Nieuw-katholiek, bloedfanatiek en op de adreslijst van Breivik

OM overweegt onderzoek naar drie ultra-rechtse Nederlanders

NB: Bij dit artikel is een correctie geplaatst: In Trouw wordt in het artikel 'Neo-katholiek, bloedfanatiek en op de adreslijst van Breivik' de naam Marcel Bas genoemd. Marcel Bas is echter geen neo-katholiek; hij noemt zichzelf atheïst. Bas heeft geen bedreigingen geuit tegen katholieken of priesters.

Het Openbaar Ministerie bekijkt of er strafrechtelijk onderzoek moet komen naar de drie Nederlandse orthodoxe neo-katholieken Erik van Goor, Tom Zwitser en Marcel Bas die op de adreslijst stonden van de Noorse massamoordenaar Anders Breivik.

De drie zeggen niet te begrijpen hoe ze daarop terechtkwamen. Maar is dat wel zo vreemd?

Breivik citeerde in zijn egodocument uitvoerig zijn ideologische inspiratiebronnen: de bloggers Fjordman en Paul Belien. De laatste is niet alleen adviseur van Geert Wilders, maar heeft ook banden met de drie Nederlandse neo-katholieken - Van Goor wordt zelfs geregeld geciteerd op Beliens blog.

Bovendien putten ze uit hetzelfde extreem-rechtse gedachtegoed. Ze keren zich tegen de multiculturele samenleving en bepleiten een terugkeer naar 'het oude Europa'. Niet de moslims zijn de vijand, maar de liberale en vrijzinnige Europeanen die de moslims hebben toegelaten. In talloze geschriften keren Fjordman en Belien zich tegen de moderne democratische maatschappij, tegen de huidige man-vrouwverhoudingen en tegen homo's. De Belgische politie stelt een onderzoek in naar Belien omdat zijn naam tachtig keer voorkomt in Breiviks manifest.

De rooms-katholieke cultuurtheoloog Frank Bosman en informatiewetenschapper Eric van den Berg vroegen zich eind vorig jaar al af of het orthodox-katholieke magazine Catholica, waarvan Erik van Goor (42) begin 2010 hoofdredacteur werd, een dekmantel is voor extreem-rechts. Van Goor bracht Zwitser mee als eindredacteur. "Sinds het aantreden van Van Goor en Zwitser staat de site van Catholica vol met extreme uitlatingen, polariserende meningen, gestaalde kaders en weinig katholieke barmhartigheid", stellen Bosman en Van den Berg, die op de site geregeld werden beledigd. Zo zou Bosman 'de antichrist' zijn. Van Goor heeft de laatste dagen al zijn artikelen van de Catholica-site verwijderd.

Ook historicus Ewout Klei had Van Goor en Zwitser al op de korrel vóór de aanslagen in Noorwegen vanwege hun extreme ideeën. Klei vraagt zich af of extreem-rechtse bloggers met hun 'militante retoriek en oorlogsmetaforen' een klimaat creëren "dat gekken als Breivik misschien wel het mentale laatste zetje geeft om strijdbare woorden in daden om te zetten".

Klei had overigens nog meer Nederlandse namen verwacht op de verzendlijst van Breivik.

Taliban-katholieken
Van Goor, Zwitser en Bas zijn van protestantse komaf en maakten in 2009 de overstap naar het rooms-katholicisme. "Het grappige van katholiek worden is dat je nog meer in jezelf gaat geloven maar er de last niet meer van hoeft te dragen", zei Zwitser over zijn bekering. De nieuwbakken rooms-katholieken zijn bloedfanatiek en spugen op alles wat vrijzinnig is. Priesters en medekatholieken die naar hun smaak te vrij in de leer zijn, zijn openlijk door hen bedreigd via Twitter en in blogs. Frank Bosman, onlangs op de Nacht van de Theologie uitgeroepen tot 'meest spraakmakende theoloog' moest het geregeld ontgelden op de Catholica-site. Bosman kwalificieert Van Goor en aanverwanten als 'taliban-katholieken'. "Zij lijken terug te verlangen naar het rooms-katholicisme uit het Concilie van Trente, dat de rol van de kerk als grote civilisator en wetgever benadrukte net als het absolute gezag van de paus."

Wat is Catholica?
Catholica is een publicatie van de stichting Kerk en Geloof en de stichting Internationaal Katholiek Informatiebureau. Het orthodoxe blad verschijnt tien keer per jaar en heeft een oplage van tweeduizend.

De traditionalistische visie op de liturgie die het blad geregeld uit, vertegenwoordigt een gangbare, maar kleine stroming in de rooms-katholieke kerk.

Op de website worden politiekere geluiden geuit, onder aanvoering van Van Goor en Zwitser. Eerder werkte het duo samen aan de website Bitter Lemon/Nucleus en Open Orthodoxie. Die sites hebben niets te maken met rooms-katholicisme maar alles met het verspreiden van het conservatieve gedachtegoed over Nederland en Vlaanderen.

Op de site werd, wat het genootschap noemt, de 'Avondlandcultuur' verdedigd.

De term Avondland verwijst naar Oswald Spenglers boek 'Untergang des Abendslandes' waarin wordt gesteld dat de Europese cultuur op zijn einde loopt. Alle stukken van Bitter Lemon/Nucleus zijn op initiatief van Van Goor overgeheveld naar de site van Catholica.

Logo van de orthodox-katholieke website Catholica.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden