Nieuw Mozart-huis in Salzburg doet oude discussie oplaaien

SALZBURG - Sinds enkele weken beschikt Salzburg over een nieuw museum. In het Tanzmeisterhaus, waar van 1773 tot 1780 Wolfgang Amadeus Mozart met zijn ouders woonde, zijn objecten tentoongesteld die zijn leven en werken documenteren.

Op zich niets bijzonders, want sinds jaar en dag leeft Salzburg van de herinnering aan zijn beroemdste zoon. De Salzburger Festspiele gelden als het duurste festival van de wereld. De Salzburger 'Mozartkugeln' zijn de bekendste culinaire specialiteit terwijl Amadeus' kop op vrijwel elke toeristische poster prijkt.

Desondanks is de bouw van het museum van het begin af aan omstreden geweest. Hoewel Salzburg als één van de weinige steden van het Derde Rijk tijdens de Tweede Wereldoorlog nauwelijks gebombardeerd werd, werd uitgerekend het Mozarthuis in 1944 door een bom getroffen. Op de plek verrees in de jaren vijftig voor de helft nieuwbouw, die onlangs echter weer werd afgebroken om het oude huis in zijn oorspronkelijke staat te herstellen.

Dat laatste nu, stuitte op heftige kritiek van de pers en de Salzburgse architecten. Ook loco-burgemeester Wolfgang Padutsch, verantwoordelijk voor de stadplanning, is niet enthousiast over de reconstructie: “Wanneer men op zo'n manier de binnenstad wil behouden, herinnert mij dat aan Walt Disney.” Padutsch is voor het behoud van historische gebouwen, maar tegen historiserend bouwen. Daarmee sluit hij aan bij de discussie die sinds decennia de gemoederen van de Salzburgers verhit. In de jaren zeventig ontstonden de eerste protesten tegen de wijze waarop de autoriteiten met de binnenstad omgingen. Systematisch werden veel oude gebouwen door nieuwe vervangen, waarbij in zeventig van de hondrd gevallen alleen de historische façade behouden bleef. Pas in 1982, toen de 'Bürgerliste', de Salzburgse versie van de Groenen, met meer dan 17 procent een sensationele overwinning boekte, kwam aan deze praktijk een einde. Toneelspeler Herbert Fux, die aan de wieg van de 'Bürgerliste' stond, heeft voor zijn stadgenoten dan ook geen goed woord over. “Salzburg is een provinciestad die gekenmerkt wordt door een alles overtreffende domheid. Het zou het beste zijn het stadsbestuur over te dragen aan de monumentenzorg.” Alleen de katholieke kerk - tot 1806 de machthebber in de stad - zou er op gelet hebben, dat de monumenten in hun geheel bewaard bleven. Voor Fux is het verder ongebrijpelijk dat uitgerekend zijn partijgenoot Padutsch tegen de reconstructie van het Mozart-huis was. “Wanneer in Venetië een historisch gebouw instort, wordt het toch ook weer in zijn oorspronkelijke toestand opgebouwd.” Fux verzet zich tegen de plannen van de Oostenrijkse regering om de binnenstad van Salzburg door de Unesco tot een monument van de mensheid te laten uitroepen. “Dat zou een leugen zijn. Wanneer de Unesco-commissie naar Salzburg komt, zal ik haar laten zijn, op wat voor primitieve manier men hier werkelijk met het historisch erfgoed is omgegaan.”

Voor de miljoenen toeristen maakt het waarschijnlijk allemaal weinig uit. Voor hen telt in de eerste plaats dat het een attractie rijker is. Het is veelzeggend dat het Mozart-huis met Japans geld gefinancierd werd. Zeer Japans is in elk geval de alomtegenwoordige high-tech. Bij de ingang krijgt de bezoeker een soort handy overhandigd, dat bij elk object voor commentaar en muziek zorgt. Ideaal is het systeem niet. Niet alleen is het vermoeiend het ding bij je oor te houden, bovendien blijken de infraroodstralen die het apparaat sturen elkaar te doorkruisen. Daardoor is het af en toe onduidelijk op welk object de tekst slaat.

Toch valt er ook nog te genieten: handschriften van partituren, een originele vleugel van de familie Mozart en het enige authentieke portret dat overgeleverd is. Speciale ruimten zijn aan de Salzburg ten tijde van Mozart en aan zijn zuster Nannerl gewijd. Het interessante deel van de expositie is de bibliotheek van Mozarts vader Leopold die in twee glazen obelisken ondergebracht is. Verder zijn in het toon- en filmmuseum alle opnamen van Mozart sinds 1896 verzameld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden