Nieuw afluisterprogramma onthuld in Verenigde Staten

Telefoonbedrijf AT&T werkt samen met FBI en drugspolitie DEA

MICHAEL RAMAKER

Net nu het nieuws rondom klokkeluider Edward Snowden en de afluisterpraktijken van de Amerikaanse geheime dienst NSA lijkt te zijn weggeëbd, duikt er in de Verenigde Staten een nieuwe zaak op rondom de privégegevens van burgers. Uitgelekte documenten onthullen een samenwerkingsproject tussen de FBI, de nationale drugseenheid DEA en AT&T, het grootste telecombedrijf van de VS.

Het programma, getiteld Hemisphere, is begonnen in 2007 en bevat een database met 26 jaar aan telefoongegevens. Geregistreerd is welke telefoonnummers met elkaar belden en hoe lang de gesprekken duurden. Het totale aantal gesprekken is onbekend, maar elke dag komen er nog steeds vier miljard bij. Vele malen meer dan de informatie die de nationale veiligheidsdienst NSA tot haar beschikking heeft. Hemisphere geeft ook aan waar de telefoontjes vandaan komen.

Het project werd bekend toen de New York Times een 27 pagina's tellende PowerPoint-presentatie in handen kreeg die bedoeld was om medewerkers van AT&T te leren hoe ze met het programma moesten omgaan. Een van de dia's wijst er met klem op dat bij alle verwerkte aanvragen de naam Hemisphere in geen enkel officieel document genoemd mag worden.

Hemisphere is vooral bedoeld om de federale overheid het spoor van drugsdealers bij te laten houden. De criminelen wisselen heel snel van mobiele telefoon om onvindbaar te blijven. Door de telefoongegevens van AT&T makkelijker op te kunnen vragen, verliest de drugseenheid DEA de criminelen niet uit het oog.

Het opvragen van de gegevens gaat via zogeheten 'administratieve dagvaardingen': directe schriftelijke oproepen van de federale instanties aan het telefoonbedrijf die niet door een rechter ondertekend hoeven worden. De Amerikaanse privacywetgeving stelt dat gegevens niet privé zijn als ze al in handen zijn van bedrijven.

Daniel Richman, hoogleraar strafrecht aan Columbia University, noemt het standpunt van de wetgever niet verwonderlijk: "Vroeger waren criminelen veel makkelijker te traceren. Maar door de veranderende technologie werd het veel moeilijker om ze op te sporen. Je kan Hemisphere daarom zien als een wanhopige inhaalslag op de drugscriminelen."

Toch vraagt Richman zich af of het feit dat de Amerikaanse overheid bij zo'n grote bulk privégegevens kan, niet in strijd is met de grondwet. Die hoort Amerikaanse burgers te beschermen tegen inbreuk op hun privacy als er geen gerede verdenkingen hiervoor zijn.

Maar een woordvoerder van de Amerikaanse overheid wijst er nadrukkelijk op dat alle telefoongegevens beheerd worden door AT&T, en dus niet in handen van de regering zijn, zoals het geval was bij de NSA. En volgens zowel de overheid als het telecombedrijf is het opvragen van de gegevens volkomen legaal. Mark Siegel, de woordvoerder van AT&T, gaf in een e-mail te kennen dat zijn bedrijf, net als alle andere bedrijven, meewerkt op basis van geldige dagvaardingen die door justitie uitgegeven worden.

Hemisphere levert wel resultaat op. Zo werd in 2011 in Seattle een drugsoperatie opgerold dankzij het aftappen. Hierbij werd 136 kilo cocaïne en 1,7 miljoen euro aan drugsgeld buitgemaakt. En in maart werd een vrouw uit South Carolina opgepakt die gedreigd had scholen en ziekenhuizen op te blazen.

'We luisteren niet af'
In een toespraak in Stockholm heeft president Obama de Europeanen gisteren opnieuw verzekerd dat de VS hun privégegevens niet inkijken. "Ik kan de mensen in Europa en in de rest van de wereld zeggen dat we jullie e-mails niet doorspitten en ook jullie telefoongesprekken niet afluisteren", aldus het Amerikaanse staatshoofd. Begin deze zomer werd bekend dat de Amerikaanse overheid het internet- en telefoonverkeer over de hele wereld in de gaten houdt. De kwestie is nog steeds een heet hangijzer in veel Europese landen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden