Nieuw leven voor Arabisch vredesplan

Shimon Peres (AFP)

Een zes jaar oud vredesplan voor het Midden-Oosten is plotseling weer actueel. Israël wees het destijds af, maar Israëls president Peres en anderen omarmen het nu weer.

De Saoedische koning zat er verleden week ongemakkelijk bij, het hoofd afgewend onder zijn hoofddoek, toen Sjimon Peres ineens het woord tot hem richtte. De gelegenheid: een VN-conferentie over de dialoog tussen religies.

Tevoren hadden Israëlische media luid gespeculeerd of de Saoedische koning wel zou blijven zitten tijdens de toespraak van de Israëlische president. Misschien zou het zelfs tot een openlijke ontmoeting komen tussen Abdoellah bin Abdoel Aziz en Sjimon Peres? Zitten bleef Abdoellah, tot een openlijke ontmoeting kwam het niet. De twee landen verkeren officieel nog altijd in staat van oorlog.

En zo sprak Peres tot de koning. „Uwe majesteit, ik hoop vurig dat uw stem de dominante stem van de gehele regio, van alle mensen wordt.” Peres doelde op het Saoedische vredesplan dat Abdoellah zes jaar geleden lanceerde en dat officieel door de Arabische Liga is aanvaard, een vergaande handreiking.

Het plan komt erop neer dat de Arabische wereld vrede met Israël sluit als dit land zich terugtrekt naar de grenzen van 1967 en een Palestijnse staat op de Westoever en in Gaza, met Oost-Jeruzalem als hoofdstad, erkent. Israël wees het plan indertijd af, vanwege de eis tot volledige terugtrekking, en de verwijzing naar VN-resolutie 194. Die spreekt over het recht van terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen en dat betekent in Israëlische ogen het einde van het Joodse karakter van Israël.

Maar de afgelopen tijd is het Saoedische plan ineens heel erg in trek bij Israëlische politici. Niet alleen Peres, ook andere Israëlische leiders omarmen het nu als ideaal raamwerk voor het vredesproces, waarbinnen ook het moeizame overleg met de Palestijnen betekenis krijgt. Want Saoedische bronnen hebben duidelijk gemaakt dat zij ’aanpassingen’, zoals uitruil van land, niet uitsluiten als de Palestijnen en Israël het daarover eens worden.

Volgens Israëlische bronnen is dat precies de waarde van het overleg tussen Israël en de Palestijnen: het uitwerken van een principeakkoord. Met behulp van de ’Arabische paraplu’ kan dan het probleem van de interne Palestijnse verdeeldheid tussen Fatah en Hamas en de politieke onmacht van president Abbas om namens de Palestijnen te besluiten, worden omzeild. Want ook Hamas zal aan een door de Arabische wereld gesteunde vrede moeten geloven.

Toekomstmuziek? De dirigent schijnt er al te zijn: Barack Obama. Volgens The Sunday Times heeft Obama afgelopen zomer tegen Abbas gezegd dat Israël wel gek zou zijn om zo een kans op vrede met de islamitische wereld te laten lopen. Vooraanstaande adviseurs zouden Obama onlangs hebben aangeraden om het Arabische vredesplan hoog op zijn agenda te zetten.

Het alternatief is minstens zo reëel: een oplaaien van het geweld in en rond Gaza, waar het huidige bestand aan het afbrokkelen is en een nieuwe Israëlische inval een kwestie van tijd is; een ineenstorten van het regime van Abbas op de Westoever, wiens presidentstermijn officieel komende maand afloopt; en verkiezingen in Israël in februari, waarbij het rechterblok onder leiding van Bibi Netanjahoe op een overwinning afstevent. Wellicht zijn dit genoeg argumenten om Obama te overtuigen om niet te lang te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden