Nieuw dieptepunt in Rotterdamse politiek is tekenend voor spanning in gemeenteraden

Het Rotterdamse stadhuis

Lekken naar de pers, ruzies en een collectieve aangifte. Het gedoe in Rotterdam past in een landelijk patroon. ‘De oppositie ruimte geven, dat kan helpen.’

Een collectieve aangifte van de voltallige oppositie tegen oud-wethouder Adriaan Visser die gemeentelijke stukken zou hebben gelekt na de pers. Daarmee kwam de strijd in het Rotterdamse stadhuis gisteren tot een nieuw hoogtepunt, of beter gezegd dieptepunt. Visser hield zich trouwens van zijn kant ook niet stil. Woensdag gaf hij iedereen die ‘voorbarig’ had gehandeld nog even een fors standje in een aparte verklaring.

Visser vertrok vorige maand nadat bekend werd dat hij degene was die een rapport over een omstreden vastgoeddeal aan de pers had gegeven. Een zaak die zorgde voor veel beroering, omdat mogelijk ook andere wethouders en raadsleden bij het lek betrokken zouden zijn. Daarom gaven de overblijvende wethouders en burgemeester Achmed Aboutaleb de opdracht tot een onderzoek naar het lek.

Het stuk was niet vertrouwelijk, bleek deze week uit dat onderzoek. Een conclusie waaraan Visser de oppositie fijntjes herinnerde in zijn verklaring. Overigens oordeelde de Rotterdamse Rekenkamer eerder dat het stuk wél vertrouwelijk was. De raadsleden reageerden gisteren daarom als door een wesp gestoken. Visser en de zittende wethouders weten heel goed dat het stuk wél vertrouwelijk was, stellen de zeven partijen die niet in het college zitten.

Wellevendheid

“Aangifte doen, dat gaat wel ver”, zegt de Leidse universitair docent staats- en bestuursrecht Geerten Boogaard. Hij was vorig jaar een van de samenstellers van het handboek ‘De gemeenteraad’ en vermoedt dat in wel meer gemeenteraden de gemoederen steeds verder oplopen.

Universitair docent staats- en bestuursrecht Geerten Boogaard: ‘Raadsleden willen steeds vaker een afspiegeling zijn van wat op straat wordt geroepen.’

“Het wordt heftiger. De ruimte en wellevendheid die eerder bij het debat hoorden, nationaal maar ook lokaal, zijn sterk afgenomen. Raadsleden willen steeds vaker een afspiegeling zijn van wat op straat wordt geroepen. ‘Wat men daar zegt, moet ik hier kunnen zeggen’, is hun inzet.”

De ruzie in Rotterdam heeft een voorgeschiedenis. Grote lokale winnaar Leefbaar belandde na de collegevorming vorig jaar in de oppositie. Paul Rosenmöller en Pieter Duisenberg, die als informateurs het college van zes partijen vormden, toonden zich vorig jaar al geschrokken van de ‘weerstand, blokkades en aversie’ in de Rotterdamse gemeenteraad. Ze adviseerden de verhoudingen te normaliseren en het ‘open, inhoudelijke debat’ de norm te laten zijn.

Boogaard zat zelf een aantal jaren terug in de Leidse gemeenteraad, waar de verhoudingen ook onder het nulpunt daalden. Zijn stad kreeg in 2011 de ‘eer’ om met gemeenten als Delfzijl en Den Helder, waar al veel langer ruzie is tussen raad en college, genoemd te worden in het promotie-onderzoek ‘Bestuurlijk Gedonder’ van de toenmalige Bussumse burgemeester Milo Schoenmaker.

“Er is in Leiden toen geconcludeerd dat het belangrijk is de oppositie ook ruimte te geven. Dat zie je volgens mij ook in andere gemeentes, dat een coalitie alles dichttimmert en dat de overige partijen niets meer in te brengen hebben. Die hebben dan feitelijk geen invloed meer en moeten jaren wachten, tot de volgende verkiezingen. Dat is niet goed voor de verhoudingen.”

Vertrouwelijkheid

In Leiden is besloten om een aantal collegevoorstellen open aan de raad voor te leggen, waarbij er verschillende meerderheden mogelijk waren. Zo kreeg de oppositie ook iets te zeggen. In Rotterdam zitten zes partijen in het huidige college, zodat er flink wat vooroverleg nodig is. “Het is een illusie te denken dat achterkamertjes helemaal onnodig zijn”, zegt Boogaard. “Soms heb je juist vertrouwelijkheid nodig. Maar dat betekent niet dat je alle notities en standpunten onderling op elkaar moet afstemmen zodat de rest er niets meer over te zeggen heeft.”

De Rotterdamse oppositie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet. Eerder deden burgers al aangifte. Het lekken van vertrouwelijke stukken als wethouder is een ambtsmisdrijf. D66’er Visser stapte begin februari op toen uitkwam dat hij gelekt had. Gisterochtend is oud-gemeentesecretaris van Amsterdam, Arjan van Gils, beëdigd in de gemeenteraad als zijn opvolger. Van Gils (63) was eerder ook zeven jaar de hoogste ambtenaar in Rotterdam.

Lees ook:

Lek-affaire kost Rotterdam niet nóg een wethouder.

Harde woorden vorige maand in de Rotterdamse gemeenteraad tijdens een buitengewone raadsvergadering over de lek-affaire. Een tweede wethouder kreeg een spervuur van vragen over zich heen, maar een motie van afkeuring haalde het net niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden