Nieuw landbouwbeleid moet ontkiemen

reportage | Als Brussel ergens dominant is, is het in het landbouwbeleid. De Britten zijn er nog niet uit hoe hun landbouwpolitiek er straks uit moet zien.

Boerderij Abbot Lodge maakt ambachtelijk ijs van Jerseykoeienmelk. "Als je eens wist door hoeveel hoepels ik heb moeten springen om dat te mogen doen", bromt eigenaar Steven Bland. Hij heeft een hekel aan overmatige administratie, dat is een van de belangrijkste redenen waarom hij voor vertrek uit de EU heeft gestemd.

Dat deed een meerderheid in de omgeving van Penrith, in het uiterste noorden van Engeland. Zeker onder boeren. Frustratie over excessieve regels is een veelgehoorde klacht. De meeste Blijf-stemmers die je hier tegen het lijf loopt, zijn gepensioneerden uit het zuiden die voor de natuur hierheen verhuisd zijn; de golvende groene heuvels en het merengebied.

Toerisme, natuurbeheer en landbouw is waar deze regio van leeft, en het geld daarvoor komt grotendeels uit Brussel.

Maar dat betekent niet dat de EU hier geliefd is. Zo goed gaat het namelijk niet met de landbouw rond Penrith.

Sector zit klem

In Carrs Billington, een winkel voor landbouwartikelen, zijn klant en personeel het erover eens dat het buiten de EU niet slechter kan gaan dan nu. "De lage melkprijzen, dat is wat hier vooral pijn doet", zegt medewerker Jennifer Cowan. Het Verenigd Koninkrijk gebruikt meer melk dan het nu produceert. Sluit de grenzen voor import en de prijs gaat omhoog, is alom de gedachte.

Veel boeren in de omgeving zijn in de afgelopen jaren gestopt, zegt Bland in zijn ijssalon/theehuis op zijn boerderij. Met hem gaat het redelijk, mede door die diversificatie, maar dat is niet dankzij het Brusselse landbouwbeleid. "Ik krijg nauwelijks subsidies. Hier en daar een bedragje voor specifieke dingen, maar het is zo'n ondoorzichtig proces dat je er geen vat op krijgt."

Erg vindt hij dat niet, maar het probleem is voor hem dat de subsidies die wel worden uitgedeeld de markt verstoren en innovatie tegenhouden. "Ze houden de grondprijs kunstmatig hoog. Er stond hier laatst een stuk land te koop waar allemaal subsidies voor natuuronderhoud op zaten. Je kreeg er gewoon een gegarandeerd rendement op zolang je niets veranderde. Als innovatie niet wordt beloond zit je klem. Dat zijn de verborgen kosten van die subsidies."

Slimme subsidies

Of de Brexit dat probleem oplost, is maar de vraag. Hoe marktgeöriënteerd Britten ook zijn vergeleken met het continent, het zit er zeker in dat het Verenigd Koninkrijk met zijn eigen subsidieregeling komt. Dat niet doen zou - in ieder geval op de korte termijn - een slachting teweegbrengen. De grondprijs zou niet zakken maar instorten. Een groot deel van de boerenbedrijven zou omvallen als de subsidiekraan dichtging. Volgens een inschatting van consultant Agra Europe mogelijk 90 procent.

Minister van landbouw en Brexiteer George Eustache heeft al aangekondigd 2 miljard pond te zullen vinden voor landbouwsubsidies, tegenover de 3 miljard die Britse boeren nu aan directe betalingen uit Brussel ontvangen. Hoe dat geld gaat worden ingezet is nog niet duidelijk. Er wordt veel gesproken over slimmere en simpeler regels die innovatie en competitie moeten stimuleren, maar iedereen heeft zijn eigen verlanglijstje. Als elke lobby een beetje zijn zin krijgt, zit het Verenigd Koninkrijk binnen te kortste keren met een subsidieregeling die nog ingewikkelder is dan die van de EU.

"Oh zeker", lacht Bland. "Het zou kunnen dat we in een nog slechtere situatie terecht komen. Ik verwacht wel dat we iets minder regelgeving krijgen, hoewel zelfs dat niet zeker is. Vertrekken is dan ook geen oplossing op zich. Maar waar het om gaat is dat we invloed op het beleid krijgen, onze stem kunnen laten horen. Londen is al heel ver van hier, maar Brussel is nog veel verder. Onze kans om een vitalere landbouwsector te krijgen is nu groter."

Roemenen en Polen welkom

De Britse landbouwsector is extreem afhankelijk geworden van buitenlandse werknemers, vooral Oost-Europeanen. "Boeren hebben die seizoensarbeid heel hard nodig", benadrukt voorzitter Meurig Raymond van de Nationale Boerenbond NFU keer op keer. "Ik weet niet of we Britten kunnen overhalen om dat werk te doen."

Een kleine steekproef in Penrith doet vermoeden dat het er niet genoeg zullen zijn. Het stadje telt heel wat Polen en Letten, en de meesten hebben werk. Voormalige schaapsherder Mark Graham was gek op zijn baan, maar werd taxichauffeur omdat hij de toekomst van de sector somber inzag. "Mijn baas kon geen Engelsman vinden om me te vervangen."

De NFU moet nog met een wensenlijst komen voor het nieuwe landbouwbeleid, maar voorzitter Raymond laat doorschemeren dat een verzoek om EU-werknemers toegang te geven tot het Verenigd Koninkijk daarbij zal zitten. Die boodschap is waarschijnlijk niet wat veel Brexiteers buiten de landbouwsector willen horen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden