'Niet zelf ingrijpen als iemand gaat schieten'

Als helden zijn ze onthaald, de jonge Amerikanen die vrijdagavond met gevaar voor eigen leven ingrepen in de Thalys. Verdient hun voorbeeld navolging? Nou nee, zeggen deskundigen. "Het is ongelooflijk goed wat die Amerikanen hebben gedaan, maar dat mag je niet van elkaar gaan verwachten", zegt Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Wees alert, maar laat de aanpak van terrorisme aan deskundigen over, vindt Marco Zannoni van het COT, Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement. Het trainen van zelfredzaamheid met het oog op terroristische aanslagen zal de angst en onrust vergroten, zo reageerde Zannoni zaterdag in het tv-programma 'Nieuwsuur' op Pieter van Vollenhoven. Die ziet in de Nederlandse samenleving een groeiende bereidheid om zich in te zetten voor veiligheid en tegen terrorisme. Op de vraag hoe je je kunt verweren tegen mensen met een kalasjnikov zei Van Vollenhove: "Militairen weten wat ze moeten doen. Maar moet je daar militair voor zijn of zou je dat ook van burgers kunnen verwachten als je ze een aantal vuistregels meegeeft? Doe een beroep op burgers: neem je verantwoordelijkheid. Kun je dat waarmaken, ja of nee? Ik denk het en ik weet het zeker."

Van Vollenhoven verwees naar de uitspraak van toenmalig staatssecretaris Teeven, dat 'het risico van de inbreker' is dat hij een keer een klap krijgt.

Hoogleraar Helsloot zet daar tegenover dat het net zo legitiem is 'als iemand onder de bank duikt'. "Onze sociale plicht gaat ver, ik vind dat we in de openbare ruimte veel vaker dan nu gebeurt moeten optreden tegen fysiek en verbaal geweld. Met een minimale training kun je al veel aan, na een korte cursus op stations kunnen reizigers in gevallen van agressie de conducteur bijspringen. Maar dat kun je in dit soort situaties niet verwachten, niet als er iemand met een automatisch geweer op je afloopt. Dan is het legitiem dat iemand onder de bank duikt. Technieken om te de-escaleren werken tegen zinloos geweld, maar niet bij terrorisme. Dan kun je alleen maar dankbaar zijn als iemand wat doet. En voor die mensen moet je de wetgeving aanpassen, om hen beter te beschermen."

Helsloot benadrukt dat de overheid niet kiest voor strenge beveiliging. "Daar ben ik blij om. Ik vind het cool zoals de Noorse regering heeft gereageerd op de moorden van Anders Breivik, vier jaar geleden in Oslo en op het eiland Utoya. Geen zware beveiliging, maar een pleidooi voor de open samenleving. Net als burgemeester Broertjes van Hilversum, die nadat die idioot het 'NOS Journaal' gijzelde zei dat het Mediapark niet op slot gaat. Want als je de ene plek goed beveiligt, verschuift het gevaar."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden