Nieuw handelsverdrag drijft de prijs van Amerikaanse friet in Japan op

Een klant eet 'Halloween'-frietjes bij McDonald's in Tokio.   Beeld REUTERS
Een klant eet 'Halloween'-frietjes bij McDonald's in Tokio.Beeld REUTERS

Elf landen rond de Stille Oceaan hebben een groot handelsverdrag getekend. Zonder Trump gaan ze hun eigen weg.

Ook in Japan houden ze van patat en de meeste friet komt er uit de Verenigde Staten. Nog wel, want gisteravond ondertekenden elf landen rond de Stille Oceaan een nieuw handelsverdrag in Chili: de herziening van het Trans-Pacific Partnership (TPP). Een van de gevolgen: scherpe concurrentie voor Amerikaanse frietproducenten en goedkopere patat in Tokio.

Toen president Trump het TPP-verdrag in zijn eerste werkweek in het Witte Huis afschoot, leek dat het einde. Ook omdat veel deelnemers juist de toegang tot de Amerikaanse markt zo aanlokkelijk vonden. Maar onder aanvoering van Japan werd de draad opgepakt. Zonder Amerika zijn er nu elf over: TPP-11 dus. Hoe verschillend deze landen ook zijn - Australië, Brunei, Canada, Chili, Maleisië, Mexico, Japan, Nieuw-Zeeland, Peru, Singapore en Vietnam – allemaal zien ze de voordelen. Volgens de Australische overheid maakt het nieuwe verdrag korte metten met 98 procent van de onderlinge handelstarieven.

De Amerikaanse president gaat in de wereldhandel zijn eigen gang, zoals ook blijkt uit zijn aankondiging van hoge invoertarieven voor staal. In plaats van slechte deals met veel landen tegelijk, doet hij liever een-op-een zaken. Maar een gevaar is dat de VS zo het initiatief verliezen.

Patatheffing

Amerikaanse aardappelexporteurs gaan de gevolgen voelen, waarschuwt het bureau buitenland van het Amerikaanse ministerie van landbouw. De aardappels die Japan zelf verbouwt, verdwijnen vooral in chipszakken. Voor friet of aardappelpuree is het afhankelijk van import. Van de 608 miljoen dollar aan aardappelproducten die Japan vorig jaar invoerde, kwam 70 procent uit de VS. De helft van de Amerikaanse aardappelexport naar Japan betreft bevroren friet.

Voor deelnemers aan TPP-11 gaat Japan de invoerheffingen op aardappelproducten stapsgewijs afbouwen tot nul, meldt het Amerikaanse ministerie. Ook voor landen van de EU, dat in december een handelsverdrag met Japan sloot, verdwijnen de tarieven. Maar voor de VS blijft de patatheffing van 8,5 procent staan. Bij aardappelmeel gaat het zelfs om 20 procent. Dat betekent dat Amerika meer concurrentie krijgt van Canada, Nieuw-Zeeland, België en Nederland. België exporteert nu voor 25 miljoen dollar aan patat naar Japan, Nederland voor 19 miljoen: samen is dat 18 procent van de Japanse frietimport.

TPP-11, dat officieel Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership is gaan heten, creëert een handelsblok van bijna 500 miljoen mensen en een bruto binnenlands product van 10 biljoen dollar, zo'n 13 procent van het wereldwijde totaal.

De VS staan in Azië aan de zijlijn, dat is het nettoresultaat van Trumps America First-handelspolitiek, schrijft analist Ryan Hass voor het Amerikaanse Brookings-instituut. Veel van hun vaste handelspartners in Azië versterken hun eigen economische integratie, "met of zonder de VS".

Als Trump roept dat hij wil inzetten op bilaterale verdragen, dus tussen twee landen, vergeet hij volgens Hass dat die handelsvorm aan kracht heeft verloren. Dat komt doordat de productieketens in Azië zijn opgeknipt en verdeeld tussen vele landen. De analist vindt het strategisch onhandig dat Trump zo ook de Aziatische afhankelijkheid van China vergroot.

Verzet

TPP-11 treedt in werking 60 dagen nadat zes van de 11 leden het hebben geratificeerd. Demonstranten in de Chileense hoofdstad Santiago zeiden woensdag tegen de website Soy Chile dat ze zich tot die tijd blijven verzetten tegen het verdrag. Instellingen zoals het IMF en de Wereldbank erkennen dat handelsverdragen negatieve effecten kunnen hebben en roepen overheden op om werknemers en sectoren die het moeilijk krijgen, te ondersteunen.

Japan probeert klappen op te vangen door het ministerie van landbouw in drie jaar tijd ruim 8 miljard dollar extra toe te spelen. Daarmee kunnen onder meer Japanse kaasboeren hun machines moderniseren en betere kwaliteit leveren. Zodat ze niet worden overlopen door Nederlandse kaasmakers.

Lees ook:

Met een pennestreek direct na zijn aantreden trok Donald Trump de VS terug uit het TPP-vrijhandelsverdrag. Daarmee leek het doodvonnis geveld voor de grootste vrijhandelsovereenkomst ooit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden