ik me echt in vergist. Je moet geen grote broer of tweede vader van zo’n jongen worden. Dat ben ik niet en dat wil ik ook niet zijn. Maar het voelt wel zo... ”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden