Nieuw leger van Congo doet net alsof het nog oorlog is

De VN helpen Congo bij het opzetten van een leger, dat het regeringsgezag moet herstellen in het rechteloze land. Maar de nieuwe regeringssoldaten maken zich op grote schaal schuldig aan verkrachtingen.

De 22-jarige Nyanzaï Solange was ’s middags naar de markt geweest en liep met een emmer bananen op haar hoofd naar huis, toen ze bij een brug twee regeringssoldaten tegenkwam. De militairen sleurden haar naar een bosje, scheurden de kleren van haar lijf en verkrachtten haar. „Het deed ontzettend pijn”, zegt Solange. „Maar ze zeiden dat ze me dood zouden schieten als ik lawaai zou maken. Eentje hield een geweerloop tegen mijn hoofd.”

Solange vertelt haar verhaal in een vluchtelingenkamp bij het plaatsje Kotoni in het tropisch groene noordoosten van Congo. De meeste van haar dorpsgenoten zijn de afgelopen maanden ook hierheen gevlucht. De vluchtelingen vertellen jarenlang te zijn geterroriseerd door een rebellenbeweging. Huizen werden geplunderd, mannen vermoord, vrouwen verkracht. Ze waren in eerste instantie dan ook blij toen eind vorig jaar het regeringsleger arriveerde. Maar de regeringssoldaten bleken net zo wreed als de rebellen.

Nyanzaï Solange heeft sinds de verkrachting pijnlijke ontstekingen in haar vagina. „Wij dachten dat de regeringssoldaten vrede brachten”, fluistert ze, starend naar de grond voor haar voeten

De Democratische Republiek Congo was van 1996 tot 2003 het toneel van twee oorlogen, die het leven kostten aan naar schatting 3 miljoen mensen. Het is nu officieel vrede, maar in verschillende delen van het immense Afrikaanse land woedden nog lokale oorlogen.

De strijd in de provincie Ituri, waar Nyanzaï Solange woont, is zo’n conflict. Een vredesmacht van de Verenigde Naties heeft in Ituri de afgelopen jaren met een combinatie van demobilisatie-uitkeringen en militaire operaties zo’n 17.000 strijders ontwapend. De VN helpen de regering bovendien bij de integratie van ex-rebellen in een nieuw leger. Maar de laatste maanden laait het geweld weer op. En er wordt opnieuw massaal verkracht.

„Toen de oorlog hier in deze provincie begon, ging de strijd tussen de twee belangrijkste stammen”, zegt een prominente lokale mensenrechtenactiviste. „Strijders verkrachten vrouwen en staken geweerlopen en stokken in hun vagina om hen onvruchtbaar te maken en de andere stam te vernederen en verzwakken. Maar het etnisch conflict is op de achtergrond geraakt. De meerderheid van de verkrachtingen wordt nu gepleegd door het regeringsleger. De soldaten zeggen dat ze zo slecht betaald worden dat ze gedwongen zijn burgers af te persen. Maar waarom ze dan ook moeten verkrachten, begrijp ik niet.”

In het kamp bij Kotoni vertelt de 41-jarige Majosi Kyanya in november uit haar dorp te zijn gevlucht. Toen Kyanya na enige tijd samen met haar dochter terugging om voedsel te halen, werden de twee vrouwen gegrepen door regeringssoldaten en beiden verkracht. De moeder maakt zich nu grote zorgen over de toekomst van haar dochter. „Het hele dorp weet dat mijn dochter is verkracht. In onze cultuur is dat een grote schande. Ik ben bang dat ik geen echtgenoot meer voor haar zal vinden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden