Nieuw: dwaaltuin bij kantoor

reportage | Op een industrieterrein in Best grazen schapen, fladderen vlinders en wordt deze zomer de eerste Philips-honing geoogst. De tijdelijke dwaaltuin is goed voor de natuur én voor het personeel.

Dwaaltuin', staat op het bord op het industrieterrein van Philips Healthcare in Best. Erachter ligt een kaal stuk grond van drie hectare. Albert Vliegenthart van De Vlinderstichting loopt met grote passen het gebied in. De lage vegetatie op de schrale grond knerpt onder zijn schoenen. Hier en daar zijn kleine berkenboompjes opgeschoten.

Tot zeven jaar geleden stond hier het hoofdgebouw van de vestiging. Daarna heeft het terrein lange tijd braak gelegen. Sinds 2014 is de officiële status 'tijdelijke natuur'. Plannen heeft Philips er voorlopig niet mee.

Door de ruigte is een wandelpad gemaaid waar Philips-medewerkers hun lunchwandeling maken. Er fladdert een rood vlindertje over het pad. "Een kleine vuurvlinder." Vliegenthart ziet het in één oogopslag. Het vlindertje strijkt neer op een gaspeldoorn en beweegt de vleugels langzaam heen en weer. "En kijk, daar gaat een icarusblauwtje", wijst Vliegenthart. In totaal telde hij zeventien vlindersoorten op het bedrijventerrein: hooibeestje, dagpauwoog, kleine vos en een typisch Brabantse soort als het oranje zandoogje - naar zijn zeggen een opmerkelijk hoog aantal.

Graslandvlinders

De dwaaltuin is ideaal voor vlinders en andere insecten. Uit de arme zandgrond is een grote variëteit aan kruidenplanten opgekomen en de kale stukjes grond warmen in het open veld snel op. Bijna alle graslandvlinders van Nederland komen er voor - soorten die het moeilijk hebben door de versnippering van het landschap en stikstofdepositie. De vlinder fungeert in dit gebied als vlaggenschip voor andere soorten. Als het goed gaat met de vlinders, gaat het ook goed met de bijen, hommels, vogels en andere dieren, is het idee.

Door bedrijven actief te benaderen en te stimuleren hun braakliggende kantoorterreinen in te richten als bloemrijke tuinen, hoopt De Vlinderstichting de schade die de Nederlandse natuur lijdt, stukje bij beetje te herstellen. "De natuur in ons land is erg versnipperd geraakt. Dit soort stukken grond zijn daarom super belangrijk." Dat de natuur van Philips tijdelijk is, op een industrieterrein ligt en grenst aan een snelweg, hindert volgens Vliegenthart niet. "Door de biodiversiteit plaatselijk te verhogen, fungeert zo'n gebied als stapsteen voor dieren om zich naar de omgeving te verspreiden. Een bedrijventerrein ligt makkelijk tien of twintig jaar braak. In de tussentijd heeft de natuur pure winst geboekt." De speciale ontheffing 'tijdelijke natuur' zorgt ervoor dat de grondeigenaar niet in de problemen komt met de Flora- en Faunawet.

Streekeigen plantensoorten

Philips Healthcare is niet het enige bedrijf dat de afgelopen jaren op advies van De Vlinderstichting een natuurgebied heeft ingericht. Ook Philips Drachten, Cofely, ABN Amro en de havenbedrijven van Rotterdam, Groningen en Amsterdam hebben dat gedaan.

De Vlinderstichting adviseert eenvoudige ingrepen te doen om de natuurwaarden op het terrein te verhogen. Bij Philips is achterin de Dwaaltuin een bloemenmengsel met streekeigen plantensoorten ingezaaid, die extra waardevol zijn in het voorjaar wanneer de natuurlijke vegetatie nog arm is aan nectar. Over een paar maanden kleurt het gebied geel en paars van het Jacobskruiskruid, Sint-Janskruid en struikheide. Ook zijn er wadi's gegraven die bij regenval gevuld raken met water. "Ook al staat het water er maar twee weken in, dat is genoeg voor sommige libellen om hun eitjes af te zetten", zegt Vliegenthart. "Kikkers kunnen zich erin voortplanten, vogels kunnen er drinken."

Medewerkers van Philips hebben geholpen bij een nestkastenactie: aan bomen zijn vogelhuisjes gespijkerd. Van oude stoeptegels is een vleermuizenkelder gebouwd. En sinds een paar weken staan in de dwaaltuin twee bijenkasten, geregeld via een medewerker.

"Aan het eind van de zomer oogsten we onze eerste pot Philips-honing", grapt campus-directeur Bert Tip. Hij is blij met de transformatie van zijn terrein. Philips Best is met 3200 medewerkers en een terrein van 40 hectare de grootste Philipscampus ter wereld. In Best worden innovatieve producten voor de gezondheidszorg ontwikkeld en gemaakt, zoals röntgenapparatuur, MRI-scanners en software. De tijdelijke natuur en de diervriendelijke ingrepen passen bij het groene park dat Tip wil creëren.

"Van een jaren zeventig industriegebied veranderen we langzaam in een campus die klaar is voor de toekomst. Een paar weken geleden reden er nog vrachtwagens dwars over het terrein. Nu leiden we die langs de zijkant. We planten overal heidestruikjes zodat we meer integreren in de omgeving. Hier vlak achter begint de Aarlesche Heide."

Met 'greenwashing' heeft het niets te maken, volgens Tip. "Natuurlijk is het niet onze core-business om natuur te bevorderen, maar we proberen op een efficiënte, betaalbare manier een inspirerende omgeving voor onze medewerkers te creëren."

Heideschapen

Ook de kudde Kempische heideschapen doet het goed onder medewerkers. Twee keer per jaar begrazen ze alle groenstroken op het industrieterrein. "Als je ziet hoeveel positiviteit het mensen geeft als ze in de pauze een schaap kunnen aaien of voeren..." De schapen zorgen ervoor dat de grond op het terrein schraal blijft en dat Philips geen lawaaiige grasmaaier hoeft in te zetten om de ruigte te bedwingen. Ook weer een idee van De Vlinderstichting.

We lopen verder langs een strook hoge bomen als Vliegenthart plotseling stilhoudt. "Ik hoor een gekraagde roodstaart", jubelt hij. Uit de bomen klinkt luid gekwetter. Ook een goudhaantje probeert met hoge tonen boven het gesuis van de snelweg uit te komen. Directeur Tip kijkt trots. "Op welk industrieterrein hoor je nou zo veel verschillende vogels?"

'Kijk eens hoeveel positiviteit het mensen geeft als ze in de pauze een schaap kunnen aaien of voeren'

Het Philipsterrein in Best is tijdelijk veranderd in een groene oase. Uit de arme zandgrond is een grote variëteit aan kruidenplanten opgekomen.

Tijdelijke natuur

In het verleden heeft de Flora- en Faunawet voor heel wat vertraging van bouwplannen gezorgd. Beschermde diersoorten als de korenwolf of de zeggekorfslak legden miljoenenprojecten stil. Om te voorkomen dat deze dieren zich op hun braakliggende grond vestigen, spuiten grondeigenaren soms liever gif of maaien ze consequent de boel plat.

Met de ontheffing voor tijdelijke natuur wordt gehoopt deze averechtse werking van de Flora- en Faunawet te verhelpen. De ontheffing zorgt ervoor dat grondeigenaren die op hun braakliggende terreinen natuur laten ontstaan, niet in de problemen komen met de Flora- en Faunawet. Als de eigenaar plannen heeft met zijn terrein, kan hij tijdig maatregelen nemen om te voorkomen dat er nog vogels gaan broeden of rugstreeppadden zich er vestigen. In de tussentijd laat hij de natuur volledig haar gang gaan.

Bureau Stroming, ARK Natuurontwikkeling en InnovatieNetwerk ontwierpen de regeling voor tijdelijke natuur. Havenbedrijf Amsterdam was het eerste bedrijf dat in 2009 een generieke ontheffing kreeg. In de Green deal Tijdelijke Natuur spraken De Vlinderstichting, De Twaalf Landschappen, Groningen Seaport, Port of Amsterdam, Cascade, Roelofs, Economische Zaken en InnovatieNetwerk af zich in te zetten voor de promotie van tijdelijke natuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden