Nietig plaatsje ontsluierde de Spaanse verlokkingen

Er is vrijwel niets monumentaals te vinden. Het voormalige Spaanse vissersdorpje Benidorm heeft plaats gemaakt voor toeristenpakhuizen. Toch aast de badplaats op een plek op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Imca Marina bezong haar liefde voor het Iberisch schiereiland: "Ik hou van dansen en muziek (y viva España) / Van oude trots en romantiek (y viva España)." De Zangeres Zonder Naam bekende er een affaire te hebben gehad: "Het was aan de Costa del Sol / Daar sloeg mijn hartje op hol." Hartenbreker Julio Iglesias scoorde plotseling ook hits in Nederland. En mede dankzij het voorwerk van de dancings aan de mediterrane kust haalde het duo Baccara ondanks gebroken Engels hoge noteringen in de Top-40 met liedjes als 'Yes sir, I can boogie' en 'Sorry, I'm a lady'. Bij het luisteren van al die muziek konden zomaar eens een of meer glaasjes sherry of sangria worden gedronken. Het moge duidelijk zijn: met veel andere landen ontdekte Nederland in de jaren zeventig massaal de verlokkingen van Spanje. In 1973 kwamen er voor het eerst meer toeristen op bezoek dan het land inwoners had: ruim 34 miljoen.

Aan de kusten schoten de toeristenverblijven als paddestoelen uit de grond. Achter die moderne façade ging een andere wereld schuil. Wie bijvoorbeeld vanaf de Costa del Sol even het binnenland inreed, stuitte op welhaast middeleeuws aandoende dorpjes waar het ontbreken van stromend water en elektriciteit eerder regel dan uitzondering was. Ook daar zouden de zegeningen van de nieuwe tijd uiteindelijk wel toeslaan, want Spanje maakte al een jaar of vijftien een enorme economische groei door. Dat kwam doordat de rechtse dictator Francisco Franco pragmatische technocraten de plek liet innemen van zijn oude getrouwen. Spanje kon daardoor langzaam uit zijn internationale isolement kruipen. De overheid investeerde flink in infrastructuur, particuliere ondernemers uit binnen- en buitenland durfden weer geld te steken in het land. En, economisch ook van groot belang, het massatoerisme kwam op gang. Benidorm speelde daarbij een voortrekkersrol. Pedro Zaragoza Orts, de burgemeester van het vissersdorpje met niet meer dan een paar duizend inwoners, zag de potentie van zijn regio. Tussen droom en daad stonden wetten in de weg en praktische bezwaren. De Spaanse elite hield er bijvoorbeeld nogal puriteinse standpunten op na over zedelijkheid. Al in juli 1936, een week voor het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog, was de bisschop van Barcelona in een herderlijk schrijven van leer getrokken tegen weinig verhullende badkleding: "Tussen de gevaren van het vakantieseizoen is niet het minste dat van de stranden, waar immoraliteit en heidendom jaar na jaar groeien, zelfs in die mate dat fatsoenlijke mensen moeten afzien van de voordelen die de stranden bieden voor de gezondheid van het lichaam. Vanaf 1930, geliefde kinderen, overstroomt deze golf van pornografie onze mooie stranden, waaraan we minstens een deel van de oorzaak kunnen toeschrijven van de vreselijke kwaden waaronder we lijden." De conservatieve dictator Franco steunde de kerk op dit punt.

In de jaren vijftig was het standpunt nog onveranderd. De autoriteiten duldden ook een nieuwe duivelse kledinginnovatie, de bikini, niet. Met een broekje en een bovenstukje op het strand liggen werd meestal nog wel door de vingers gezien. Maar als vrouwelijke toeristen met zo weinig textiel rond gingen paraderen, werden ze zo goed als zeker berispt door de Guardia Civil. De Noord-Europese dames met hun vaak blonde haar prikkelden de fantasie van de Spaanse mannen ook met fatsoenlijke kleding al meer dan voldoende.

Burgemeester Zaragoza Orts brak de bikini-ban. Hij besefte dat het tolereren van de bikini hoorde bij moderne gastvrijheid. De katholieke kerk was woedend en dreigde met excommunicatie. De burgemeester bedacht dat slechts één man hem in die strijd tegen de clerus kon helpen, stapte op zijn Vespa en reed naar Madrid om belet te vragen bij Franco. Die gaf hem uiteindelijk zijn steun.

Zaragoza Orts zat ook achter het idee voor een grootse aanpak van de nieuwbouw. Hij tekende hoogst persoonlijk een dambordvormig stratenplan. Ook architectonisch moest Benidorm een beetje Amerikaans gevoel krijgen. De burgemeester wilde al vanaf het begin de hoogte in: dat zorgde voor ruimte voor groen en zwembaden op de grond en gaf zoveel mogelijk gasten zeezicht. En hoewel er nog nauwelijks auto's reden in Benidorm, liet hij een brede boulevard aanleggen.

Het vervolg is bekend: het nietige vissersplaatsje huisvest nu op hoogtijdagen een half miljoen mensen. Tal van andere kustplaatsen maakten een ontwikkeling als Benidorm door. Of dat wonder voldoet voor een plaats op de Werelderfgoedlijst van Unesco, zoals de opvolger van Zaragoza Orts hoopt, moet de toekomst uitwijzen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden