NIEUW BELEID IN HET AMSTERDAMSE BOS WIL NATUURBELEVING WEER SPANNEND MAKEN

Ik ben bijna even oud als het Amsterdamse Bos. Ik woonde als kind vrijwel aan de rand ervan en ken het van mijn vroegste kinderjaren af. Delen ervan heb ik zien aanleggen en in de weekeinden speelden we levensgevaarlijke spelletjes met de onbeheerd op de rails achtergebleven kiepwagentjes. In mijn herinnering was het een avontuurlijke tijd.

Met vriendjes zwierf ik over de Koenenkade, waar nu de omstreden Vietnamweide is, langs het Nieuwe Meer en de Ringvaart, door de toen nog toegankelijke rietlanden van de Poel.

We vingen ringslangen, ontdekten nestjes van dwergmuizen en de schuilplaats van een bunzing, vonden een nest steenuilen op de zolder van een verlaten boerderij, lagen met de neus op de grond te kijken hoe doodgravers een muis de grond in werkten. We redden enorme karpers die tegen de roosters van het gemaal bij de Koenensluis werden vastgezogen en lieten die weer zwemmen in het Nieuwe Meer. Het was vooral in het Amsterdamse Bos, dat ik mijn kennis van de natuur opdeed.

Avontuur

Het avontuur lijkt nu niet meer voor de hand te liggen in het volwassen Amsterdamse Bos. Toch weet ik zeker dat er jongetjes zijn als wij toen waren, die vol spanning rondkijken op het Eiland van Bakker, waar in het voorjaar de nachtegalen broeden en in de winter tientallen kuifeenden vlak onder de meeroever voedsel zoeken.

Het is een ander bos dan in mijn jeugd. Het bos is af. Maar dat wil niet zeggen dat er niets meer te doen valt. Een recreatiebos met een meer dan regionale betekenis moet beheerd worden op een manier die past bij zo'n bos en bij de maatschappij, zoals die op dat moment is. Er is een nieuwe koers voor het beheer uitgestippeld, die tijdens een persexcursie door het hoofd van het Amsterdamse Bos, Roos van Oosten, en ecoloog Remco Daalder werd toegelicht.

Het Amsterdamse Bos heeft vier belangrijke functies: groene buffer tussen stedelijke gebieden en Nederlands grootste vliegveld, sport-, openluchtrecreatie- en natuurgebied. De sleutel van het nieuwe beheer is de verdeling van het bos in vier zones met daaraan verbonden prioriteiten.

Zonering

De bosrandzone, onder druk van de stadsrand, is het deel met de grote sportvoorzieningen. In het Wagenerstadion vinden internationale hockeywedstrijden plaats. De Bosbaan is verscheidene malen per jaar het toneel van nationale en internationale roeiwedstrijden. Sport en recreatie krijgen in de bosrandzone voorrang boven alles. Het Wagenerstadion zal worden gerenoveerd en de Bosbaan moet met 26 meter worden verbreed om te kunnen voldoen aan internationale eisen.

Insprekers in het concept-beleidsplan bleken daar niets voor te voelen. Er waren maar een paar insprekers voor verbreding, de anderen zagen liever elders een nieuwe Bosbaan. In Almere of in het Spaarnwouderbos bijvoorbeeld.

Restaurant

In de parkboszone krijgen (openlucht)recreatie en landschap voorrang boven de belangen van de natuur. Een voorbeeld daarvan is het plan voor de bouw van een restaurant aan de Grote Vijver, waarvoor 400 bomen zullen worden gekapt. Daar kun je wel dramatisch over doen, zoals gebeurde tijdens de inspraak, maar op die plek aan de Grote Vijver, midden in een gebied waar nu al intensief gerecreeerd wordt, kan zo'n etablissement, mits het niet elitair wordt, weinig kwaad.

De meest positieve kant van het concept-beleidsplan is dat in ongeveer de helft van het bos natuur en natuurrecreatie prioriteit krijgen. In die natuurboszone zullen grote grazende zoogdieren de werkelijke beheerders worden. Stervende bomen zullen blijven staan of gewoon omvallen en blijven liggen. Langs de bosranden zullen allerlei hoge kruiden vrij kunnen opschieten en vlinders en andere insekten trekken. Het bos zal er een ruig karakter krijgen en weer spannend worden.

Grote zoogdieren

Er zijn nu al prachtige bosgedeelten. Niet ver van de ingang, vlak ten zuiden van de Bosbaan, ligt een vrijwel ondoordringbaar bos, waar een paar jaar geleden omgestormde bomen zijn blijven liggen. In een ander bosdeel was dat al eerder gebeurd en daar toonde de leiding van het Bos vol trots hoe het hout, al bijna verteerd door verschillende soorten houtzwammen, weer werd opgenomen in de kringloop. Remco vertelde dat in een van de oudste bosdelen, bij het Openluchttheater, dit jaar voor het eerst de boomklever broedde. En in de eerste helft van juni kon je een tochtje maken langs een stuk of vijftien door grote bonte spechten bewoonde, nog rechtop staande dode berken: de op uitvliegen staande jongen riepen zo luid dat je ze gemakkelijk kon vinden.

Oeverlanden

Er zal niet veel veranderen in de vierde zone, de natuurzone, waar recreatiebelangen moeten wijken voor de natuur. Dat is nu al het geval in de gebieden die daarvoor worden aangewezen: de zuidelijke oeverlanden van het Nieuwe Meer, de polder Meerzicht en het reservaat van Amstelveense en Kleine Poel.

De doorgaande weg langs de Bosbaan, nu een druk bereden sluiproute van Amsterdam naar Schiphol, vormt een ernstige bedreiging voor overstekende dieren. Veel egels worden hier doodgereden en nogal wat bosvogels komen in botsing met het verkeer. Reeen die ooit uit een omheind deel ontsnapten, werden al enkele dagen later dood op de weg gevonden. Met name aan deze weg is het te danken dat de vos nog niet in het Amsterdamse Bos voorkomt.

Onderbreking

In het concept-beleidsplan wordt voorgesteld de weg zo te onderbreken dat recreatieve voorzieningen in het Bos zelf bereikbaar blijven, maar doorgaand verkeer onmogelijk wordt. Dit plan stuit op grote weerstand van de gemeente Amstelveen, dat de verkeersdrukte in de bebouwde kom daardoor ziet toenemen.

De heilloze plannen met de Vietnamweide staan ook in het concept-beleidsplan. De insprekers waren unaniem van mening dat de weide moet blijven. “Laat het bos met rust! De natuur in het bos kan prima zonder de mens”, meende een inspreker. Dat zal waar wezen, maar een zo intensief gebruikt recreatiebos zo dicht bij Amsterdam en Amstelveen kent geen rust. Door de bezoekers en door de ligging bij Schiphol. Het lawaai van het vliegverkeer is zo overheersend dat de bosuilen niet meer roepen, beweerde al een paar jaar geleden een vogelkenner. Ze roepen gelukkig nog wel, heb ik nog maar een paar weken geleden geconstateerd. Maar toen was er bij uitzondering eens stil in de lucht...

NATUUR DEZE WEEK

In de sloten sterft het kikkerbeet af. Aan lange uitlopers maakte het drijvende waterplantje winterknoppen, die afbreken en in de modder wegzakken, waar zij vorstvrij overwinteren. - Hop groeit in het wild in heggen en moerasbossen. De vrouwelijke planten dragen nu groene beschubde vruchten. Als je deze hopbellen fijnwrijft, ruik je een sterke, wat bedwelmende geur. - Langs spoorlijnen en op veel plaatsen aan de grote rivieren bloeit het gele bezemkruiskruid volop. Deze 'nieuwe' plant is kortgeleden uit Zuid-Afrika hier terechtgekomen en verovert snel het hele land.

- Er bloeien trouwens toch nog erg veel bloemen: op omgewerkte grond gewone zandkool, kamillen, zeepkruid, teunisbloemen en doornappel, in de duinen duinkruiskruid, koningskaars, kromhals, ossetong en slangekruid, in de bossen robertskruid, dagkoekoeksbloem en gewoon nagelkruid, aan de waterkant rode waterereprijs, beekpunge, zwart tandzaad, padderus, haagwinde en watermunt. - Er is al veel blad gevallen. Berken kleuren goudgeel, voordat het blad naar beneden dwarrelt. Krenteboompjes krijgen vaak een mooi rode tint, voordat het blad vergeelt. Het blad van de appelbes of aronia verkleurt oranjerood tot heel donker rood. Het is een opvallende kleur in moerasgebieden waar deze Noordamerikaan is ingeburgerd.

- Er zijn steeds meer paddestoelen te vinden. Tot de algemeenste soorten behoren franjehoeden, zwavelkoppen, zwerminktzwammetjes, kale inktzwammen, knol-, grote en spitsschubbige parasolzwammen, reuzenbovisten, vliegezwammen en honingzwammen. - Na een tijd gezwegen te hebben zingen de merels weer, zachtjes prevelend voor zich heen. - In bosjes met berken en elzen is de hese roep te horen van kepen, vinken uit het noorden, die hier de winter doorbrengen. Ze zijn vaak in gezelschap van de gewone vinken, die hier ook broeden.

EN VERDER

Publieksactiviteiten van het IVN: vandaag ochtendwandeling in Kerkrade, om 10 uur van hotel Winselerhof; morgen dagwandeling (paddestoelen), om 9 uur van het Raadhuisplein in Panningen; heemtuin Het Vogeleiland in het Amsterdamse Bos, Bosbus lijn 70 van 10.45 uur van NS-station Amsterdam-Zuid is om 11.10 uur op het parkeerterrein bij Meerzicht, vanwaar gidsen en deelnemers in 20 minuten naar het Vogeleiland wandelen; paddestoelendag op het landgoed Elswout in Overveen: elk heel uur van 11 uur af dialezing, aansluitend excursie, tentoonstelling, kabouterpad voor kinderen; dagwandeling rondom Gulpen, om 10.30 uur van busstation Gulpen; paddestoelenexcursie in het Spanderswoud bij Hilversum om 10 uur, aanmelden bij Otto van Asselen, 02972-64351; omgeving van Posterholt, om 14 uur van het gemeentehuis in Stein L.;

Brunsummerheide, om 14 uur van het casino aan de Moltweg te Landgraaf; themamiddag over muurplanten in en bij de IVN-gebouwtjes in het Amsterdamse Amstelpark van 12 tot 16 uur, met een tentoonstelling die tot 20 oktober duurt, om 14 uur een dialezing, verder rondleidingen en kinderactiviteiten; rondleiding Amstelveense Poel, om 14 uur tegenover de St. Urbanuskerk aan de Noorddammerlaan in Bovenkerk (bussen 171, 172 en 218 stoppen er); Apenhuizen, om 14 uur bij de oude molen in Bathmen.

- Van maandag 18 t/m zaterdag 23 oktober organiseert het IVN een natuurwerkvakantie voor jongeren op Terschelling. Verblijf in een boerderij tussen kwelder, wad en polder. De week kost F 97,50. Info: Gertjan Sinke, IVN, 020-6228115. - In het Bosmuseum bij boerderij Meerzicht in het Amsterdamse Bos is t/m 31 oktober een herfsttentoonstelling over bladverkleuring en bladval, vruchten en paddestoelen. Dagelijks van 10 tot 17 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden