Niet wollig met je God

'Gemengd bidden' is een van die wolligheden waar alleen onze tijd op kan komen. En het komt er altijd op neer dat niet de ándere religies zich voegen, maar dat het de christelijke godsdienst is die zich aanpast en van zijn proprium (eigen) afstapt. Klaagt ds. Henk de Jong.

Van 'gemengd bidden', zelfs in de gematigde vorm van 'bidden in elkaars aanwezigheid', dus niet als echt samen bidden, is deze vooraanstaande Nederlands-gereformeerde emeritus uit Zeist bepaald geen liefhebber, zo schrijft hij in Opbouw, het blad van zijn kerkgenootschap. De Jong vindt het ook geen eis van de naastenliefde dat je ten gerieve van anders-gelovigen jezelf beperkingen oplegt in de keuze van je gebeden en gezangen. ,,Er zijn nu eenmaal zaken die je niet met anderen kunt delen. Daartoe behoort in het huwelijk je man of je vrouw en in de religie je God.''

Zijn opmerkingen stonden los van het eind vorige week gehouden Belmont-beraad in Dalfsen, waar enkele honderden christenen van vooral EO-snit zich bezonnen op de kloof tussen geloof en samenleving. Het meest troostrijke was wellicht dat de enkele bekende on- of niet-meer of nog-niet gelovige Nederlanders die Andries Knevel had opgetrommeld om zich de wereldvreemde oren te laten wassen kampioenen bleken in het debiteren van clichés.

,,Laat de gelovigen hun geloof eens wat meer uitstralen. De kerk heeft de aansluiting met het reële leven gemist. Ze spreekt geheimtaal.'' En de gelovigen klapten van amen - wolligheid van het jaar 2000?

Even kwam er authentieke irritatie, toen Knevel dreigde voor zijn ongelovige gasten te gaan bidden. Het kwam er overigens niet van, althans niet hij, niet hardop. Kamerlid Femke Halsema stoorde zich aan de superioriteit die eruit spreekt: eigenlijk zijn jullie ongelovigen zielig, slachtoffer. Een neerbuigendheid die gelovigen op hun beurt overigens van de andere kant bekend zal voorkomen.

Nee, dan Amerika. Daar heeft de sociale wetenschap de christelijke deugd der vergeving ontdekt. Het enigszins aan de EO verwante blad Christianity Today maakt melding van een dertigtal project-beurzen voor studie van onder andere 'vergiffenis in gezinsrelaties', 'godsdienstige en niet-godsdienstige vergiffenis in verband met alcohol-problemen', 'de effecten van vergeving op de fysieke en psychische ontwikkeling van zwaar-getraumatiseerde vrouwen', 'vergeving, gezondheid en welzijn onder jong-volwassenen', 'genezing, vergeving en verzoening in Rwanda' enzovoorts. Daarbij analyseren en bestuderen de onderzoekers de effecten en de voorwaarden van vergeving.

Zo onderstrepen ze dat vergeven iets anders is dan vergeten, iets anders ook dan verzoenen of wegwuiven. Als president Clinton de natie vraagt om vergeving voor zijn Lewinsky-affaire is dat - zo legt CT uit - misbruik van dat woord. Clinton bedoelt ontslag van rechtsvervolging of zoiets, maar vergeving speelt op een ander niveau.

Het blad komt tot een soort handleiding, een proces van vergiffenis, beginnend bij het onder ogen zien van de gekwetste gevoelens, pijn, boosheid, schaamte tot de bevrijdende ervaring die het vergeven geeft. Want deze christelijke deugd blijkt zeer lonend: de eerste die er baat bij heeft is degene die tot vergeving komt, niet degene die vergeven wordt.

Het Nieuw Rotterdams Kerkblad (NRK) vraagt aan de rk theoloog prof. Ant. Houtepen hoe het volgens hem nu verder moet met kerk, theologie. Hij wint er geen doekjes om: ook hij deelt in de malaise van kerk en geloof. Waarom appelleren de kerken zo weinig? Houtepen: ,,We hebben veel aandacht gegeven aan verandering en vernieuwing. We mochten geen dingen meer zeggen die tegen de trend ingingen, want we liepen toch al zo achter na 150 jaar strijd tegen de Verlichting. Die strategie van verandering heeft met de beste bedoelingen weinig opgeleverd. Er was te weinig besef van het appelkarakter, het nieuwe van het evangelie. De verdediging van het evangelie, de apologetiek, is helaas verloren gegaan. Die zouden we weer moeten ontwikkelen: het is niet dom te geloven in God. Wie God uit zijn leven weglaat, raakt iets kwijt dat niet gemakkelijk door iets is op te vullen - niet door lust of nut, niet door wetenschap of techniek.'' Wat is nu belangrijk?, vraagt NRK. Dat het in de kerk over God gaat, antwoordt Houtepen. ,,Mensen moeten naar de kerk gaan vanwege God en niet vanwege iemand anders. Natuurlijk, de kerk is er ook ten bate van de samenleving, maar niet als een functie van de samenleving.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden