Nieuw leven voor een oude mijnstad

Oost-Suriname zet in op kunsttoerisme en sneeuwwit kaolien

MOENGO/PARAMARIBO - Ooit was Moengo, honderd kilometer ten oosten van hoofdstad Paramaribo, een van de welvarendste steden van Suriname. Halverwege de vorige eeuw waren er golfbanen, een openluchtzwembad, een bioscoop en zelfs een supermarkt met Amerikaanse importproducten.

Nu zijn alle golfbanen overwoekerd, wordt de bioscoop bewoond door zwervers en drijft in het vervallen zwembad een stinkende berg troep. Maar dankzij de komst van enkele nieuwe industrieën lijkt het stadje - tienduizend inwoners - nu toch aan de vooravond van een voorzichtige opleving te staan.

Moengo werd zo'n honderd jaar geleden gesticht door de Amerikaanse aluminiumgigant Alcoa, nadat er bauxiet was ontdekt, de grondstof voor de fabricage van aluminium. Het erts was van essentieel belang voor de economie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Suriname als 'hofleverancier' van de Amerikaanse vliegtuigindustrie zelfs korte tijd de grootste bauxietproducent ter wereld. In de fabrieken van Alcoa werkten vierduizend arbeiders.

Het succes bleek niet eindeloos. Eind jaren tachtig werd de streek getroffen door de Binnenlandse Oorlog: de gewapende strijd tussen de rebellen van Ronnie Brunswijk en het leger van Desi Bouterse. Infrastructuur werd vernietigd en de bauxietontginning tijdelijk stilgelegd.

Vandaag is Moengo bijna helemaal uitgemijnd. Van de duizenden arbeiders zijn er nog tweehonderd over, voornamelijk werknemers met tijdelijk arbeidscontracten. In de voormalige bauxietstad wordt nu vooral in de illegale goudwinning en voor de overheid gewerkt.

Sinds eind juli ronken er echter weer fabrieksmachines. Het gloednieuwe Moengo Minerals graaft er in de oude mijnen van Alcoa niet naar rood bauxiet, maar naar sneeuwwit kaolien. Dit is een gesteente dat na te zijn gedroogd en fijngemalen van pas komt bij de productie van beton, porselein, verf, papier en zelfs cosmetica. "Beton met kaolien is niet alleen steviger, maar ook beter bestand tegen vocht. Ideaal bouwmateriaal voor de tropen", vertelt directeur Miguel Eersel.

Na tien jaar van bodemonderzoek, investeerders zoeken en de fabriek bouwen klinkt hij heel tevreden. "De omstandigheden zijn hier ideaal. In de omgeving is al volop gemijnd. Het gebied is ontbost en overal liggen wegen. We hoeven maar enkele centimeters af te graven en daar ligt het kaolien al, naar schatting meer dan veertig miljoen ton. Overigens is dat van topkwaliteit. In Franse steengroeves wordt grond opgegraven die 40 procent van het goedje rijk is, hier lopen de percentages op tot 90 procent."

Momenteel wordt al kaolien aan de lokale betonindustrie geleverd. Eersel: "Op termijn kunnen we gaan exporteren. We zijn ambitieus, maar hebben de plaatselijke gemeenschap al op het hart gedrukt dat we Alcoa niet zullen vervangen. Met een voorgenomen productie van een kwart miljoen ton per jaar graven we een fractie op van wat hier ooit jaarlijks aan bauxiet werd bovengehaald. Toch hebben we al 25 lokale arbeiders in dienst. Elke week melden zich wel vijf mensen die voor ons wil werken. We zijn er trots op dat we laten zien dat het rendabel is te investeren in het oosten van ons land."

En Eersel is niet de enige die toekomst ziet in het oosten. Nu Suriname steeds meer toeristen trekt - tussen 2006 en 2012 steeg hun aantal met 55 procent - wordt ook geprobeerd Moengo als kunststad op de toeristische kaart te krijgen. Kunstenaar Marcel Pinas, in het gebied geboren, liet al collega's uit het hele Caribisch gebied en Europa in zijn geboortestreek exposeren. Talrijke installaties fleuren het straatbeeld van het stadje op, volgend jaar wordt er de eerste kunstbiënnale van Suriname gehouden.

Pinas: "De hele gemeenschap zal hiervan profiteren. Wie komt om naar kunst te kijken, heeft een slaapplaats nodig, moet eten en zal andere dorpjes in de buurt bezoeken. Toeristen zullen hier opnieuw geld uitgeven, net als voor de burgeroorlog."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden